Tomasz Sobkowiak

Tomasz Sobkowiak (ur. 12 grudnia 1895 w Górce Duchownej, zm. 31 marca 1949 w Zielonej Górze) – polski urzędnik państwowy, wiceprezydent Leszna, pierwszy polski burmistrz Zielonej Góry (1945–1946).

Tomasz Sobkowiak

Tomasz Sobkowiak (1930)
Data i miejsce urodzenia	12 grudnia 1895 Górka Duchowna
Data i miejsce śmierci	31 marca 1949 Zielona Góra
Zawód, zajęcie	urzędnik państwowy
Odznaczenia

Urodził się w rodzinie Wojciecha, stangreta, i Marianny z Rosadzińskich. Brat Florian (1901–1940) uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Ukończył gimnazjum w Duisburgu. Maturę zdał w 1915. W czasie I wojny światowej walczył w wojsku niemieckim na dwóch frontach: rosyjskim i francuskim, został ranny. W Polsce międzywojennej studiował prawo, następnie podjął pracę w administracji miejskiej w Wielkopolsce, dochodząc do stanowiska wiceprezydenta Leszna.

Podczas okupacji niemieckiej został wysiedlony z całą rodziną w grudniu 1939 do Tomaszowa Mazowieckiego w Generalnym Gubernatorstwie. Następnie przebywał w Opocznie. 14 kwietnia 1942 został aresztowany przez gestapo za współpracę z konspiracją. Do wyzwolenia w 1945 więziony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau (nr obozowy 34518), gdzie był zatrudniony w charakterze tłumacza i pisarza obozowego.

Po zakończeniu wojny podjął pracę w magistracie leszczyńskim, jednak Polski Związek Zachodni rekomendował go do pracy w Zielonej Górze, gdzie 6 czerwca 1945 objął obowiązki pierwszego polskiego burmistrza miasta (wcześniej obowiązki zarządcy miejskiego pełnił komunista niemiecki Karl Laube). 2 grudnia 1945 objął przewodnictwo nad Miejską Radą Narodową. W wyniku oskarżeń o przywłaszczenie mienia przez rodzinę (żona prowadziła przejęty po niemieckich właścicielach sklep) oraz nacisków Urzędu Bezpieczeństwa podał się do dymisji w styczniu 1946 (została ona przyjęta we wrześniu 1946). W listopadzie 1946 zrezygnował również z funkcji przewodniczącego MRN.

W Zielonej Górze był członkiem oddziału „Caritasu”, zasiadał również w radzie parafialnej.

Od 1922 był mężem Marii z Maćkowiaków (1896–1978), mieli dwóch synów Kazimierza (1923–1942) i Jerzego (ur. 1924).

Zmarł w Zielonej Górze, pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu parafialnym w Górce Duchownej (sektor III-2-14)^[1].

• Srebrny Krzyż Zasługi (29 maja 1946)^[2]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (3 lipca 1929)

Od 2006 w Zielonej Górze jest ulica Tomasza Sobkowiaka.

• Hieronim Szczegóła, Tomasz Sobkowiak (1895–1949). Pierwszy powojenny burmistrz Zielonej Góry, [w:] Znani zielonogórzanie, Wydawnictwo „Verbum”, Zielona Góra 1996, s. 183–186.
• Tomasz Sobkowiak, Z krwawych lat. Urywki pamiętnika 1915–1917, oprac. M. Mamet, B. Mościpan. 2021.