Tamir (rzeka)

Tamir
Tamir gol, Тамир гол
Ilustracja
Rzeka Tamir koło miasta Cecerleg
Kontynent

Azja

Państwo

 Mongolia

Rzeka
Długość 50 km
Źródło
Miejsce Changaj
Ujście
Recypient Orchon
Współrzędne

47°47′35,5″N 102°36′41,6″E/47,793194 102,611556

Położenie na mapie Mongolii
Mapa konturowa Mongolii, w centrum znajduje się punkt z opisem „ujście”

Tamir, Tamir gol (mong. Тамир гол) – rzeka w środkowej Mongolii, w ajmaku północnochangajskim, główny lewobrzeżny dopływ Orchonu.

Tamir powstaje z połączenia dwóch rzek, których źródła znajdują się w górach Changaj: Tamiru Południowego (Урд Тамир гол, Urd Tamir-gol[a]) długości 165 km i powierzchni zlewni 2470 km² oraz Tamiru Północnego (Хойт Тамир гол, Chojt-Tamir-gol) długości 180 km i powierzchni zlewni 2990 km². Długość Tamiru wynosi 50 km, wpada do Orchonu[1], którego jest głównym lewobrzeżnym dopływem[2]. Zarówno Południowy, jak i Północny Tajmyr są rzekami górskimi z kamienistym dnem, w niższym biegu meandrującymi. Dna dolin tych cieków porośnięte są obfitą roślinnością łęgową, w tym drzewiastą[3].

W dolinie Tamiru, w pobliżu ujścia do Orchonu, odkryto stanowisko archeologiczne reprezentujące zespół cmentarzysk od neolitu po czasy imperium mongolskiego. Nieopodal znajdują się wały ziemne dużego grodziska należącego do Xiongnu[4].

Z kolei w dolinie Tamiru Północnego występują kurhany i petroglify z epoki brązu wykonane na skałach i licznych kamiennych stelach, przedstawiające różne zwierzęta, głównie konie, sylwetki ludzkie oraz rydwany, w tym z zaprzęgami. Znajdują się tam także pokryte wizerunkami ludzi i zwierząt, zwłaszcza jeleni tzw. kamienie jeleni[5], których zespół z tej doliny wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO[6].

Na NW od ujścia Tamiru do Orchonu leży eksploatowane odkrywkowo złoże rud żelaza o nazwie Tamir gol[7][8][9].

Do nazwy rzeki nawiązuje wydana w 1971 (w Polsce w 1980 i 1981[10]) powieść pisarza Lodojdamby pt. „Przejrzysty Tamir”, opisująca przemiany społeczno-polityczne ludzi zamieszkujących dolinę tej rzeki w I poł. XX w.[11].

Uwagi

  1. ↑ polskie nazewnictwo obu rzek za Gungaadaszem 1986, strona 53/uwagi

Przypisy

  1. ↑ Lkhaakhuu, 2023
  2. ↑ Gungaadasz B., 1986: Mongolska Republika Ludowa. PWN, strona 53
  3. ↑ Murzajew E., 1957. Mongolia. Str. 365, 385. PWN
  4. ↑ Purcell, D. E., and Spurr, K. C. (2006). Archaeological investigations of Xiongnu sites in the Tamir River valley: Results of the 2005 joint American-Mongolian expedition to Tamiryn Ulaan Khoshuu, Ogii nuur, Arkhangai aimag, Mongolia. The Silk Road Newsletter 4: 20–32.
  5. ↑ Esin, Yu., Magail, J., Gantulga, J., Yeruul-Erdene, Ch. 2021. Chariots in the Bronze Age of Central Mongolia based on the materials from the Khoid Tamir river valley. Archaeological Research in Asia. https://doi.org/10.1016/j.ara.2021.100304
  6. ↑ UNESCO World Heritage Centre, Deer Stone Monuments and Related Bronze Age Sites [online], UNESCO World Heritage Centre [dostęp 2024-01-22] (ang.).
  7. ↑ USGS
  8. ↑ Lee et al. 2012 DOI:10.9727/jmsk.2012.25.4.313
  9. ↑ Google map
  10. ↑ Katalog Bibl. Narodowej
  11. ↑ Хөхмандал Х. Роман «Прозрачный Тамир» и литература Внутренней Монголии: роль и влияние («Тунгалаг Тамир» романы Өвөрмонголын уран зохиолд үзүүлсэн нөлөө, ач холбогдол). Oriental Studies. 2016;9(4):154-159. https://doi.org/10.22162/2075-7794-2016-26-4-154-159

Bibliografia

  • N. Lkhaakhuu, S. Nergui, B. Gantumur, M. Zorigt, R. Jansson, 2023: Long-Term Decline of Floodplain Meadows Along the Tamir River, Mongolia, in Response to Grazing and Climate. Response to Grazing and Climate
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.