Trzeci lot testowy Starshipa

Trzeci lot testowy Starshipa – trzeci test w locie rakiety nośnej Starship wyprodukowanej przez amerykańską firmę SpaceX. Lot odbył się 14 marca 2024 roku, a w jego trakcie wykorzystano booster Super Heavy o numerze 10 oraz statek kosmiczny Ship 28^[1][2].

W trakcie misji po raz pierwszy udało się przeprowadzić uruchomienie silników Shipa 28, dzięki czemu osiągnął on docelową prędkość orbitalną. Ship 28 uległ zniszczeniu podczas ponownego wejścia w atmosferę^[2][3][4].

Trzeci lot testowy statku kosmicznego Starship wystartował z bazy Starbase u wybrzeży południowego Teksasu około godziny 8:25 czasu środkowoamerykańskiego. Podobnie jak w przypadku drugiego lotu testowego, zarówno zapłon wszystkich 33 silników wspomagających, jak i rozdzielenie stopni zakończyły się powodzeniem^[18]. B10 przeprowadził spalanie wspomagające. Jednak 6 silników niespodziewanie zaczęło się wyłączać, co spowodowało przedwczesne wyłączenie silnika. Planowane wodowanie w Zatoce Meksykańskiej nie powiodło się z powodu awarii tych samych sześciu silników, które wcześniej zostały wyłączone, a w wyniku tego siedem silników, którym nakazano uruchomienie, pomyślnie osiągnęło zapłon. Po locie SpaceX poinformowało, że rakieta nośna została zniszczona na wysokości około 462 metry^[1]. Według SpaceX przyczyną tych awarii było zablokowanie filtra ciekłego tlenu doprowadzanego do silników. Podobny problem wystąpił podczas drugiego lotu testowego, dzięki któremu Booster 10 otrzymał ulepszony system filtrowania^[19].

Statek kosmiczny Starship sam dotarł do przestrzeni kosmicznej i osiągnął zamierzoną prędkość orbitalną. Następnie przeprowadzono szereg testów po wyłączeniu silnika, w tym udaną demonstrację transferu paliwa i test dozownika ładunku. Statek podjął próbę ponownego wejścia w atmosferę nad Oceanem Indyjskim, zaś na wysokości około 65 km wszelkie dane telemetryczne z Shipa 28 zostały przerwane, co wskazywało na utratę statku^[20][21][2].Według SpaceX, w Shipie 28 występowały nadmierne obroty, co powodowało „niestandardowe wejście”. Spowodowane było to zatkaniem zaworów odpowiedzialnych za kontrolę przechyłu statku kosmicznego^[19].

Po starcie SpaceX potwierdziło, że Super Heavy został zniszczony na wysokości 462 m nad poziomem morza nad Zatoką Meksykańską^[1]. Status testu drzwi ładowni stał się jednym z tematów nieoficjalnych interpretacji lotu w serwisie YouTube i artykułach prasowych, ze względu na dostrzeżony na nagraniu z lotu dotyczący ich problem. W sprawozdaniu z lotu SpaceX stwierdziło, że test ładunku zakończył się sukcesem^[19].

Gwynne Shotwell, prezes i dyrektor operacyjny SpaceX, powiedziała, że firma wciąż analizuje dane i zastanawia się, co poszło nie tak podczas trzeciego lotu testowego, ale czwarty lot testowy może się rozpocząć wkrótce, prawdopodobnie na początku maja^[22].

Szef NASA Bill Nelson pochwalił SpaceX za „udany lot testowy”. Stwierdził również: „Dziś czynimy wielkie postępy dzięki Artemis, aby ludzkość mogła wrócić na Księżyc – a potem będziemy patrzeć w przyszłość, na Marsa”. Założyciel i dyrektor generalny SpaceX, Elon Musk, również pochwalił zespół i stwierdził, że „Starship zabierze ludzkość na Marsa”^[23].

14 marca 2024 r. FAA ogłosiła, że doszło do wypadku z udziałem górnego i dolnego stopnia rakiety nośnej, co spowodowało wszczęcie dochodzenia prowadzonego przez SpaceX, nadzorowanego przez FAA^[24]. Zastępca administratora agencji ds. komercyjnego transportu kosmicznego, Kelvin Coleman, powiedział 18 marca, że nie przewiduje żadnych poważnych problemów, które mogłyby opóźnić śledztwo. Ponadto mówiło się o tym, że FAA zacznie wydawać „portfolio startów”, autoryzujące wiele startów, a nie tylko jeden naraz, jako część szerszych wysiłków na rzecz usprawnienia procesu wydawania licencji na starty w odpowiedzi na krytykę ze strony SpaceX i Kongresu, że FAA zbyt wolno je zatwierdza^[22]. Kolejna licencja na start prawdopodobnie będzie wymagała modyfikacji, ale Coleman powiedział, że FAA będzie mogła najpierw przeprowadzić ocenę bezpieczeństwa publicznego, stwierdzając, że nie było żadnych usterek w krytycznych systemach bezpieczeństwa podczas marcowego startu, które mogłyby zagrozić bezpieczeństwu osób postronnych. Jeśli tak, „umożliwiłoby to oddzielenie dochodzenia w sprawie wypadku od modyfikacji licencji, co oznacza, że moglibyśmy przeprowadzić modyfikację licencji w trakcie trwania dochodzenia w sprawie wypadku”^[25]. Jednak oba te elementy są nadal potrzebne do udzielenia licencji na start.

5 kwietnia SpaceX zwróciło się do FAA z prośbą o uznanie, że trzecia nieszczęśliwa katastrofa podczas lotu testowego nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego^[26]. 11 maja założyciel i dyrektor generalny SpaceX Elon Musk oświadczył, że start czwartego statku kosmicznego Starship może nastąpić w ciągu 3–5 tygodni, przesuwając datę na początek–połowę czerwca. Śledztwo FAA i wydanie licencji na start pozostają w toku^[27]. 17 maja FAA wydała oświadczenie, w którym stwierdziła, że jeśli FAA uzna, że wypadek nie miał wpływu na bezpieczeństwo publiczne, SpaceX będzie mogło wznowić loty, a dochodzenie w sprawie trzeciego lotu testowego pozostanie otwarte, pod warunkiem spełnienia wszystkich pozostałych wymagań licencyjnych^[28]. Oświadczenie to nie oznacza, że SpaceX otrzymało licencję na start^[28].

24 maja SpaceX opublikował wpis na blogu, w którym przedstawił wyniki trzeciego lotu. Według SpaceX, podczas spalania paliwa w fazie boostback, 6 silników zaczęło się wyłączać, co spowodowało przedwczesne zakończenie manewru boostback. Pojazd uniemożliwił tym silnikom wykonanie spalania przy lądowaniu, w wyniku czego pozostało tylko 7 silników. Dwóm silnikom udało się pomyślnie odpalić. Ciąg pojazdu był mniejszy niż oczekiwano, a pojazd eksplodował na wysokości 462 metrów. Prawdopodobną przyczyną wyłączenia turbosprężarki było zatkanie filtra wlotu ciekłego tlenu, co doprowadziło do spadku ciśnienia w turbopompach tlenowych. Według SpaceX kilka minut po wyłączeniu silników statku (SECO) zawory sterujące silnikami sterującymi przechyleniem uległy zatkaniu. Uniemożliwiło to przeprowadzenie testu ponownego odpalenia silników Raptor podczas lotu. W wyniku nieplanowanego kołysania się statku obciążenie cieplne było znacznie większe zarówno w częściach nieosłoniętych, jak i pokrytych płytkami.

Aby zaradzić tym problemom, SpaceX wprowadziło zmiany sprzętowe w zbiorniku ciekłego tlenu rakiety nośnej, mające na celu usprawnienie filtracji paliwa. SpaceX dodało także na statku więcej silników sterujących przechyleniem, aby zapewnić redundancję. Dodatkowo wprowadzono zmiany sprzętowe i programowe mające na celu poprawę niezawodności uruchamiania Raptora^[19].

• Czwarty lot testowy Starshipa