Tissanga
| Tissanga | |
| Distant, 1903 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd | |
| Nadrodzina |
Bombycoidea |
| Rodzina | |
| Podrodzina |
Tissanginae |
| Rodzaj |
Tissanga |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Sangatissa pretoriae Distant, 1892 | |
Tissanga – rodzaj motyli z rodziny Eupterotidae, jedyny z monotypowej podrodziny Tissanginae. Obejmuje cztery opisane gatunki. Występują w południowej części Afryki.
Morfologia
Motyle te użyłkowaniem skrzydeł przywodzą nieco na myśl Eupterotinae, natomiast budową genitaliów najbardziej przypominają Janinae[1].
Głowa ma aparat gębowy o krótkich głaszczkach[1]. Głaszczki wargowe są sterczące, z wierzchu owłosione, o zdrobniałym członie trzecim i nie sięgają poza czoło[2].
Skrzydła są duże, ubarwione głównie brązowawo z kontrastowo jasnymi żyłkami[3]. U samca występuje wędzidełko i retynakulum, u samicy brak takowych[2]. Przednie skrzydło ma niezmodyfikowaną pierwszą żyłkę radialną, uchodzącą blisko drugiej żyłki kubitalnej. Żyłka subkostalna i radialna stopniowo, niezbyt mocno rozchodzą się od nasady. Pierwsza żyłka medialna na wszystkich skrzydłach jest krótka, ale wolna. Poprzeczna żyłka medialna jest krótka, w przednim skrzydle pionowa. Ostrogi żyłki medialnej są od siebie oddalone, niezesklerotyzowane, zaznaczone jedynie zmarszczkami błony. Komórki są bardzo duże i zajmują ponad ⅔ długości obu skrzydeł[1]. W obrębie komórki dyskalnej skrzydła tylnego żyłka łącząca drugą i trzecią gałąź medialną jest dłuższa niż łącząca pierwszą i drugą gałąź medialną[3]. Odnóża przednie mają nieuzbrojone ostrogami golenie[1][2]. Środkowe golenie są bardzo krótkie[3][2], rozdęte[2], pozbawione ząbka wierzchołkowego[3], zaopatrzone w długie, mocne, pazurkowate lub kolcowate ostrogi[3][1][2]. Tylne golenie mają cztery długie ostrogi[2].
Samcze genitalia są w stosunku do ciała największe spośród przedstawicieli rodziny. Tegumen jest grzbietowo nabrzmiały, bocznie zwężony powyżej miejsca przyczepu walw, a dalej mocno rozszerzony. Unkus ma postać dwóch gęsto porośniętych szczecinkami poduszeczek stykających się końcowymi brzegami pod niemal prostym kątem i wydzielony jest wyraźnym szwem. Lekko zesklerotyzowany gnatos ma pośrodku guzek z gęsto rozmieszczonymi kolcami. Krótki i bardzo szeroki sakus pozbawiony jest błony środkowej. Wcięcie krawędzi oraz ciągnące się przez całą długość błoniaste pasmo dzieli walwę na dwie części. Kosta zwęża się ku szczytowi, ale ten jest zaokrąglony. Całkowicie wolna juksta ma kształt krótkiej, grubej, szeroko rozwartej litery „V”. Edeagus niemal pozbawiony jest modyfikacji; w części wierzchołkowej jest rozdęty, a na zewnętrznej powierzchni lekko guzkowany[1].
Ekologia i występowanie
Rodzaj afrotropikalny, znany z Tanzanii, Malawi, Zambii i Południowej Afryki[4][5][6]. Rośliny pokarmowe gąsienic nie są znane, a same gąsienice pozostają nieopisane[3].
Taksonomia
Rodzaj ten wprowadzony został w 1903 roku przez Williama Lucasa Distanta jako monotypowy – autor wydzielił doń pojedynczy gatunek opisany przez siebie w 1893 roku pod nazwą Sangatissa pretoriae[2]. Kolejne gatunki opisano dopiero w drugiej dekadzie XXI wieku. W sumie zalicza się ich do rodzaju cztery[4][5][6]:
- Tissanga kiboriania Basquin et Darge, 2011
- Tissanga murphyi Bouyer, 2012
- Tissanga pretoriae (Distant, 1892)
- Tissanga zambiana Darge et Minetti, 2012
William T.M. Forbes w 1955 roku wyróżnił dla omawianego rodzaju monotypowe plemię Tissangini w obrębie podrodziny Eupterotinae[1]. Późniejsi autorzy owo plemię wynieśli do rangi monotypowej podrodziny[7][3].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 W.T.M. Forbes. The subdivision of the Eupterodidae (Lepidoptera). „Tijdschrift voor entomologie”. 98, s. 85–132, 1955.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 W.L. Distant: Insecta Transvaaliensia: a contribution to a knowledge of the Entomology of South Africa. Order Lepidoptera. Suborder Heterocera.. 1903, s. 80. [dostęp 2026-07-01].
- 1 2 3 4 5 6 7 Claude Lemaire, Joël Minet, The Bombycoidea and their Relatives, [w:] Niels P. Kristensen (red.), Handbook of Zoology. Volume IV Arthropoda: Insecta. Part 35. Lepidoptera, Moths and Butterflies Volume 1: Evolution, Systematics, and Biogeography, Berlin, New York: W. de Gruyter, 1999, s. 329-331.
- 1 2 P. Basquin, P. Darge. Une deuxième espèce de Tissanga Aurivillius, 1903, originaire de Tanzanie (Lepidoptera, Eupterotidae). „Saturnafrica”. 10, s. 5–8, 2011.
- 1 2 Th. Bouyer. Description de nouvelles espèces des genres Tissanga Aurivillius, 1903 et Dactyloceras Mell, 1927 du Malawi (Lepidoptera: Brahmaeidae: Eupterotidae). „Lambillionea”. 112 (3), s. 221–225, 2012.
- 1 2 Ph. Darge, R. Minetti. Une nouvelle espèce de Tissanga Aurivillius, 1903, originaire de Zambie (Lepidoptera: Eupterotidae). „Saturnafrica”. 11, s. 9–10, 2012.
- ↑ J. Minet. The Bombycoidea: phylogeny and higher classification (Lepidoptera: Glossata). „Entomologica scandinavica”. 25 (1), s. 63–88, 1994. DOI: 10.1163/187631294X00045.