Tamara Jaworska

Tamara Jaworska
Data i miejsce urodzenia

20 lipca 1918
Archangielsk

Data i miejsce śmierci

29 października 2015
Toronto

Alma Mater

Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Łodzi

Dziedzina sztuki

tapiseria

Odznaczenia
Order Kanady – Członek (Member) Medal Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (wer. brytyjska) Medal Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka Honorowa „Bene Merito”

Tamara Jaworska, także Tamara Hans-Jaworska, 1° v. Hans, 2° v. Sędzimirowa (ur. 20 lipca 1918 w Archangielsku[1], zm. 29 października 2015 w Toronto[2]) – polsko-kanadyjska artystka-tkaczka, twórczyni gobelinów.

Biogram

W 1950 ukończyła studia licencjackie[3], a następnie magisterskie z wyróżnieniem w 1952 w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi. Podczas studiów porzuciła malarstwo, by jako studentka Lucjana Kintopfa skoncentrować się na tkactwie. Po studiach do 1958 była nauczycielką akademicką na macierzystej uczelni. W 1958 przeniosła się do Warszawy. W latach 1954–1963 była dyrektorem artystycznym Spółdzielni Artystów Plastyków „Ład”. Kierowała także Pracownią Projektów i Prototypów Cepelii – Rękodzieło Artystyczne w Warszawie. W 1968 ze względu na żydowskie pochodzenie męża – Tadeusza Jaworskiego, Jaworscy zostali zmuszeni do emigracji. Dzięki wstawiennictwu prymasa Stefana Wyszyńskiego, przez kilka miesięcy mieszkali w Watykanie[1].

W 1969 wyjechali do Kanady, gdzie początkowo współpracowała z architektem Edwardem Durellem Stone'em[1]. Ponadto skupiała się na własnej pracy twórczej, a także w latach 80. i 90. XX. wykładała Design and Weaving na wydziale Design and Fiber Art na OCAD University w Toronto[4].

Jaworska była członkinią (do 1975) Królewskiej Kanadyjskiej Akademii Sztuki oraz (do 1979) Academia Italia delle Arti[4].

W 2018 roku kuratorka wystaw i animatorka życia artystycznego w Toronto, Kika Misztela, założyła Fundację Tamary i Tadeusza Jaworskich. Celem Fundacji jest popularyzacja działalności artystycznej obojga artystów, inwentaryzacja ich prac, a także organizacja wystaw i wydanie monografii[5].

Życie prywatne

Była żoną architekta – Radosława Hansa (1904–1950). Małżeństwo zakończyła śmierć Hansa. W latach 50. była żoną Kazimierza Sędzimira – małżeństwo przetrwało kilka lat. W 1962 poślubiła reżysera – Tadeusz Jaworskiego (1926–2017), z którym pozostała w związku do śmierci[1].

Została pochowana na cmentarzu York Cemetery w Toronto[6].

Działalność artystyczna

Jaworska tworzyła wzory gobelinów akwarelami, pastelami lub jako kolaż, następnie konturując je czarno-białym rysunkiem liniowym. Tworząc swoje prace, wykorzystywała francuską technikę tkania gobelinów, polegającą na przeciąganiu ręcznie nici przez osnowę. Prace Jaworskiej były zarówno abstrakcyjne, jak i realistyczne – wiele z nich było inspirowanych naturą, szczególnie krajobrazem Kanady[3]. Prace są unikatowe – wykonywała ona tylko jeden egzemplarz każdej z prac[4]. Jej prace znajdują się m.in. w zbiorach: Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi[4], Muzeum Narodowym w Gdańsku[7], Cambridge Art Gallery, Ambasadzie Kanady w Rijadzie, Departamencie Spraw Zagranicznych Kanady w Ottawie, Heritage Gallery w Toronto, Musée Départemental de la Tapisserie d'Aubusson w Aubusson oraz wielu kolekcjach prywatnych[4].

W 2009 ukazał się album „Sztuka gobelinu” poświęcony twórczości Jaworskiej, wydany w trzech językach: polskim, francuskim i angielskim, nakładem wydawnictwa Bernardinum[4][8].

Odznaczenia

Nagrody

  • 1957: Złoty Medal – „Triennial di Milano”, Międzynarodowa Wystawa Architektury Wnętrz i Sztuki Dekoracyjnej, Mediolan, Włochy,
  • 1974: Nagroda za Doskonałość, „Wool Gathering”, Montreal, Kanada,
  • 1980: Złoty Medal, Academia Italia delle Arti, Włochy,
  • 1982: Złoty Centaur, Academia Italia delle Arti, Włochy,
  • 1985: Złoty Medal i Pierwsza Nagroda, International Art Competition ’85, Nowy Jork, Stany Zjednoczone[12],
  • Nagroda Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich[13].

Wystawy

Wystawy indywidualne

  • 1965: Galeria Sztuki, Warszawa, Polska
  • 1965: Narodowe Muzeum Sztuki Tkaniny Artystycznej, Łódź, Polska
  • 1966: Muzeum Sztuki im. A. S. Puszkina, Moskwa, Związek Radziecki
  • 1966: Muzeum w Radomiu, Radom, Polska
  • 1968: Fine Arts Museum, Plymouth, Anglia
  • 1968: Richard Demarco Gallery, Edinburgh, Szkocja
  • 1968: Scottish Woolen Gallery, Galashields, Szkocja
  • 1970: Holy Blossom Gallery, Toronto, Kanada
  • 1970: Merton Gallery, Toronto, Kanada
  • 1970: Robert McLaughlin Gallery, Oshawa, Kanada
  • 1970: The Rothman’s Art Gallery, Stratford, Kanada
  • 1971: London Art Gallery, Londyn, Kanada
  • 1971: Windsor Art Gallery, Windsor, Kanada
  • 1972: Glendon Art Gallery, York University, Toronto, Kanada
  • 1979: Art for Corporate Spaces, Nienkamper Art Gallery, Toronto, Kanada
  • 1980: Art Gallery of Hamilton, Hamilton, Kanada
  • 1980–1981: Malaga Museo de Bellas Arte, Malaga, Hiszpania
  • 1980–1981: Palau de la Virreina, Barcelona, Hiszpania
  • 1980–1981: Sala de Exposiciones, Antiguo Dormitorio, Hiszpania
  • 1980–1981: San Sebastian Caja de Ahorros de Guipuzcoa, San Sebastian, Hiszpania
  • 1980–1981: Tarragona Reial Monestir de Santes Creus, Hiszpania
  • 1980–1981: Terrassa El Museo Textil, Hiszpania
  • 1980–1981: Valencia Museo de Bellas Arte, Walencja, Hiszpania
  • 1981: Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Paryż, Francja
  • 1981: Tamara Jaworska: Tapisseries, Centre culturel canadien, Paryż, Francja
  • 1982: Galerie Inard, Tuluza, Francja
  • 1982: Munich Art Gallery, Internationale de Brevets, Niemcy
  • 1984: Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Paryż, Francja
  • 1987: Art for Corporate Spaceses – Leo Kamen Gallery, Toronto, Kanada
  • 1989: Art for Private Collectors Leo Kamen Gallery, Toronto, Kanada
  • 1991: Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Paryż, Francja
  • 1991: Galerie Inard, L’espace de l’art contemporain, Toulouse, Francja
  • 1997: Pekao Gallery, Toronto, Kanada[12]

Wystawy grupowe

  • 1950: Ogólnopolska Wystawa Architektury Wnętrz, Polska
  • 1956: Wystawa XXX-lecie Ładu, Polska
  • 1957: II Ogólnopolska Wystawa Architektury Wnętrz i Sztuki Dekoracyjnej, Polska
  • 1957: Międzynarodowa Wystawa Architektury Wnętrz i Sztuki Dekoracyjnej (Undicesima Trennale di Milano), Mediolan, Włochy
  • 1962: XV Festiwal Sztuk Plastycznych, Sopot, Polska,
  • 1963: Warszawska Wystawa Tkaniny, Warszawa, Polska
  • 1964: Ogólnopolska Wystawa Tkaniny, Ceramiki i Szkła, Polska
  • 1966: Galeria Lampertz Contempora, Kolonia, Niemcy
  • 1967: Polski Gobelin Współczesny, Kunsthaus Galerie, Wiedeń, Austria
  • 1967: Wystawa Polskiego Gobelinu, Rotterdam, Holandia
  • 1967: Wystawa Polskiego Gobelinu, Kopenhaga, Dania
  • 1967: Polski Plakat i Gobelin, Szwajcaria
  • 1967: Wystawa 40-lecie Ładu[1]
  • 1967: Olympiad '67, Museum of Modern Art, Meksyk, Meksyk
  • 1968: Museum of Fine Arts, Ryga, Łotwa
  • 1968: Museum of Fine Arts, Tallin, Estonia
  • 1968: National Museum, Teheran, Iran
  • 1969: Exposition des jeux olympiques Museum of Modern Art, Meksyk, Meksyk
  • 1970: Wall Hangings, Art Gallery of Kanada, Toronto, Kanada
  • 1971: Museum of Modern Art, Montreal, Kanada
  • 1973: 3-D Experimental Wall Hangings, Art Gallery of Kanada, Toronto, Kanada
  • 1973: Rendez-vous de la laine, Guilde canadienne de l’artisanat, Montreal, Kanada
  • 1974: Hart House Gallery, Toronto, Kanada
  • 1975: Samuel Zacks Gallery, Toronto, Kanada
  • 1977: Harbourfront Art Gallery, Toronto, Kanada
  • 1977: International Exhibition, Vevey, Szwajcaria
  • 1980: Centennial Exhibition, Royal Canadian Academy of Arts, Toronto, Kanada
  • 1980: Tapisserie canadienne contemporaine, Wystawa objazdowa zorganizowana przez Departament Spraw Zagranicznych Kanady
  • 1983: Decorative Wall Art from France, Mart Centre, World Trade Centre, Dallas, Stany Zjednoczone
  • 1983: Decorative Wall Art from France, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, L’Hotel de Ville, Paryż, Francja
  • 1985: Decorative Wall Art from France, Salon des arts et de l’espace, Tuluza, Francja
  • 1985: Decorative Wall Art from France, Andora,
  • 1985: Decorative Wall Art from France, Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Luksemburg
  • 1986: Tapestry – Canada '86, Homer Watson Gallery, Kitchener, Kanada
  • 1986: Tapestry – Canada '86, Justina M. Barnicke Gallery, Toronto, Kanada
  • 1989: Salon des arts et de l’espace, Tuluza, Francja
  • 1992: Royal Canadian Academy of Arts Exhibition '92, John B. Aird Gallery, Toronto, Kanada
  • 1995: Destination tapisserie Gallery La Maison Hamel-Bruneau, Kanada
  • 1995: Royal Canadian Academy of Arts International Exhibition, Iparmuveszeti State Museum, Budapeszt, Węgry
  • 1995–1996: Royal Canadian Academy of Arts International Exhibition, Dresden Dezign Centrum, Trade World Centre, Drezno, Niemcy
  • 1996: Manifesto '96 – International Art Festival, Edynburg, Szkocja
  • 1996: Royal Canadian Academy of Arts Exhibition Design, Exchange Gallery, Toronto, Kanada
  • 1996: Royal Canadian Academy of Arts International Exhibition, Chateau de Tremblay, Fontenoy en Puisaye, Francja
  • 1997: Royal Canadian Academy of Arts Exhibition World Design Congress, Toronto, Kanada[12]

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Magdalena Howorus-Czajka, Sploty życia i nici w twórczości Tamary Hans-Jaworskiej, „Sztuka Europy Wschodniej”, 3, 2015, s. 391–399 (pol.).
  2. ↑ Tamara Jaworska Obituary (2015) – Legacy Remembers [online], Legacy.com [dostęp 2026-01-17].
  3. 1 2 Tamara Jaworska | AGYU Art Collection Online [online], AGYU Art Collection Online [dostęp 2026-01-17].
  4. 1 2 3 4 5 6 W magicznym świecie gobelinów – Culture Avenue [online], cultureave.com [dostęp 2026-01-17].
  5. ↑ Tkane malarstwo Tamary Jaworskiej – czas na poznanie go w ojczyźnie artystki – Culture Avenue [online], cultureave.com [dostęp 2026-01-18].
  6. ↑ Tamara Hans Jaworska (1918–2015) – Find a Grave... [online], findagrave.com [dostęp 2026-01-18] (ang.).
  7. ↑ Kolekcja Tamary Jaworskiej w Muzeum Narodowym w Gdańsku MKiDN – 2017 [online] [dostęp 2026-01-17].
  8. ↑ Tamara Jaworska, Jean-Philippe Calvin, Jean-Jaques Gabas, Tamara: the art of weaving: l’art de la tapisserie: sztuka gobelinu, Pelplin: Publishing House „Bernardinum”, 2009, ISBN 978-83-7380-672-6.
  9. ↑ Mrs. Tamara Jaworska – Order of Canada [online], The Governor General of Canada [dostęp 2026-01-17] (ang.).
  10. ↑ Mrs. Tamara Jaworska – Queen Elizabeth II’s Golden Jubilee Medal (2002) [online], The Governor General of Canada [dostęp 2026-01-17] (ang.).
  11. ↑ Tamara Jaworska – Queen Elizabeth II’s Diamond Jubilee Medal (2012) [online], The Governor General of Canada [dostęp 2026-01-17] (ang.).
  12. 1 2 3 Tamara Jaworska [online], art-history.concordia.ca [dostęp 2026-01-17].
  13. ↑ Laureaci. Fundacja Władysława i Nelli Turzańskich. [dostęp 2021-11-30].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.