Technik masażysta

Technik masażysta – w Polsce od 1 stycznia 2024 r. zawód medyczny regulowany Ustawą z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych^[1]; wcześniej – tytuł zawodowy nadawany absolwentom dwuletnich szkół policealnych o specjalności „technik masażysta”, bez ustawowej ochrony prawnej^[2][3]. Technik masażysta wykonuje różne techniki masażu w celach terapeutycznych, profilaktycznych i relaksacyjnych oraz jest zaliczany do średniego personelu medycznego^[4].

Jest zaliczany do średniego personelu medycznego i posiada wykształcenie zawodowe z zakresu masażu leczniczego. W odróżnieniu od fizjoterapeuty, technik masażysta koncentruje się wyłącznie na zabiegach masażu, wykonaniu i nauczaniu podstawowych ćwiczeń oraz promocji zdrowia i nie ma uprawnień do planowania pełnej rehabilitacji pacjenta ani stosowania innych metod fizjoterapii^[5][6]. W Polsce zawód ten od 2024 roku jest formalnie zaliczany do zawodów medycznych – technicy masażyści muszą uzyskać wpis do odpowiedniego rejestru i przestrzegać zasad ustawicznego kształcenia zawodowego^[7][8][9].

Technik masażysta wykonuje m.in. masaż klasyczny, masaż medyczny w środowisku wodnym, masaż limfatyczny (drenaż limfatyczny), masaż odruchowy w podstawowym zakresie (masaż segmentarny, masaż łącznotkankowy, masaż punktowy), masaż Shantala, masaż izometryczny, masaż tensegracyjny, masaż stawowy, masaż z użyciem przyrządów, masaż sportowy^[10].

Podwaliny pod rozwój profesjonalnego masażu w Polsce sięgają końca XIX wieku – polski lekarz Isidor Zabłudowski jako jeden z pierwszych propagował masaż leczniczy i organizował kursy w tym zakresie (uczestniczyły w nich również osoby niewidome), choć początkowo szkolenia te miały charakter dorywczy i nie były objęte oficjalnymi regulacjami^[11]. Pierwszą szkołę masażu z prawdziwego zdarzenia utworzono 1 listopada 1953 roku w Krakowie – był to Ośrodek Szkolenia Zawodowego dla osób z dysfunkcją wzroku, powstały z myślą o przygotowaniu do pracy niewidomych rehabilitantów (zwłaszcza kombatantów wojennych, którzy utracili wzrok)^[11]. W ośrodku tym początkowo prowadzono 10-miesięczne kursy masażu, następnie w latach 1967–1983 kształcenie wydłużono do 2 lat, a od 1974 roku organizowano także roczne kursy dla słuchaczy ze średnim lub wyższym wykształceniem^[11]. W 1980 r. placówka została przekształcona w Medyczne Studium Zawodowe Masażu Leczniczego dla Niewidomych, w którym nauka odbywała się już wyłącznie w cyklu dwuletnim, a absolwenci uzyskiwali tytuł technika masażysty^[11].

W kolejnych dekadach powstawały kolejne szkoły masażu, szczególnie przy ośrodkach dla osób niewidomych (m.in. w Lublinie, Łodzi, Wrocławiu czy Laskach), co sprawiło że zawód masażysty stał się popularny i ceniony w środowisku osób z dysfunkcją wzroku^[11]. W drugiej połowie XX wieku masażyści (zwłaszcza niewidomi) cieszyli się wysokim prestiżem społecznym – jeszcze w latach 90. masażysta należał do najczęstszych zawodów wybieranych przez osoby niewidome, gwarantując zatrudnienie i przyzwoite zarobki^[11]. Z biegiem czasu sytuacja zaczęła się zmieniać: placówki ochrony zdrowia, szukając oszczędności, coraz częściej zatrudniały fizjoterapeutów posiadających wyższe wykształcenie, którzy poza masażem mogli wykonywać także inne zabiegi rehabilitacyjne z użyciem aparatury^[11].

Aby uzyskać kwalifikacje technika masażysty, należy ukończyć dwuletnią szkołę policealną i zdać państwowy egzamin zawodowy z kwalifikacji o symbolu MED.10 „Świadczenie usług w zakresie masażu”^[5]. Kształcenie w zawodzie obejmuje przedmioty teoretyczne (m.in. anatomię, fizjologię, podstawy fizjoterapii, zagadnienia kliniczne) oraz intensywne zajęcia praktyczne z masażu – standardowo około 400 godzin ćwiczeń z różnych technik masażu, a także obowiązkowe praktyki zawodowe w placówkach medycznych^[5].

Dyplom technika masażysty potwierdza posiadanie średniego wykształcenia medycznego w zakresie masażu. Jest to najwyższy poziom formalnego wykształcenia ściśle ukierunkowanego na masaż – dla porównania studia wyższe (np. fizjoterapia) obejmują jedynie wybrane elementy masażu z dużą mniejszą ilością godzin teorii i praktyki, koncentrując się na szerszych zagadnieniach rehabilitacji^[5].

W innych krajach zawód technika masażysty występuje pod nazwą massage therapist (USA)^[22], licensed massage therapist lub registered massage therapist (RMT, w Kanadzie)^[23]. W stanie Nowy Jork aby nosić tytuł „massage therapist”, należy spełnić określone wymogi edukacyjne i uzyskać licencję – np. ukończyć co najmniej 1000 godzin nauki, zdać egzamin stanowy oraz uzyskać rejestrację w odpowiednim urzędzie (Office of the Professions)^[24].