The Death of the Ball Turret Gunner
The Death of the Ball Turret Gunner (pol. Śmierć strzelca z wieżyczki bombowca) – pięciowersowy wiersz autorstwa amerykańskiego poety Randalla Jarrella opublikowany w 1945 roku, opowiadający o śmierci strzelca pokładowego w wieżyczce kulistej amerykańskiego bombowca z czasów II wojny światowej[1].
Wersja angielska Wersja polska From my mother’s sleep I fell into the State,
And I hunched in its belly till my wet fur froze.
Six miles from earth, loosed from its dream of life,
I woke to black flak and the nightmare fighters.
When I died they washed me out of the turret with a hose[1].Wprost ze snu matki wpadłem w Państwo,
W jego brzuchu kuliłem się, aż mokrą sierść oszklił mi całkiem lód.
Sześć mil ponad ziemią, śnionym przez nią życiem,
Zbudził mnie czernią ostrzał i koszmar myśliwców.
Po śmierci wypłukali mnie z wieżyczki szlauchem.
Randall Jarrell, który służył w United States Army Air Forces, podał następującą notę wyjaśniającą:
Wieżyczka kulista to pleksiglasowa kula umieszczona w brzuchu B-17, B-24, B-25, B-32, w której znajdowały się dwa karabiny maszynowe kalibru .50 i jeden człowiek, niski i drobny. Kiedy strzelec śledził z karabinów maszynowych myśliwiec atakujący bombowiec od dołu, obracał się wraz z wieżyczką; skulony do góry nogami w swojej małej kuli, wyglądał jak płód w łonie matki. Atakujące go myśliwce były uzbrojone w działka strzelające pociskami wybuchowymi. Szlauch był szlauchem parowym[2].
Uwaga techniczna/historyczna: Z tych samolotów tylko Boeing B-17 Flying Fortress i Consolidated B-24 Liberator miały wieżyczki kuliste[3]. Zarówno North American B-25 Mitchell jak i Consolidated B-32 Dominator ich nie miały[4][5], chociaż próby podjęto w przypadku Consolidated B-32 Dominator, którego kabina była hermetyczna jak w Boeing B-29 Superfortress, a uzbrojenie obronne było zdalnie sterowane lub wykorzystywało peryskopy[5].
Odbiór
Recenzent Leven M. Dawson stwierdził, że „tematem wiersza Randalla Jarrella „Śmierć strzelca z wieżyczki bombowca” jest to, że zinstytucjonalizowana przemoc, czyli wojna, tworzy paradoks moralny – stan, w którym czyny odrażające dla natury ludzkiej stają się właściwe”[6]. Większość komentatorów zgadza się z tym stwierdzeniem, nazywając wiersz potępieniem dehumanizującej władzy „państwa”, która jest najdobitniej widoczna w przemocy wojennej[6]. Po części ze względu na swoją krótką objętość, wiersz „Śmierć strzelca z wieżyczki bombowca” był szeroko antologizowany. Jarrell zaczął wręcz obawiać się, że jego reputacja z pewnością na tym ucierpi[6].
Wiersz zainspirował sztukę „Śmierć strzelca z wieżyczki bombowca” Anny Moench, której premiera odbyła się w Nowym Jorku na New York International Fringe Festival w sierpniu 2008 roku[7]. Nawiązanie do wiersza można odnaleźć również w powieści Johna Irvinga z 1978 roku Świat według Garpa, w której ojciec głównego bohatera zginął w wyniku „dość nieostrożnej lobotomii” zadanej przez wroga, gdy służył jako strzelec pokładowy w wieżyczce kulistej w czasie II wojny światowej[8].
Przypisy
- 1 2 The Death of the Ball Turret Gunner. Poem Analysis. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- ↑ The Death of the Ball Turret Gunner. All Poetry. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- ↑ The Boeing B-17 Flying Fortress, or the Consolidated B-24 Liberator?. Warfare History Network. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- ↑ Design Analysis of The North American B-25 Mitchell. Warbirds of Glory Museum. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- 1 2 The Bomber That Almost Wasn’t. HistoryNet. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- 1 2 3 On „The Death of the Ball Turret Gunner”. Modern American Poetry. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- ↑ The Death of the Ball Turret Gunner. TheaterMania. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
- ↑ Satire: John Irving from The World According to Garp. Amerlit. [dostęp 2026-03-09]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Wiersz „The Death of the Ball Turret Gunner” czytany przez autora w serwisie YouTube (ang.)