Timoteo Paez

Timoteo Paez
Data urodzenia

22 sierpnia 1861

Data śmierci

18 września 1939

Zawód, zajęcie

działacz niepodległościowy, polityk

Timoteo Paez (ur. 22 sierpnia 1861, zm. 18 września 1939) – filipiński działacz niepodległościowy i polityk.

Życiorys

Urodził się 22 sierpnia 1861 w manilskiej dzielnicy Tondo[1]. Był synem Francisco Paeza[2]. Wcześnie został osierocony przez rodziców. Kształcił się w zakresie księgowości, by pokryć koszty swego kształcenia pracował jako chłopiec na posyłki[3]. Podobnie jak wielu innych przedstawicieli ówczesnej filipińskiej elity intelektualnej był wolnomularzem[4][5]. Znalazł się wśród założycieli powstałej 6 stycznia 1892 loży Nilad oraz powołanej z inicjatywy Jose Rizala Ligi Filipińskiej (3 lipca 1892)[6]. Z czasem wszedł w skład Najwyższej Rady Ligi[7][8]. Po jej rozłamie związał się z konserwatywnym Cuerpo de Compromisarios[4]. W 1894 włączył się w zbiórkę funduszy na rzecz działaczy filipińskiego ruchu domagającego się głębokich zmian w systemie zarządzania Filipinami przez Hiszpanów[9]. W 1896 został aresztowany pod zarzutem działalności rewolucyjnej[1]. Rok później ułaskawiony przez hiszpańskiego gubernatora generalnego, zgodził się na opuszczenie kraju i wyemigrowanie do Hongkongu[10].

Po powrocie do ojczyzny włączył się w działalność filipińskiego rządu rewolucyjnego, przez prezydenta Aguinaldo został mianowany komisarzem do spraw wojny. Wchodził w skład Kongresu, reprezentując w nim Surigao. Brał udział w wojnie ze Stanami Zjednoczonymi[4]. Doszedł do stopnia podpułkownika. Po porażce krajowych wojsk w potyczce na przełęczy Tirad w grudniu 1899 prezydent powierzył jego pieczy niezdolnych do walki oraz pozostające przy oddziałach armii kobiety i dzieci. Paez trafił ostatecznie do amerykańskiej niewoli i został odesłany do Manili[10].

Po zakończeniu działań wojennych powrócił do uczestnictwa w życiu politycznym. W 1909 wszedł w skład manilskiej rady miasta[1]. Proponowano mu objęcie funkcji burmistrza. Paez wszelako odmówił[10]. Zmarł 18 września 1939[1][11]. Z pewną poufałością określa się go mianem patriarchy Tondo[2]. Jego imię nosi między innymi jedna ze szkół podstawowych w filipińskiej stolicy[12].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Timoteo Paez (1861-1939). [w:] National Historical Commission of the Philippines [on-line]. philhistoricsites.nhcp.gov.ph. [dostęp 2025-07-18]. (tagalski).
  2. 1 2 National Historical Institute 1990 ↓, s. 71.
  3. ↑ Quirino 1995 ↓, s. 157.
  4. 1 2 3 Timoteo Paez. [w:] Pilipinas Bigwas [on-line]. pilipinas.bigwas.com, 2022. [dostęp 2025-07-18]. (tagalski).
  5. ↑ XVI: Climax and Anti-climax, [w:] León María Guerrero, The First Filipino A Biography oF Jose Rizal [e-book], Manila: National Historical Comission, 1961, lokalizacja 6128.
  6. ↑ V. Almario: La Líga Filipína. [w:] Sagisag Kultura (Vol 1) [on-line]. philippineculturaleducation.com.ph, 2015. [dostęp 2024-12-08]. (tagalski).
  7. ↑ Liga Filipina, Ang Huling Pag-asa. [w:] Elaput [on-line]. elaput.com. [dostęp 2025-07-18]. (tagalski).
  8. ↑ Agoncillo 1990 ↓, s. 147.
  9. ↑ V. Almario: Kilusáng Propagánda. [w:] Sagisag Kultura (Vol 1) [on-line]. philippineculturaleducation.com.ph, 2015. [dostęp 2024-12-08]. (tagalski).
  10. 1 2 3 National Historical Institute 1990 ↓, s. 72.
  11. ↑ National Historical Institute 1990 ↓, s. 73.
  12. ↑ Timoteo Paez Elementary School nagpasalamat sa Youth Empowerment Seminar. [w:] Pilipino Star Ngayon [on-line]. philstar.com, 2016-02-23. [dostęp 2025-07-18]. (tagalski).

Bibliografia

  • Carlos Quirino: Who’s who in Philippine History. Manila: Tahanan Books, 1995. ISBN 978-971-630-046-8.
  • National Historical Institute: Filipinos in History Volume II. Manila: National Historical Institute, 1990. ISBN 971-538-006-9.
  • Teodoro Agoncillo: History of the Filipino People. Quezon City: R.P. Garcia Publishing Co., 1990. ISBN 971-1024-15-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.