Tuapse

Tuapse

Туапсе

Herb Flaga
Państwo	Rosja
Kraj	Krasnodarski
Mer	Siergiej Bondarienko[1]
Powierzchnia	33,41[2] km²
Wysokość	44 m n.p.m.
Populacja (2021)
• liczba ludności	60 987[3]
Nr kierunkowy	(+7) 86167
Kod pocztowy	352800
Położenie na mapie Kraju Krasnodarskiego Tuapse
Położenie na mapie Rosji Tuapse
44°06′N 39°05′E/44,100000 39,083333
Strona internetowa

Tuapse (ros. Туапсе, adygejski ТӀуапсэ, gruz. ტუაფსე) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Liczy około 60 tys. mieszkańców (2021).

W mieście od 1929 znajdowała się jedna z największych w Rosji rafineria ropy naftowej^[4] należąca do koncernu Rosnieft, która przerabiała 12 mln ton ropy rocznie^[5]. W mieście rozwinął się przemysł maszynowy oraz spożywczy^[6].

W okresie lat 1917–1921 w Tuapse funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym.

W średniowieczu okolic dzisiejszego Tuapse sięgały granice Abchazji, a następnie Gruzji. Gruzja utraciła obszar w XVI w. na rzecz Adygejczyków. Po traktacie adrianopolskim w 1829 obszar został anektowany przez Rosję^[7]. W czasie wojny krymskiej miejscowość była przez dwa lata okupowana przez Turcję. Tuapse uzyskało prawa miejskie w 1896.

Po upadku caratu 27 lipca 1918 miasto zajęte przez odradzającą się Gruzję. We wrześniu Gruzini wycofali się z miasta pod naciskiem bolszewików, którzy z kolei kilka dni później wycofali się pod naporem białych^[7].

W latach 1924–1930 stolica Szapsugskiego Rejonu Narodowego przed jej przeniesieniem do Kależu.

W kwietniu 2026 roku zmasowany atak ukraińskich bezzałogowych statków powietrznych uszkodził terminal naftowy. Wywołało to katastrofę ekologiczną w regionie, skażone zostało 50 km wybrzeża Morza Czarnego^[8][9].

Skład etniczny w 2002^[10]:

1. Rosjanie – 76,7%
2. Ormianie – 8,3%
3. Ukraińcy – 3,3%
4. Adygejczycy – 1,3%
5. Białorusini – 0,6%
6. Tatarzy – 0,6%
7. Grecy – 0,4%
8. Gruzini – 0,4%

W mieście znajduje się stacja kolejowa^[11] oraz port morski^[12]. Zlokalizowany w tym porcie terminal naftowy był atakowany przez ukraińskie drony w marcu 2025, a potem w listopadzie tego samego roku; w marcu uszkodzeniom uległy magazyny i rafineria, a w listopadzie także znajdujący się przy nabrzeżu tankowiec^[13][14].

• Agen, Francja