Tyreologia

Tyreologia (z gr. θυρεός, thyreos – tarcza; λόγος, logos – nauka) – nauka z dziedziny endokrynologii skupiająca się na tarczycy. Nauka ta opiera się na budowie anatomicznej, histologicznej, leczeniu oraz wpływie tego gruczołu na funkcjonowanie i regulację hormonalną organizmu^[1].

Korzenie tej nauki sięgają starożytności (ok. 2000–1000 p.n.e), kiedy pojawiły się pierwsze opisy woli, leczonych preparatami z wodorostów bogatych w jod, niezbędny do produkcji hormonów tarczycy. W Grecji i Rzymie (500 p.n.e–200 n.e.) anatomowie znali już strukturę okolicy szyi gdzie znajduje się tarczyca, jednak nie rozpoznawali jej jeszcze jako gruczołu endokrynnego. Była wtedy uważana jako struktura amortyzująca bądź zabezpieczająca tchawicę.

W późniejszych latach, zwłaszcza w okresie renesansu, nastąpił przełom w tyreologii dzięki licznym sekcjom anatomicznym. Andreas Vesalius opisał dokładniej gruczoł szyjny, lecz wciąż w pełni nie była znana jego funkcja. Na początku XX wieku odkryto, że tarczyca produkuje kluczowe dla regulacji metabolizmu komórek hormony – T3 i T4 oraz rozpoznano mechanizm jodowania tyrozyny. Wprowadzono także terapię hormonalną, pierwotnie bazującą na ekstraktach zwierzęcych, a w późniejszym czasie na syntetycznych hormonach tarczycy, takich jak lewotyroksyna^[2][3].

Z czasem na przełomie XIX i XX wieku tyreologia rozwinęła się jako osobna dziedzina naukowa, co spowodowało przełom w leczeniu zaburzeń tarczycy oraz ich diagnostyki. Odkryto choroby związane z tym gruczołem takie jak: niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy, choroba Gravesa-Basedowa, Hashimoto. Współcześnie tyreologia umożliwiła leczenie wielu zaburzeń. Szacuje się, że kilka do kilkunastu procent populacji cierpi na zaburzenie pracy tego gruczołu^[4].