Tuanlian

Tuanlian

团练

Mapa Chin za czasów dynastii Qing, za której panowania nastąpił rozwój tuanlian
Państwo	Chiny
brak współrzędnych

Tuanlian (chiń. upr. 团练; chiń. trad. 團練; pinyin tuánliàn) – lokalne milicje chłopskie funkcjonujące w Chinach w okresie cesarstwa, szczególnie rozpowszechnione w czasach dynastii Qing. Były to oddziały samoobrony organizowane na poziomie wsi lub powiatów, mające na celu ochronę ludności przed bandytyzmem, rebeliami oraz skutkami osłabienia władzy centralnej.

Tuanlian składały się głównie z miejscowej ludności cywilnej, przede wszystkim chłopów, którzy byli mobilizowani i szkoleni przez lokalnych urzędników lub wpływowych właścicieli ziemskich. Formacje te miały charakter półoficjalny – nie należały bezpośrednio do armii cesarskiej, lecz działały za zgodą władz i często były przez nie wspierane organizacyjnie lub finansowo. Członkowie tuanlian byli zazwyczaj słabo uzbrojeni i nieposiadający profesjonalnego wyszkolenia wojskowego. Ich głównym zadaniem była obrona lokalnych społeczności, ochrona plonów, konwojowanie transportów oraz utrzymywanie porządku w regionach dotkniętych niepokojami społecznymi^[1][2]. Lokalni właściciele ziemscy, którzy je kontrolowali, często wykorzystywali je do załatwiania lokalnych porachunków lub pilnowania ich własnych majątków. Dość często gangi przemytników i bandytów maskowały się, mianując się tuanlian^[3].

Rozwój tuanlian nasilił się w XIX wieku, w okresie narastających kryzysów wewnętrznych w Chinach. Szczególne znaczenie formacje te zyskały podczas wielkich powstań, takich jak powstanie tajpingów (1850–1864), kiedy władze cesarskie nie były w stanie skutecznie kontrolować rozległych obszarów kraju. W tym czasie lokalne elity, w tym urzędnicy i ziemianie, zaczęły organizować milicje w celu obrony swoich społeczności. Tuanlian często współpracowały z bardziej zorganizowanymi siłami regionalnymi, takimi jak armie prowincjonalne, i stanowiły istotne uzupełnienie sił rządowych^[4][5]. Równocześnie, nawet najskuteczniejsze z tych milicji pozostawały oddziałami lokalnymi, których nie można było wykorzystać do operacji poza ich rodzimym obszarem. Nierzadko też ich jakość była tak niska, że władze rekomendowały, by nie zwoływać milicji tego typu^[3].

Tuanlian odegrały ważną rolę w utrzymaniu porządku na poziomie lokalnym w okresach osłabienia państwa. Przyczyniły się do zwiększenia znaczenia lokalnych elit oraz decentralizacji władzy w późnym okresie dynastii Qing. Zjawisko to miało długofalowe konsekwencje dla historii Chin, gdyż wzmocnienie lokalnych struktur militarnych i administracyjnych przyczyniło się do powstania silnych regionalnych ośrodków władzy, które odegrały istotną rolę w okresie upadku cesarstwa i wczesnej republiki^[6].