Torre Littoria

Torre Littoria

Grattacielo Reale Mutua

Widok z Piazza Castello
Państwo	Włochy
Miejscowość	Turyn
Adres	1 Via Giovanni Battista Viotti, Turyn
Typ budynku	biurowiec, apartamentowiec
Architekt	Armando Melis de Villa, Giovanni Bernocco
Wysokość całkowita	109 m
Wysokość do dachu	87 m
Kondygnacje	21
Rozpoczęcie budowy	1933
Ukończenie budowy	1934
Pierwszy właściciel	Królewskie Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych (Reale Mutua Assicurazioni)
Obecny właściciel	Królewskie Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych (Reale Mutua Assicurazioni)
Położenie na mapie Turynu Torre Littoria
Położenie na mapie Włoch Torre Littoria
Położenie na mapie Piemontu Torre Littoria
45°04′13,4411″N 7°41′01,9990″E/45,070400 7,683889

Torre Littoria (także: Grattacielo Reale Mutua^[1]) – wieżowiec zlokalizowany w centrum Turynu (Włochy), przy Via Giovanni Battista Viotti^[2], obok Piazza Castello^[3]. Uważany jest za pierwszy włoski drapacz chmur ery faszystowskiej^[4].

Obiekt powstał w latach 1933-1934^[5], według projektu architekta Armando Melisa de Villi i inżyniera Giovanniego Bernocco^[4], podczas rządów Benito Mussoliniego, w ramach projektu przebudowy via Roma Nuova (pierwszy odcinek od Piazza Castello do Piazza San Carlo)^[4]. Podczas gdy kamienice i pałace przy sąsiednim Piazza Castello pozostają symbolem Włoch monarchistycznych i starego Królestwa, ta wyrastająca ponad przeciętność budowla miała w założeniu patrzeć wprost w przyszłość nowego kraju, pragnącego uwolnić się od monarchicznych korzeni i reliktów Królestwa. Wizualny kontrast między wieżowcem i starszym otoczeniem jest dla widza natychmiastowy i znaczący. Nie brakowało kontrowersji wokół istnienia tego budynku, ponieważ zbyt różnił się on od barokowego stylu i architektury sąsiedztwa. Przez lata część mieszkańców miasta nazywała go np. il dito del Duce, czy pugno nell’occhio (obrzydliwy)^[3].

Początkowo zamierzono umieścić w wieżowcu biura Narodowej Partii Faszystowskiej, ale zamiar ten nigdy nie został zrealizowany. Siedziba partii znajdowała się najpierw w Mediolanie, a następnie w Rzymie^[1]. Mimo tego przyjęła się nazwa Torre Littoria, pochodząca od fascio littorio (wiązek liktorskich, symboli włoskiego faszyzmu)^[5]. Ostatecznie w całości przejęło go Królewskie Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych (wł. Reale Mutua Assicurazioni), które sfinansowało budowę i przeznaczyło go na luksusowe rezydencje i biura (przedsiębiorstwo jest nadal właścicielem budowli^[1])^[4]. 13 lipca 1943 wieżowiec został niezbyt silnie uszkodzony w trakcie bombardowań alianckich. Odnotowano wówczas niewielkie uszkodzenia infrastruktury wodociągowej i stłuczenie szkła. Na szczycie wieży znajdowała się jedna z 58 syren ochrony przeciwlotniczej w mieście^[4].

W 2021 studio Benedetto Camerana dla Reali Immobili poddało budynek renowacji, tworząc jedenaście luksusowych apartamentów z widokiem 360° na miasto i okolicę. Przebudowa ta miała na celu utworzyć mieszkania z licznymi oknami wprowadzające do wszystkich pomieszczeń współczesną wersję „Theatrum Sabaudiae”, czyli zbiór obrazów ukazujących główne miejsca należące do Księstwa Sabaudii pod koniec XVII wieku^[5].

Budynek ma 21^[2] (19^[4]) pięter i 87^[2][4] (109 z anteną na szczycie^[4]) metrów wysokości^[2]. Reprezentuje tzw. włoski styl racjonalistyczny (racjonalizm, prąd modernizmu) z silnymi wpływami ekspresjonistycznymi. Wieża jest wysoką, wąską budowlą, która z czasem stała się integralną częścią barokowej oprawy Piazza Castello^[5].

Obiekt powstał przy użyciu innowacyjnych w swoich czasach technologii i materiałów, takich jak np. pustaki szklane stosowane w zaokrąglonych narożach balkonów, klinkier i linoleum. Konstrukcja nośna składa się z metalowej ramy spawanej elektrycznie, co czyni go unikalnym budynkiem w skali ówczesnej architektury miasta^[5].

Wieżowiec składa się z dwóch zróżnicowanych części. Niska bryła bloku San Emanuele nawiązuje do schematu frontów kamienic zlokalizowanych przy via Roma, operując kontrastem trawertyn/cegła. Architekci skontrastowali horyzontalny wydźwięk dolnej części bryły (podkreślony gzymsami i systemem okien podkreślonych dużymi pasiastymi tłami) z silnie wertykalną górną bryłą. Wysoka wieża wyrasta z tej tradycyjnej formalnie bryły San Emanuele. Szczególny nacisk położono na walory technologiczne budowli. Podkreśliła to kampania fotograficzna Mario Gabinio, która ilustrowała fazę budowy i rosnący stopniowo stalowy rdzeń konstrukcyjny budynku. Tarasy z pustaków szklanych, półprzezroczystych i mieniących się, zwłaszcza w nocy, nadały budynkowi nowoczesny i fantastyczny wygląd. W miejscu przecięcia się wieży z niższym blokiem, zamiast dachu przewidzianego w pierwszym projekcie, zbudowano attykę^[4].

• 
  Widok z 1934
• 
  Balkony
• 
  Detal