Telesfor Banaszkiewicz

Telesfor Banaszkiewicz

porucznik piechoty
Data i miejsce urodzenia	27 listopada 1908 Poznań, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci	4–7 kwietnia 1940 Katyń, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1932, 1939–1940
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	74 Górnośląski Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Telesfor Banaszkiewicz

Data i miejsce urodzenia	27 listopada 1908 Poznań, Niemcy
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 Katyń, ZSRR
Wzrost	180 cm
Pozycja	napastnik, pomocnik
Kariera seniorska[a]
Lata Klub Wyst. Gole 1924–1930 Pogoń Poznań 1930–1931 Warta Poznań 22 (15) 1935 Warta Poznań 9 (0)
↑ Uwzględniono wyłącznie rozgrywki ligowe.

Telesfor Banaszkiewicz (ur. 27 listopada 1908 w Poznaniu^[1], zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski piłkarz, lekkoatleta^[2], ekonomista, działacz społeczny i porucznik piechoty rezerwy Wojska Polskiego, napastnik Warty Poznań (1929–1935), ofiara zbrodni katyńskiej^[1].

Był synem robotnika Walentego (ur. 1866) i Antoniny z Nowaków^[3]. Miał dziewięcioro rodzeństwa: cztery siostry (Marię, Kazimierę, Wiktorię i Weronikę) oraz pięciu braci (Leona, Stanisława, Aleksandra, Józefa i Maksymiliana)^[4][5][6]. Absolwent liceum handlowego, kursu na oficera rezerwy w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie oraz Wyższej Szkoły Handlowej w Poznaniu (ekonomia)^[3]. Był piłkarzem i lekkoatletą „Pogoni” i klubu sportowego Warta Poznań^[7][8]. Działał w Stowarzyszeniu Absolwentów tejże uczelni (m.in. członek Komisji Rewizyjnej w 1938)^[9]. Członek rzeczywisty Korporacji Akademickiej K! Mercuria^[10]. 1 stycznia 1933 awansowany na podporucznika rezerwy i przydzielony do 74 Górnośląskiego pułku piechoty^[11]. Po studiach przeniósł się do Katowic i tu zamieszkał^[11][8]. Na stopień porucznika rezerwy ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 i 170. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[12].

W czasie kampanii wrześniowej 1939, po agresji ZSRR na Polskę, w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej i od kwietnia 1940 był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku^[3][8]. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[8] – lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940^[3][8]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu^[3][8] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie po 60 latach otwarto oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[13][14]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[15][16], jednak Telesfor Banaszkiewicz nie został zidentyfikowany. W Archiwum Robla wymieniony jako oficer na kartkach papieru znalezionych w pobliżu szczątków Mariana Babuchowskiego^[8][17].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana^[18][19][20]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

1 stycznia 1986 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kampanii Wrześniowej^[21].

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[22][23][24].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
• MarekM. Tarczyński MarekM. i inni, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu, Warszawa: Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2000, ISBN 83-905590-7-2 [dostęp 2016-04-20] [zarchiwizowane z adresu 2012-12-01] .