Tiramisu
| deser | |
 porcja tiramisu | |
| Kuchnia | |
|---|---|
| Data i miejsce powstania |
XX w. |
| Składniki | |
|
biszkopty, mascarpone, jaja, kawa, cukier, kakao | |
Tiramisu (wł. tiramisù [tiramiˈsu], wen. tiramesù[1], od tira mi sù = „popraw mi humor”, dosł. „podnieś mnie”[2]) – deser złożony z warstw biszkopcików savoiardi nasączonych kawą espresso oraz kremu przygotowanego z mascarpone, jaj (w zależności od przepisu, z samych żółtek lub również z wykorzystaniem piany ubitej z białek) i cukru, oprószony warstwą ciemnego proszku kakaowego[3]. Czasem do kawy dodaje się alkohol, może to być Irish cream[3], likier z orzechów laskowych[3], amaretto, wino marsala etc.
Deser ten, tradycyjnie okrągły[1], przyjmuje obecnie najróżniejsze rozmiary i kształty, choć na ogół jest to prostokątne lub okrągłe ciastko o rozmiarach zbliżonych do polskich wuzetek.
Istnieje wiele legend na temat historii powstania tego klasycznego włoskiego deseru. Do miana stolicy tiramisù pretendują: Wenecja, Treviso, Friuli, Siena i Florencja, a wpływy kuchni lombardzkiej znajdziemy w serze mascarpone, produkowanym między Lodi a Abbiategrasso. Każde z tych miast ma własny przepis na jego wykonanie.
Według jednej z wersji, najstarszy znany przepis na tiramisu pochodzi z 1959 roku, a jego autorką była Norma Pielli, właścicielka i szefowa kuchni hotelu Albergo Roma w alpejskim miasteczku Tolmezzo leżącym w regionie Friuli-Wenecja Julijska[3]. Wedle innej, deser ten wymyślony został w północnych Włoszech, gdzie w 1969 roku cukiernik Roberto Linguanotto przygotował oryginalną recepturę wspólnie z Albą Di Pillo – żoną Ado Campeola, restauratora Alle Beccherie w Treviso, w regionie Wenecja Euganejska[4]. Tiramisu trafiło oficjalnie do menu jego restauracji w 1972 roku[4]. Pierwsze wzmianki o deserze ukazały się w 1981 roku w kolumnie Giuseppe Maffioliego w kwartalniku kulinarnym Veneto[4]. 15 października 2010 roku Accademia italiana della cucina oficjalnie zdeponowała recepturę z restauracji Le Beccherie jako dziedzictwo gastronomiczne[5]. W 2017 roku tiramisu zostało wpisane na ministerialną listę tradycyjnych produktów rolno-spożywczych (prodotto agroalimentare tradizionale, PAT) z regionu Friuli, co wywołało oburzenie Wenecjan[5][4]. Tiramisu z Wenecji Euganejskiej wpisano na listę PAT w 2024 roku[5].
Tiramisu ma opinię dania pożywnego i regenerującego[1]. Spożywane jest jako deser ale też jako drugie śniadanie[3]. Tiramisu podaje się silnie schłodzone, zwykle do kawy espresso.
biszkopty na tiramisu
tiramisu w szklanym naczyniu żaroodpornym
porcja tiramisu
tiramisu wystawione na sprzedaż (Rzym)
tiramisu podane w słoiku Wecka
Przypisy
- 1 2 3 Tessa Capponi-Borawska, Rzecz o tiramesù, „Kuchnia. Magazyn dla Smakoszy”, 2014/04, Wydawnictwo Agora SA, 8 maja 2014, s. 70–71 [dostęp 2026-08-15].
- ↑ amk, Umarł restaurator Aldo Campeol, "ojciec tiramisu" [online], rp.pl, 31 października 2021 [dostęp 2026-08-15].
- 1 2 3 4 5 Felicity Cloake, Deconstructing tiramisu: the coffee-infused Italian classic [online], nationalgeographic.co.uk, 31 stycznia 2020 [dostęp 2022-02-21] [zarchiwizowane z adresu 2023-12-03] (ang.), Published in Issue 7 (winter 2019) of National Geographic Traveller Food.
- 1 2 3 4 Italy bids farewell to Ado Campeol, father of Tiramisù [online], Wanted in Rome, 31 października 2021 [dostęp 2026-08-15] (ang.).
- 1 2 3 Dario Dongo, Tiramisu: the true story of Veneto and Friuli [online], Great Italian Food Trade (greatitalianfoodtrade.it), 27 lutego 2026 [dostęp 2026-08-15] (ang. • wł.).
Linki zewnętrzne
- Dario Dongo: Tiramisu: the true story of Veneto and Friuli. Great Italian Food Trade, 2026-02-27. (ang. • wł.)