Tomasz Mamzer
| ksiądz | |
| Data i miejsce urodzenia |
12 grudnia 1903 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
4 września 1939 |
| administrator parafii w Gostyni | |
| Okres sprawowania |
1939 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Inkardynacja | |
| Prezbiterat |
21 czerwca 1931 |
Tomasz Mamzer (ur. 12 grudnia 1903 w Kiku, zm. 4 września 1939 w Gostyni) – polski duchowny katolicki, administrator parafii w Gostyni na Górnym Śląsku, rozstrzelany przez oficera Wehrmachtu.
Biografia
Tomasz Mamzer urodził się w Kiku części Mokrska w powiecie wieluńskim 12 grudnia 1903 roku. Rodzice Roch i Filipina z d. Bralińska byli rolnikami. Nauki pobierał w Ostrzeszowie i Pszczynie, gdzie zdał maturę 8 czerwca 1926 roku. Nie mogąc dostać się do Seminarium Częstochowskiego, wstąpił do Śląskiego Seminarium w Krakowie. Studia filozoficzno-teologiczne odbył na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1926–1931. Święcenia kapłańskie przyjął 21 czerwca 1931 roku[1].
Na przełomie lipca i sierpnia 1931 pełnił obowiązki duszpasterskie w parafii w Dąbrówce Małej. Od 27 sierpnia 1931 roku był duszpasterzem w parafii w Istebnej, gdzie obowiązki proboszcza pełnił ks. Emanuel Grim. Od 30 sierpnia 1935 pracował w Zebrzydowicach. Od marca 1939 był administratorem parafii w Gostyni[2][3], gdzie dokończył jeszcze przed wybuchem II wojny światowej budowę murowanego kościoła, rozpoczętą przed poprzednika ks. Piotra Pawełczyka[1][4].
Na przygotowanej jeszcze przed wojną przez mniejszość niemiecką liście osób „przeznaczonych do schwytania” (niem. Sonderfahndungsbuch Polen) znajdował się prawdopodobnie zmarły nagle w lutym 1939 roku poprzedni proboszcz gostyński, zasłużony działacz propolski doby plebiscytu i powstań śląskich ks. Pawełczyk, co mogło być powodem zatrzymania i rozstrzelania ks. Mamzer po wkroczeniu Niemców do miejscowości[4]. Istnieją również świadectwa sugerujące, że z wieży kościelnej zostały oddane strzały w kierunku kolumny wojskowej. 4 września 1939 roku oficer Wehrmachtu zastrzelił ks. Tomasza Mamzera i innych mieszkańców Gostyni w pobliżu kościoła parafialnego[1][5]. Kapłan został pochowany na cmentarzu parafialnym w Gostyni[6][7].
Osoba ks. Tomasza Mamzera została upamiętniona na tablicach:
- w przedsionku katowickiej archikatedry[8],
- na tablicy w kościele parafialnym w Mokrsku (odsłonięta 28 września 2003)[6].
- na tablicy w kościele św. Marii Magdaleny w Cieszynie (odsłonięta 19 grudnia 2024)[9]
Przypisy
- 1 2 3 Mamzer Tomasz (E-ncyklopedia wiedzy o Kościele katolickim na Śląsku). silesia.edu.pl. [dostęp 2025-08-12].
- ↑ Duszpasterze. gostyn.wiara.org.pl. [dostęp 2025-08-12].
- ↑ Parafia św. Apostołów Piotra i Pawła w Gostyni Śląskiej (E-ncyklopedia wiedzy o Kościele katolickim na Śląsku). silesia.edu.pl. [dostęp 2025-08-12].
- 1 2 Pawełczyk Piotr (E-ncyklopedia wiedzy o Kościele katolickim na Śląsku). silesia.edu.pl. [dostęp 2025-08-12].
- ↑ Zenon Fijałkowski: Kościół katolicki na ziemiach polskich w latach okupacji hitlerowskiej. Warszawa: Książka i Wiedza, 1983, s. 348. ISBN 83-05-11075-3.
- 1 2 Anna Dąbrowska: Pamięci kapłana męczennika. www.niedziela.pl, 2003-12-31. [dostęp 2025-08-12].
- ↑ Ś.p. Ksiądz Mamzer Tomasz. mogily.pl. [dostęp 2025-08-12].
- ↑ Katowice – Tablica upamiętniająca zamordowanych księży z diecezji katowickiej. www.miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 2025-08-12].
- ↑ Odsłonięcie tablicy upamiętniającej księży katolickich ze Śląska Cieszyńskiego, zamordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej – Cieszyn, 19 grudnia 2024. katowice.ipn.gov.pl, 2024-12-19. [dostęp 2025-08-12].
