Takson parafiletyczny

Diagram ilustrujący pojęcia grupy monofiletycznej w sensie kladystycznym (holofiletycznej), parafiletycznej i polifiletycznej. Wszyscy systematycy zgadzają się co do dopuszczalności grup holofiletycznych i niedopuszczalności polifiletycznych. Dopuszczalność grup parafiletycznych jest przedmiotem sporu między różnymi szkołami systematyki biologicznej.

Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków ostatniego wspólnego przodka.

Definicja

Takson parafiletyczny obejmuje część potomków wspólnego przodka. Różni się zatem od taksonów monofiletycznych w sensie Henniga (wszyscy potomkowie jednego przodka) jak i taksonów polifiletycznych (potomkowie różnych przodków)[1].

Systematycy biologiczni dzielą się na dwie grupy. Systematycy ewolucyjni używają taksonów parafiletycznych, na co podają liczne argumenty[2][3][4]. Tradycyjnie nazwą grup monofiletycznych (w sensie Haeckla) obejmuje się zarówno grupy składające się ze wszystkich potomków wspólnego przodka, jak i wyłączające tych potomków, którzy są bardzo różni od wyjściowego planu budowy. Taką grupą są na przykład gady, które nie obejmują pochodzących od nich ptaków i ssaków[5].

Z kolei systematycy tzw. filogenetyczni (kladyści) przyjmują założenie (o charakterze filozoficznym[3]), które grupy parafiletyczne uznaje za sztuczne i w związku z tym z definicji odrzuca[6].

Należy zauważyć, iż w sposób jawny parafiletyczne są niektóre gatunki współczesne (w przypadkach, gdy jeden ciągle istniejący gatunek dał początek innemu istniejącemu obecnie gatunkowi)[6].

Przykłady

W praktyce często używa się taksonów parafiletycznych, takich jak na przykład:

Zobacz też

  1. ↑ Monophyletic, Polyphyletic, & Paraphyletc Taxa [online], www.mun.ca [dostęp 2026-08-30].
  2. ↑ Inger Nordal, Brita Stedje, Paraphyletic Taxa Should Be Accepted, „Taxon”, 54 (1), 2005, s. 5, DOI: 10.2307/25065296, JSTOR: 25065296 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
  3. 1 2 R.B. Hołyński, Fallacies and false premises: a plea against the dissociation of taxonomy from biology, „Ukr. Bot. J.”, 73 (1), 2016, 3—10.
  4. 1 2 Elvira Hörandl, Tod F. Stuessy, Paraphyletic groups as natural units of biological classification, „TAXON”, 59 (6), 2010, s. 1641–1653, DOI: 10.1002/tax.596001, ISSN 0040-0262 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
  5. ↑ D. Aubert, A formal analysis of phylogenetic terminology: Towards a reconsideration of the current paradigm in systematics, „Phytoneuron”, 66, 2015, s. 1–54, ISSN 2153-733X.
  6. 1 2 P.C. van Welzen, Paraphyletic Groups or What Should a Classification Entail, „Taxon”, 46 (1), International Association for Plant Taxonomy (IAPT), 1997, s. 99–103, DOI: 10.2307/1224295, ISSN 0040-0262, JSTOR: 1224295 [dostęp 2026-08-30].
  7. 1 2 3 List of paraphyletic groups in iNat's Taxonomy [online], iNaturalist Community Forum, 14 stycznia 2021 [dostęp 2026-08-30].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.