Traktat kamieniecki
Traktat kamieniecki (również: traktat/sojusz z Finckenstein; per. عهدنامه فینکنشتاین) – traktat formujący sojusz francusko-perski (irański) przeciwko Rosji podpisany 4 maja 1807 w pałacu Finckenstein w Kamieńcu[1].
Treść
W traktacie Napoleon Bonaparte gwarantował integralność Persji i uznawał obszar Transkaukazu (Gruzji i Dagestanu) jako perskiego. Zobowiązywał się do poczynienia wszelkich możliwych wysiłków, aby terytoria te wróciły pod władanie Fath Aliego Szaha (utracone w trakcie trwającej ów czas wojny z Rosją). Strona francuska obowiązała się do dostarczenia broni, oficerów i siły roboczej. Król Persji w zamian miał wypowiedzieć wojnę Wielkiej Brytanii, wydalić Brytyjczyków z królestwa, oraz zapewnić możliwość Francji ewentualnego ataku na posiadłości brytyjskie na Dalekim Wschodzie (Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska)[1].
Okoliczności
Zbliżenie francusko-perskie nastąpiło po wybuchu wojny rosyjsko-perskiej w 1804 roku o Kaukaz. W grudniu 1804 szach Fath Ali po raz pierwszy zwrócił się z propozycją współpracy przeciwko Rosji. List został dostarczony 17 grudnia 1804 przez Ossepa Vassilovitza na ręce Pierra Ruffina, ambasadora Francji w Konstantynopolu. W marcu 1805 Napoleon wysłał dwuosobowe poselstwo (Pierre Amédée Jaubert, Alexander Romieu) do Iranu. Mając rezultaty tej misji, 17 stycznia 1807 Napoleon wysłał z Warszawy list do szacha zachęcający do zacieśnienia relacji, chwaląc się postępami w wojnie z Rosją i Prusami. Poruszał również konieczność zaangażowania Turcji i korzyści wynikających z odrodzenia Polski[1].
Napoleon zintensyfikował kontakty z Persją po nierozstrzygniętej bitwie pod Pruską Iławą. Korespondencję napoczętą w Warszawie kontynuował podczas pobytu w Ostródzie i po przeniesieniu kwatery do Kamieńca. W okresie I wojny polskiej odnotowano sześć listów do króla Fatha Alego i księcia Abbasa Mirzy (jeden wysłany z Warszawy, dwa z Ostródy, trzy z Kamieńca). Przyjęcie poselstwa perskiego pierwotnie miało odbyć się w Warszawie, gdzie minister Talleyrand prowadził negocjacje z przedstawicielami Turcji i Iranui. Przyjęcie poselstwa perskiego 27 kwietnia 1807 w Kamieńcu utrwalił na płótnie François Mulard, który to obraz był potem propagandowo powielany w formie grafiki[1].
Wykonanie
Postanowienia traktatu nigdy nie zostały w pełni wykonane i okazały się być bardzo krótko trwałe. Dwa miesiące po traktacie kamienieckim Francja zawarła z Rosją pokój w Tylży, pozostawiając Iran osamotniony w walce. Wobec takiego obrotu spraw, Iran powrócił do relacji z Brytyjczykami, podpisując z nimi nowe porozumienie 12 marca 1809, co zmusiło Francuzów do opuszczenia Persji[1].
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Seweryn Szczepański, Jan Dąbrowski. Traktat francusko-perski jako przykład działań dyplomatycznych Napoleona w okresie pobytu w Kamieńcu Suskim. „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”. 2 (288), s. 183-199, 2015. DOI: 10.51974/kmw-142700.. (pol.).