Tomasz Fopke

Tomasz Fopke

Data i miejsce urodzenia	10 lipca 1973 Gdynia
Zawód, zajęcie	literat, muzyk, tłumacz, nauczyciel, działacz społeczny i samorządowy, dyrektor muzeum
Partia	PO, KO
Odznaczenia
Strona internetowa

Tomasz Michał Fopke (kaszub. Tomôsz (Tómk) Fópka; ur. 10 lipca 1973 w Gdyni^[1]) – polski kompozytor i literat tworzący głównie w języku kaszubskim, animator kultury kaszubskiej, działacz społeczny i samorządowy; autor kilkunastu zbiorów literackich i śpiewników.

Pisze m.in. dla „Pomeranii”: recenzje regionalnych śpiewników i płyt, a także cykle: felietonów Sëchim pãkã ùszłé oraz artykuły analityczne na temat muzyki kaszubskiej w cyklu Nótama przëkrëté. Tłumaczy poezję polską na język kaszubski, m.in. Juliana Tuwima (Nôsnôżniészé wiérztë dlô dzecy) i Jana Brzechwy (Brzechwa dzecoma). Jego utwory i tłumaczenia zostały wpisane na listę lektur podstawy programowej kształcenia w języku kaszubskim^[2]. Udziela swojego głosu jako lektor (m.in. audiobooki: Hieronim Derdowski, Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò secë jachôł i Aleksander Majkowski, Żëcé i przigòdë Remùsa).

Jest autorem m.in. libretta opery w języku kaszubskim Rebeka^[3] (2014) oraz CD zawierającej 465 lekcji języka kaszubskiego (2014). W 2011 był uczestnikiem Bitwy na głosy realizowanej przez TVP 2^[4].

Współpracuje m.in. z Weroniką Korthals-Tartas (Na wiedno 2009^[5], Velevetka 2011), Natalią Szroeder (Natinterpretacje 2016), a także z Jerzym Stachurskim i Eugeniuszem Pryczkowskim, z którymi współdziałał m.in. przy programie telewizyjnym TVP Gdańsk Rodnô zemia^[6].

Jest aktywny jako śpiewak (baryton; m.in. od 2008 Kaszubskie Duo Artystyczne „We Dwa Kònie”), a także dyrygent chóru mieszanego „Lutnia” z Luzina (od 2000)^[7]. Jest kompozytorem Pierszi Kaszëbsczi Pasji^[8] do słów Ewangelii św. Marka (2002), Mszy kaszubskiej na chór i diabelskie skrzypce (2008) oraz wielu pieśni i piosenek o rozległej tematyce. Aranżuje również utwory dla zespołów folklorystycznych oraz na potrzeby chórów regionalnych.

Jako wykładowca współpracuje m.in. z Uniwersytetem Gdańskim – etnofilologia kaszubska oraz Podyplomowe Studia Nauczania Języka Kaszubskiego. 19 września 2019 obronił w Akademii Muzycznej w Gdańsku napisaną pod kierunkiem dr hab. Roberta Kaczorowskiego pracę doktorską pt. Wyzwania interpretacyjne w „Stwòrzeniu swiata” Marka Raczyńskiego na baryton i fortepian do tekstu z „Knégi Zôczątków” we współczesnym przekładzie z języka hebrajskiego, w kontekście istniejącej literatury wokalnej w języku kaszubskim^[9].

W latach 2019–2024 zasiadał w Radzie Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku^[10][11][12].

Autor portalu fopke.pl, na którym od 2007 uczy kaszubskiego poprzez śpiew^[13].

Od 2012 jest członkiem m.in. Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, Rady Języka Kaszubskiego (2008–2012 i od 2014), ZAiKS, Rady Stowarzyszenia Turystyczne Kaszuby – Lokalnej Grupy Działania z siedzibą w Kartuzach (od 2012). Jest prezesem Rady Chórów Kaszubskich (od 2004), prezesem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Chwaszczynie (2007–2013 i od 2016) oraz dyrektorem Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie (2013–2023^[14]).

W latach 2003–2006 był zastępcą burmistrza Żukowa; a w latach 2001–2002 i 2007–2013 naczelnikiem Wydziału Kultury Starostwa Powiatowego w Wejherowie. Od 2006 do 2010 był wiceprzewodniczącym Rady Miejskiej w Żukowie (został wybrany z listy Kaszubskiego Zrzeszenia Wyborczego^[15], mandat uzyskał po wyborze Albina Bychowskiego na burmistrza). Związał się z Platformą Obywatelską, w 2010 z jej ramienia kandydował bez powodzenia do Sejmiku Województwa Pomorskiego^[16]. W 2013 startował z własnego komitetu jako członek PO na wójta gminy Szemud, zajmując przedostatnie, 3. miejsce^[17]. W 2014 z listy PO uzyskał mandat radnego powiatu kartuskiego^[18]. W 2018 nie uzyskał reelekcji^[19]. W 2023 bez powodzenia kandydował do Sejmu^[20], a w 2024 z listy KZW uzyskał mandat radnego Żukowa^[21]. W 2025, w wyniku przekształcenia PO, został działaczem Koalicji Obywatelskiej.

Otrzymał: Medal Stolema (2007)^[22], odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2007), Stypendium Twórcze Marszałka Województwa Pomorskiego (2010, 2011, 2013, 2017, 2019), gdyński medal „Srebrna tabakiera Abrahama” (2013), Stypendium Kulturalne Miasta Gdańska (2013^[23]), a także „Ryngraf Witosława” (2018)^[24].

• Pierszô Kaszëbskô Pasja (2003)^[25]
• Szlachama kùsków (2003)^{[26][27][28][29][30][31]}
• Szlachama wzdichnieniów (2007)^[32]
• ESEMESË do Pana Bòga (2007)^[33]
• W jãzëk zgëldzony (2010)^[34][35]
• Szpòrtë swójsczé ë kùpczé òd Tómka Fópczi. 500 najlepszych kaszubskich kawałów (2012)^[36]
• Z drodżi (2012)^[37][38]
• Mòrtualia (2016)^[39]
• Tomasz Fopke, Roman Drzeżdżon: Rómka & Tómka przecywiónka. Felietónë pòzebróné (2017)^[40]
• Tómk Fópka, Z Regionu. Antologiô lëteracczich zbiérków z lat 2002–2012 (2018)^[41]

• Tomasz Fopke – strona prywatna