Toksykologia

Toksykologia (od gr. τοξικος [toxicos] – substancja, którą zatruwano strzały + –logia^[1]) – interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się badaniem własności czynników toksycznych i negatywnymi skutkami ich oddziaływania na organizm^[2][3]. Wyodrębniona została z biologii, chemii, medycyny, medycyny weterynaryjnej, farmakologii i innych dziedzin. Dzieli się ją umownie na toksykologię teoretyczną i toksykologię stosowaną.

Toksykologia zajmuje się badaniem takich własności jak:

• toksyczność – bezpośrednie wywoływanie objawów chorobowych
• mutagenność – powodowanie zmian genetycznych
• kancerogenność – powodowanie zmian nowotworowych
• teratogenność – powodowanie wad rozwojowych płodu
• alergogenność – wywoływanie alergii.

Wiedza z dziedziny toksykologii jest powszechnie wykorzystywana przez lekarzy z dziedziny medycyny sądowej oraz lekarzy weterynarii wyspecjalizowanych w weterynarii sądowej.

Toksykologię dzieli się na:

• toksykologię teoretyczną:
  • toksykologię ogólną – zajmującą się definiowaniem podstawowych pojęć
  • toksykologię szczegółową – badającą i opisującą trucizny
  • toksykologię doświadczalną, w tym toksykometrię – opracowującą modele badawcze i zajmującą się śledzeniem losu trucizn w organizmie
• toksykologię stosowaną:
  • toksykologię środowiskową
  • toksykologię towaroznawczą (w tym m.in. żywności, pasz, kosmetyków, środków ochrony roślin, środków biobójczych oraz substancji chemicznych i ich mieszanin) – dyscyplinę zajmująca się bezpieczeństwem toksykologicznym produktów
  • toksykologię leków – dział farmacji zajmujący się toksycznością leków
  • laboratoryjną toksykologię medyczną – dział medycyny laboratoryjnej (w tym weterynaryjnej) zajmujący się diagnostyką laboratoryjną zatruć
  • toksykologię kliniczną – dział medycyny (w tym medycyny weterynaryjnej) zajmujący się leczeniem zatruć
  • toksykologię sądową – dyscyplinę należącą do nauk sądowych, zajmującą się badaniem trucizn i zatruć na potrzeby wymiaru sprawiedliwości, obejmującą:
    • toksykologię kryminalistyczną
    • laboratoryjną toksykologię sądową (dział medycyny laboratoryjnej, w tym weterynaryjnej)
    • toksykologię sądowo-lekarską (dział medycyny sądowej, w tym weterynaryjnej)^[4].

• analiza toksykologiczna, ekotoksykologia, zatrucie
• toksyna, toksemia
• toksynologia, homotoksykologia
• John Henry