Tantilla capistrata
| Tantilla capistrata[1] | |||
| Cope, 1875 | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina |
Colubroidea | ||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
Tantilla capistrata | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
Tantilla capistrata – gatunek niewielkiego węża z rodziny połozowatych (Colubridae), opisany przez Edwarda Cope w 1875 roku jako Tantilla capistrata[3]. Występuje w południowo-zachodnim Ekwadorze i północno-zachodnim Peru.
Systematyka
Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego został opisany w 1875 roku przez Edwarda Drinkera Cope’a na łamach „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. Autor nadał wężowi nazwę Tantilla capistrata[4][1]. Typowa lokalizacja obejmuje dolinę Jequetepeque, La Libertad, Peru[5]. Holotypem jest okaz ANSP 11581[a], jest to młodociana samica zdeponowana w zbiorach Academy of Natural Sciences of Philadelphia[6][5]. W późniejszych opracowaniach stosowano również inne nazwy, m.in. Homalocranium melanocephalum, Tantilla melanocephala oraz Tantilla melanocephala capistrata[7]. Obecnie gatunek klasyfikowany jest w rodzaju Tantilla. Nie wyróżnia się podgatunków[1][5].
Etymologia
- Tantilla: łac. tantillus „tak mało”, zdrobnienie od tantulus „tak mały”, zdrobnienie od tantus „o takiej wielkości”[8].
- capistrata: łac. capistrum „kaganiec, uprząż, pasek na głowie”, co nawiązuje do charakterystycznego ciemnego „kaptura” lub „czapki” na głowie tego gatunku, wyraźnie odcinającego się od jaśniejszego karku[5][3].
Morfologia
Tantilla capistrata jest niewielkim, smukłym wężem o delikatnej budowie ciała, typowej dla przedstawicieli rodzaju Tantilla, o małej zaokrąglonej i słabo wyodrębnionej od szyi głowie. Oczy niewielkie, z okrągłą źrenicą. Charakterystyczną cechą gatunku jest brak łuski lorealnej, co stanowi cechę diagnostyczną wielu przedstawicieli rodzaju[3]. Łuski są gładkie, ułożone w 15 rzędach w połowie długości ciała[3].
Ubarwienie grzbietu jest jednolicie czerwonobrązowe lub ceglastoczerwone, bez wzorów. Głowa kontrastuje z resztą ciała: pokrywa ją czarna „czapka”, od której gatunek wziął swoją nazwę. Na pysku występuje jasna, kremowa plama, a za głową widoczny jest wyraźny, białawy lub żółtawy kołnierz karkowy, oddzielający ciemną głowę od jaśniejszego tułowia[3][7]. Brzuch jest jednolicie kremowy lub żółtawy, bez plam[7].
Dymorfizm płciowy jest wyraźny: samce osiągają długość całkowitą do 22,3 cm, samice są znacznie większe i mogą dorastać do 42,8 cm[3]. W Ekwadorze gatunek ten występuje wspólnie z innym przedstawicielem rodzaju Tantilla – Tantilla miyatai, który ma brązowe ubarwienie z mało wyraźnymi czarnymi podłużnymi liniami[3].
| Samiec | Samica | |
| Długość całkowita (mm) | do 223 | do 428 |
| Rzędy łusek grzbietowych | 15 | |
| Tarczki brzuszne (ventrales) | 130–156 | |
| Tarczki podogonowe (subcaudales) | 46–71 | |
Występowanie
Gatunek występuje w północno-zachodnim Peru oraz południowo-zachodnim Ekwadorze[2][5]. W Ekwadorze notowany był w prowincjach El Oro, Guayas, Loja i Santa Elena[7]. Zasiedla tereny od poziomu morza do około 900 m n.p.m. strefy tropikalnej i subtropikalnej zachodniej[7]. Niektóre źródła podają maksymalną wysokość występowania 2 razy wyższą: 1830 m n.p.m.[9]
Ekologia i siedlisko
Zamieszkuje suche zarośla, lasy suche i lasy liściaste strefy przybrzeżnej[7]. Występuje zarówno w lasach pierwotnych, jak i wtórnych, na obszarach chronionych, m.in. Bosque Protector Cerro Blanco i Reserva Ecológica Arenillas[7]. Tantilla capistrata jest wężem lekko jadowitym, co oznacza, że jego ukąszenie nie jest niebezpieczne dla ludzi[3].
Status zagrożenia
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN gatunek został zaliczony do kategorii najmniejszej troski (LC)[2]. Główne zagrożenia obejmują utratę siedlisk w wyniku wylesiania i przekształcania terenów pod rolnictwo[2].
Uwagi
Przypisy
- 1 2 3 Tantilla capistrata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-02-22] (ang.).
- 1 2 3 4 Tantilla capistrata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-02-22] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 A. Arteaga, Hooded Centipede-Snake Tantilla capistrata, [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2022, DOI: 10.47051/XQGF9178 [dostęp 2026-02-22] (ang.).
- ↑ E.D. Cope, Report on the Reptiles brought by Professor James Orton from the middle and upper Amazon and western Peru, „Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia N.S.”, 8, 1875, s. 159–183 (ang.).
- 1 2 3 4 5 P. Uetz & J. Hallermann, Tantilla capistrata COPE, 1875, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2026-02-22] (ang.).
- 1 2 Van Wallach, Kenneth L. Williams, Jeff Boundy: Snakes of the World: A Catalogue of Living and Extinct Species. Boca Raton: Taylor and Francis, CRC Press, 2014, s. 700. ISBN 978-1-4822-0848-1. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 A. Mármol-Guijarro, A. Rodríguez-Guerra, Tantilla capistrata, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).
- ↑ tantilla, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
- ↑ Larry D. Wilson, V. Mata-Silva, A checklist and key to the snakes of the Tantilla clade (Squamata: Colubridae), with comments on taxonomy, distribution, and conservation, „Mesoamerican Herpetology”, 2, 1985, s. 418–498 (ang.).
- Mark Henry Sabaj, Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 658, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).