Trzęsawka

Trzęsawka (z ang. scrapie „ocierać się, drapać”; polskie nazwy: choroba kłusowa^[1]) – pasażowalna encefalopatia gąbczasta owiec^[1] i kóz. Jest jedną z przenośnych encefalopatii gąbczastych (TSE). Wywoływana jest przez priony, nieznany do niedawna patogen, wywołujący również podobną do trzęsawki chorobę u ludzi, zwaną kuru^[2]. Scrapie najprawdopodobniej nie może zostać przeniesiona bezpośrednio na człowieka, ale zaleca się unikanie kontaktu z tkankami i płynami ustrojowymi chorego zwierzęcia^[3].

Choroba ma długi, charakterystyczny dla schorzeń wywoływanych przez priony czas inkubacji, sięgający kilku, kilkunastu lat, jej typowymi objawami są: pobudliwość, swędzenie skóry powodujące ciągłe ocieranie się zarażonych zwierząt o drzewa, krzewy itd., co prowadzi do powstawania rozległych, często głębokich ran. Ponadto zakażone osobniki charakteryzują się nadmiernym pragnieniem, osłabieniem, zaburzeniami równowagi i koordynacji ruchowej. W ostatnim stadium choroba prowadzi do całkowitego paraliżu, a następnie zgonu zwierzęcia. W mózgach padłych na trzęsawkę zwierząt wyraźnie widoczne gołym okiem są zmiany, mające postać ubytków w tkance nerwowej^[1].

Istotne zmiany chorobowe dotyczą głównie ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Mózgi te wyglądem przypominają gąbkę, co potwierdza, iż wywoływane jest przez ten sam typ patogenu co gąbczasta encefalopatia bydła (BSE). Z klinicznego punktu widzenia, ostateczne rozpoznanie TSE u małych przeżuwaczy, BSE czy trzęsawka, nie jest możliwe i musi zostać wyjaśnione za pomocą laboratoryjnych metod diagnostycznych. Przeciwko chorobom wywoływanym przez priony nie udało się dotychczas wyprodukować skutecznej szczepionki^[1].