Turochamp
 Gra pomiędzy Turochampem (z ruchami obliczonymi przez Alana Turinga) a Alickem Glennie w 1952 roku. Po 29 posunięciach program jest na przegranej pozycji i rezygnuje. | |
| Producent |
Alan Turing |
|---|---|
| Data wydania |
1948 |
| Gatunek | |
Turochamp – program szachowy opracowany w 1948 roku przez Alana Turinga i Davida Champernowne'a. Został stworzony w ramach wczesnych badań nad sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym. Mimo że nigdy nie został uruchomiony na komputerze za życia twórców, jest uważany za jednego z pierwszych kandydatów do miana programu szachowego i gry komputerowej w historii[1][2].
Algorytm
Turochamp działał w oparciu o algorytm min-max oraz ocenę heurystyczną[3]. Program działał poprzez obliczanie wszystkich potencjalnych ruchów własnych, możliwych odpowiedzi gracza, a także kolejne posunięcia, które uzna za istotne. Następnie przypisywał punktację stanom planszy na podstawie takich kryteriów jak wartość figur (np. pion – 1, wieża – 5), obronność i mobilność pozycji oraz bezpieczeństwo króla, wybierając ruch o najwyższej wartości punktowej[4][5].
Historia
Z powodu ogromnej złożoności algorytmu, program nigdy nie został uruchomiony na żadnym komputerze za życia jego twórców. Ówczesne maszyny (np. Automatic Computing Engine czy Ferranti Mark I) miały zbyt ograniczone możliwości, aby obsłużyć algorytm o takiej złożoności obliczeniowej[6].
W 1952 roku Turing rozegrał pokazową partię przeciwko informatykowi Alickowi Glennie i wykonywał obliczenia algorytmu ręcznie krok po kroku. Analiza jednego ruchu zajmowała mu do 30 minut. Turochamp przegrał tę partię w 29 ruchach[4].
Oryginalny kod programu nie zachował się, a Champernowne po śmierci Turinga w 1954 roku nie kontynuował projektu[4]. Prace na Turochampem zainspirowały jednak Dietricha Prinza, który w 1951 roku stworzył pierwszy działający na komputerze program szachowy[7].
W 2012 roku, z okazji stulecia urodzin Turinga, naukowcy odtworzyli algorytm Turochampa na podstawie zapisów teoretycznych. Podczas rekonstrukcji odkryto, że w 1952 roku Turing popełnił błędy w ręcznych obliczeniach, intuicyjnie odrzucając ruchy, które algorytm w rzeczywistości oceniał inaczej[4][8].
Cyfrowa wersja programu rozegrała pokazową partię z arcymistrzem Garrim Kasparowem, który wygrał w 16 ruchach. Kasparow skomplementował program i nazwał stworzenie tego algorytmu bez użycia komputera „wyjątkowym osiągnięciem”[9].
Przypisy
- ↑ Simon Williams (Ginger_GM), The History Of Computer Chess: Turochamp [online], Chess.com, 1 lipca 2019 [dostęp 2026-07-17] (ang.).
- ↑ Lu Zhouxiang, The Birth and Development of Sports Video Games From the 1950s to the Early 1980s, „Sport History Review”, 54 (2), 2023, s. 200–224, ISSN 1087-1659 [dostęp 2026-07-17] (ang.).
- ↑ News | Chronology of computer chess | ICC Chess Club [online], www.chessclub.com [dostęp 2026-07-01].
- 1 2 3 4 Andrew Erly, The Original Chess Engine: Alan Turing's Turochamp [online], Chess.com, 23 kwietnia 2021 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
- ↑ Turing's Turochamp: The First Chess Program & Birth of AI [online], Jdhwilkins, 30 października 2024 [dostęp 2026-07-01] (ang.).
- ↑ B. Jack Copeland, The Modern History of Computing, Edward N. Zalta (red.), wyd. Spring 2024, Metaphysics Research Lab, Stanford University, 2024 [dostęp 2026-07-01].
- ↑ Dr. Dietrich Prinz loading chess program into a Ferranti Mark I computer | Mastering the Game | Computer History Museum [online], www.computerhistory.org [dostęp 2026-07-01].
- ↑ Guy Haworth, Turing, Kasparov and the future [online], University of Reading, marzec 2013 (ang.).
- ↑ Brid-Aine Parnell, Chess algorithm written by Alan Turing goes up against Kasparov [online], theregister, 26 czerwca 2012 [dostęp 2026-07-01] (ang.).