Tomasz Kapitaniak

Tomasz Kapitaniak

Państwo działania	Polska
Data urodzenia	27 kwietnia 1959
Profesor nauk technicznych
Specjalność: mechanika teoretyczna i stosowana, dynamika maszyn
Alma Mater	Politechnika Łódzka
Doktorat	1985 – mechanika
Habilitacja	1988
Profesura	1995
Polska Akademia Nauk / Umiejętności
Status PAN	członek rzeczywisty
Status PAU	członek korespondent
Doktor honoris causa Uniwersytet Państwowy w Saratowie – Rosja – 2001 Politechnika Lubelska – 2014
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Politechnika Łódzka
Stanowisko	profesor
Kierownik
Instytucja	Katedra Dynamiki Maszyn Politechniki Łódzkiej
Okres spraw.	od 1992
Prodziekan
Wydział	Wydział Mechaniczny Politechniki Łódzkiej
Okres spraw.	1996–1999
Odznaczenia

Tomasz Kapitaniak (ur. 27 kwietnia 1959^[1]) – polski profesor nauk technicznych. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu mechaniki (w tym mechaniki teoretycznej i stosowanej) oraz dynamiki maszyn^[1][2]. Od 1992 roku kieruje Katedrą Dynamiki Maszyn Politechniki Łódzkiej. Jest członkiem Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności oraz członkiem Academia Europaea^[3][4].

W 1982 roku ukończył studia magisterskie na Wydziale Mechanicznym Politechniki Łódzkiej, uzyskując tytuł magistra w zakresie mechaniki. W 1985 roku ukończył również studia magisterskie z matematyki stosowanej na Uniwersytecie Łódzkim. W 1985 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych w zakresie mechaniki na Politechnice Łódzkiej. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1988 roku na tej samej uczelni. Tytuł profesora nauk technicznych otrzymał w 1995 roku^[3][5].

Od 1983 roku związany zawodowo z Wydziałem Mechanicznym Politechniki Łódzkiej. W latach 1983–1989 pracował jako wykładowca, w latach 1989–1992 jako profesor nadzwyczajny, a od 1992 roku jako profesor mechaniki. Od 1992 roku kieruje Katedrą Dynamiki Maszyn Politechniki Łódzkiej. W latach 1989–1991 był profesorem wizytującym na University of Leeds, a następnie odbywał pobyty naukowe m.in. w Royal Institute of Technology w Sztokholmie oraz University of Maryland^[3]. W latach 1996–1999 był sprawował funkcję prodziekana Wydziału Mechanicznego PŁ^[3]. W latach 1997–1998 był stypendystą Programu Fulbrighta na University of Maryland, College Park^[6].

W 2013 roku został wybrany członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, a w 2020 roku członkiem rzeczywistym PAN^[1]. W 2021 roku został członkiem Academia Europaea^[3]. W 2026 roku został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności^[7].

Zasiadał także w Komitecie Mechaniki PAN^[1]. Były członek Narodowego Centrum Nauki^[2].

Członek rad redakcyjnych czasopism naukowych, w tym honorowy redaktor International Journal of Bifurcation and Chaos^[3][8].

W działalności naukowej współpracuje z badaczami z zagranicznych ośrodków naukowych, m.in. z Universidade Federal do Paraná w Brazylii, Weierstrass Institute for Applied Analysis and Stochastics oraz Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, a także Indian Statistical Institute (Kolkata) i z kilkoma chińskimi uczelniami^[3].

Dorobek naukowy Tomasza Kapitaniaka obejmuje ponad 300 publikacji naukowych w czasopismach indeksowanych w bazie Clarivate Analytics. Według dostępnych danych publikacje te odnotowały ponad 8000 cytowań. Jest autorem lub współautorem kilkunastu monografii naukowych oraz redaktorem naukowym prac zbiorowych z zakresu dynamiki nieliniowej. Jego dorobek publikacyjny obejmuje również kilkadziesiąt rozdziałów opublikowanych w monografiach naukowych i tomach pokonferencyjnych wydawanych przez międzynarodowe oficyny naukowe, w tym Springer, Elsevier, World Scientific i CRC Press. Wygłosił ponad 100 wykładów plenarnych na konferencjach naukowych oraz ponad 250 seminariów i referatów prezentowanych w ośrodkach naukowych i na konferencjach w różnych krajach^[3]. Jego główne osiągnięcia to m.in. opracowanie metod sterowania i synchronizacji układów chaotycznych, identyfikacja i opis nowych typów bifurkacji, identyfikacja mechanizmu synchronizacji w sprzężonych oscylatorach mechanicznych oraz wyjaśnienie źródła losowości w układzie mechanicznym^[8][9].

Uczestniczył w realizacji krajowych i międzynarodowych projektów badawczych finansowanych m.in. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD) oraz Narodowe Centrum Nauki. Projekty te dotyczyły dynamiki nieliniowej, sterowania układami dynamicznymi, tłumienia drgań oraz zjawisk synchronizacji i stanów chimerycznych w sieciach sprzężonych oscylatorów^[3].

Zainteresowania badawcze Tomasza Kapitaniaka obejmują zagadnienia z zakresu dynamiki nieliniowej i mechaniki stosowanej. Prowadzi badania dotyczące drgań mechanicznych, układów nieliniowych oraz stabilności układów dynamicznych. Zajmuje się analizą bifurkacji i chaosu deterministycznego, a także dynamiką stochastyczną. W jego działalności naukowej istotne miejsce zajmują metody modelowania matematycznego oraz zastosowanie równań różniczkowych zwyczajnych do opisu zjawisk dynamicznych. Bada również właściwości układów wibro-udarowych oraz zastosowania dynamiki nieliniowej w inżynierii mechanicznej^[3][10].

Uhonorowany m.in.^[1]:

• Nagrodą Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1989),
• Nagrodą Ministerstwa Edukacji Narodowej (1995),
• Nagrodą Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2006),
• Nagrodą Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2026)^[11],
• Nagrodą księcia Khalida Ibn Fahada Ibn Khalida Al-Sauda, przyznaną mu przez Centrum Badań w Rijadzie za prace dotyczące kodowania przesyłanych informacji przy wykorzystaniu zjawiska chaosu (2003),
• Srebrnym^[12] oraz Złotym^[13] Krzyżem Zasługi,
• Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2011)^[14],
• Tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu w Saratowie (2001),
• Tytułem doktora honoris causa Politechniki Lublskiej (2014)^[3][8].