Tomasz Hrynacz

Tomasz Hrynacz

Festiwal Cztery Żywioły Słowa (2019)
Data i miejsce urodzenia	1 grudnia 1971 Świdnica, Polska
Narodowość	polska
Dziedzina sztuki	literatura
Epoka	poezja współczesna

Tomasz Hrynacz (ur. 1 grudnia 1971 w Świdnicy) – polski poeta, zaliczany przez krytykę do nurtu metafizycznego w najnowszej poezji polskiej.

Uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Świdnicy. Jest absolwentem polonistyki w Zielonej Górze. Laureat Konkursu Poetyckiego im. Rainera Marii Rilkego w Sopocie (1997) oraz konkursu im. Rafała Wojaczka w Mikołowie (1997). Debiutował w 1993 roku w „Roczniku Świdnickim”.

Publikował w wielu czasopismach w Polsce i za granicą, m.in. w paryskiej „Kulturze”, „Akcencie”, „brulionie”, „Czasie Kultury”, „Frondzie”, „Kresach”, „Odrze”, „Res Publice Nowej”, „Rita Baum”, „Toposie”, „Kwartalniku Artystycznym”, „Pro Arte”, „Studium”, „Twórczości”, „Undergrunt”, „Zeszytach Poetyckich”.

W 1997 roku był współzałożycielem i redaktorem dwumiesięcznika literackiego „Arytmia”. W latach 1998–1999 współpracował z poznańskim „Czasem Kultury”. W latach 2002–2006 współredagował kwartalnik literacki „Poetica”, na łamach którego pisał o współczesnych książkach poetyckich.

W maju 2020 został redaktorem działu poezji kwartalnika literacko-kulturalnego „eleWator”, którego wydawcą jest Fundacja Literatury im. Henryka Berezy^[1], a od września 2023 współredaguje internetowy miesięcznik literacki „e-eleWator”^[2].

Jego wiersze znalazły się w kilku antologiach m.in. Macie swoich poetów. Liryka polska urodzona po 1960 roku (Warszawa 1997), Antologia nowej poezji polskiej 1990–1999 (Kraków 2000), w amerykańskiej antologii polskiej poezji Contemporary Writers of Poland (Orlando 2005), Između Ohrida i Buga. Antologija slavenskih umjetnosti (Krosno 2011), hiszpańskiej antologii współczesnej poezji polskiej Poesía a contragolpe. Antología de poesía polaca contemporánea (autores nacidos entre 1960 y 1980) (Saragossa 2012), Rozkład jazdy. 20 lat literatury Dolnego Śląska po 1989 roku (Wrocław 2012) oraz Przewodnik po zaminowanym terenie. Helikopter, antologia tekstów z lat 2011–2015^[3] (Wrocław 2016) oraz antologii serbsko- polskiej Нови духовни мост (Nowy Sad 2024).

W 2014 roku otrzymał od prezydenta Świdnicy nagrodę za twórczość literacką i udział w animacji środowiska literackiego Świdnicy^[4]. W latach 2010–2021 należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich^[5]. Poezję jego przetłumaczono na język angielski, bośniacki, chorwacki, czeski, francuski, hiszpański, kataloński, macedoński, niemiecki, rosyjski, rumuński, serbski, słowacki i ukraiński. Mieszka w Świdnicy.

Jego poezja jest znana z refleksji nad naturą rzeczywistości, bytu i istnienia. W wierszach często pojawiają się pytania o sens życia, czas, przestrzeń i relacje między człowiekiem a wszechświatem. To także przestrzeń dla rozważań o śmierci, cierpieniu i miłości^[6].

W kontekście metafizyki, Hrynacz łączy w swojej poezji filozoficzne pytania z intensywnym przeżywaniem świata, w którym granice między ciałem a duchem, między materialnym a niematerialnym są płynne. Wchodzi w dialog z tradycją filozoficzną, ale nie jest to dialog teoretyczny^[7].

Wiersze mają charakter bardziej intymny, konfesyjny, a zarazem intelektualny. Często ukazują subiektywne doświadczenie istnienia, które nieustannie podlega refleksji i reinterpretacji. W wielu wierszach pojawia się motyw niedookreślonej tęsknoty, jakby świat był tylko cieniem tego, co naprawdę ważne, ale niedostępne. To echo platońskiej metafizyki cieni i idei^[8].

W poezji Hrynacza można dostrzec również duży ładunek duchowy, z elementami związanymi z religią, wiarą oraz poszukiwaniem sensu wykraczającego poza codzienność. Pojawiają się motywy związane transcendencją i szukaniem duchowej głębi w powszednich elementach życia. Hrynacz balansując na granicy sacrum i profanum, pokazuje, jak te dwie rzeczywistości przenikają się nawzajem^[9].

Wiersze nie są jednak manifestacjami religijnej metafizyki, lecz raczej próbą dotknięcia tajemnicy istnienia, czasu, tożsamości i przemijania – bliskiej egzystencjalizmowi i fenomenatologii. Poeta często wykorzystuje motyw fragmentaryczności, niepełności i nieuchwytności rzeczywistości. Obecne jest napięcie między mówieniem a niemożnością wypowiedzenia – język staje się nie tylko medium, lecz polem poszukiwania i przeszkodą. Jego wiersze mogą przywodzić na myśl formy hermetyczne, w których każde słowo jest ważne i wieloznaczne^[10].

Hrynacz posługuje się symbolami, metaforami, a także wprowadza elementy absurdalne, surrealistyczne, które wprowadzają pewną dystorsję w odbiorze rzeczywistości. Pojawiają się tropy związane z ciszą, niedopowiedzeniem, zawieszeniem znaczenia. To nieustanny dialog pomiędzy słowem a milczeniem, sensem a jego brakiem, rzeczywistością a językową wizją^[11].

W swoich utworach wykorzystuje także metalingzwizm, aby konfrontować poezję z rzeczywistością i procesem jej powstawania. Pojawiają się pytanie o granice języka, o to, co może on wyrazić, a czego nie jest w stanie uchwycić, zakładając, że język staje się nie tylko narzędziem, ale i barierą^[12].

Hrynacz nie boi się wskazać na to, że wiersze są jedynie próbą uchwycenia nieuchwytnego, że poezja, jak każda forma artystyczna, jest w pewnym sensie ograniczona i niepełna^[13].

• Dolnośląskość. Omówienie wybranych tomów poetyckich
• Wydawnictwo „Forma”
• Wiersze w języku katalońskim, tłum. Xavier Farré