The Just City

The Just City – brytyjska powieść fantastyczna napisana przez Jo Walton. Została wydana przez Tor Books w styczniu 2015^[1]. Jest to pierwsza część trylogii Thessaly. Kontynuacja, The Philosopher Kings, ukazała się w czerwcu 2015, a ostatni tom, Necessity, w lipcu 2016.

Grecka bogini Atena planuje eksperyment dotyczący Państwa Platona, a Apollo postanawia do niej dołączyć, ale chce to zrobić w ludzkim wcieleniu. Atena zbiera ludzi z różnych okresów historii, którzy modlili się do niej, by mogli zamieszkać w kraju według pomysłu filozofa i umieszcza ich na wyspie Thera, przed jej zniszczeniem przez wulkan. Apollo wtapia się w 10 000 ludzkich dzieci, które „władcy” miasta pozyskują z targów niewolników^[1]. Władcy wychowują dzieci, aby stworzyć idealne społeczeństwo opisane w antycznym dialogu. Przybycie Sokratesa w piątym roku istnienia miasta wywołuje kryzys.

W National Public Radio Amal El-Mohtar nazwała powieść „błyskotliwą, wciągającą i, szczerze mówiąc, nieodkładalną”, porównując ją do dialogu sokratejskiego^[2]. Z kolei Michael Cart w „Booklist” określił ją jako „niezwykłą powieść ideową”, przyznając, że może być nieco „zawiła”, ale podkreślając, że nie umniejsza to jakości fabuły i kreacji postaci^[3].

Według „Publishers Weekly” The Just City jest „imponująco ambitne”, ale skrytykował Walton za nadużywanie przemocy seksualnej i „spłycone” przedstawienie greckich bogów^[4]. Podobnie w „Kirkus Reviews” uznano bohaterów za „mających pewien urok”, ale jednocześnie stwierdzono, że powieść jest „bardziej eksperymentem myślowym niż fabułą”^[5].

Aleksandra Klęczar w felietonie dla miesięcznika „Nowa Fantastyka” zwróciła uwagę, że autorka zastanawia się w powieści nad samym sensem istnienia platońskiej utopii. W powieści kreują ją bogowie, a nie ludzie. Koncepcja Walton wchodzi z dialog z kulturową tradycją i nie jest w pełni zgodna z oryginalną platońską wizją, np. dopuszczając kobiety do pełnienia funkcji zawodowych. Jednocześnie uwspółcześnione reguły współistnieją z tymi, które są dla dzisiejszego odbiorcy trudne do przyjęcia, a opisywany kraj jest daleki od ideału^[6].