Tunel w Szklarach

Tunel kolejowy w Szklarach
Ilustracja
Wjazd do tunelu od strony południowo-zachodniej
Państwo

 Polska

Miejscowość

Szklary

Rodzaj

tunel kolejowy

Długość

599,37[a] m

Liczba tub

1

Data otwarcia

1904

Budowa
Data budowy

1903–1904

Położenie na mapie gminy Hyżne
Mapa konturowa gminy Hyżne, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Tunel kolejowy w Szklarach”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Tunel kolejowy w Szklarach”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Tunel kolejowy w Szklarach”
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa konturowa powiatu rzeszowskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Tunel kolejowy w Szklarach”
Ziemia49°53′01,45″N 22°14′51,01″E/49,883736 22,247503

Tunel w Szklarach – wąskotorowy tunel kolejowy w Szklarach, w województwie podkarpackim. Jest to jedyny czynny tunel na kolejach wąskotorowych w Polsce[1].

Historia

Budowa tunelu w 1903

Tunel w Szklarach jest częścią linii wąskotorowej łączącej Przeworsk z Dynowem. Koncepcja budowy przeworskiej kolei powstała w okresie monarchii austro-węgierskiej na potrzeby obsługi cukrowni w Przeworsku. Cała linia została wybudowana w latach 1902–1904, natomiast sam tunel powstał w latach 1903–1904. Głównym projektantem tunelu był starszy inż. Maurycy Machalski, zatrudniony w Krajowym Biurze Kolejowym we Lwowie. Sam obiekt położony jest pod Szklarską Górą pomiędzy 35,324 a 35,923 kilometrem linii. Według dokumentacji projektowej jego długość wynosi 599,37 m[2]. Rzeczywisty wymiar, jaki podają źródła, to 600[3] lub 602[1] m. Szerokość wynosi 4,3 m, wysokość 4,7 m, naziom nad tunelem dochodzi do 37 m[3]. Obudowę tunelu wykonano z kamienia (piaskowca), a sklepienie wzmocniono blokami z prefabrykowanego betonu[2]. W 1905 roku zamontowano drewniane bramy mające zapobiegać tworzeniu się w okresie zimowym zwisających sopli lodu, stanowiących naturalną przeszkodę. Do czasów dzisiejszych zachowały się jedynie fragmenty tej konstrukcji. Ciekawostkę obiektu stanowią wnęki (nyże) rozmieszczone po obu stronach ścian tunelu. Pełniły one podwójną funkcję: stanowiły schronienie dla pracowników oraz miejsca przeznaczone do umieszczenia materiałów wybuchowych na wypadek konieczności wysadzenia tunelu[2].

Atrakcja turystyczna

Sam tunel stanowi atrakcję turystyczną Podkarpacia. Przyciąga nie tylko miłośników kolejki wąskotorowej, ale również fotografów próbujących utrwalić niezwykłość tego miejsca. Szczególnie ciekawe zjawisko można zaobserwować zimą, kiedy przeciekająca woda zamarza w tunelu tworząc niezwykle formy lodowych nacieków[4].

W wielu publikacjach turystycznych i urzędowych[5][6][7][8][9] powielana jest nieprawdziwa informacja, że tunel w Szklarach jest najdłuższym czynnym wąskotorowym tunelem kolejowym w Europie, gdy tymczasem już w momencie jego otwarcia w 1904 dłuższy o ponad 5 km był m.in. Tunel Albula; obecnie miano najdłuższego w Europie i na świecie (ponad 19 km) dzierży Tunel Vereina.

W 2026 tunel w Szklarach został wpisany do europejskiego programu ochrony przyrody Natura 2000 – obszar ochrony siedlisk nietoperzy (PLH180056)[10].

Ruch pociągów

W sezonie letnim przez tunel przejeżdża pociąg turystyczny PKW „Pogórzanin”[3].

Galeria

Uwagi

  1. ↑ wg dokumentacji projektowej

Przypisy

  1. 1 2 Ł. Bajda: Po powiecie przeworskim – Przewodnik. Wydawnictwo Edytorial, 2017, s. 168.
  2. 1 2 3 A. Bożek, B. Pokropiński: Kolej wąskotorowa Przeworsk – Dynów. Kolpress, 2018, s. 136–139.
  3. 1 2 3 Historia przeworskiej kolei dojazdowej. kolejka-pogorzanin.pl. [dostęp 2023-06-03]. (pol.).
  4. ↑ Ten tunel w Szklarach na Podkarpaciu jest magiczny i słynny w całej Europie. Znasz to miejsce?. eska.pl. [dostęp 2023-06-03]. (pol.).
  5. ↑ Poznaj polskie koleje wąskotorowe 2025. utk.gov.pl, 2025-05-07. [dostęp 2026-08-26]. (pol.).
  6. ↑ Kolejką wąskotorową do Dynowa. zabytek.pl. [dostęp 2026-08-26]. (pol.).
  7. ↑ Alicja Karłowska: Koła w ruch... „Pogórzanin” na trasie. radio.rzeszow.pl, 2024-05-01. [dostęp 2026-08-26]. (pol.).
  8. ↑ Co dalej z zabytkową wąskotorówką?. rynek-kolejowy.pl, 2007-03-05. [dostęp 2026-08-26]. (pol.).
  9. ↑ Klaudia Oronowicz-Chudzik: Kolejny przetarg na rewitalizację „Pogórzanina” zakończony bez efektu. nowiny24.pl, 2025-12-03. [dostęp 2026-08-26]. (pol.).
  10. ↑ Obszar Natura 2000: Tunel w Szklarach, [w:] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [online], Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska [dostęp 2026-03-17].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.