Uhla pstrodzioba
| Melanitta perspicillata[1] | |||
| (Linnaeus, 1758) | |||
 Samiec | |||
 Samica | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
uhla pstrodzioba | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 w sezonie lęgowym zimowiska | |||
Uhla pstrodzioba[5], uhla amerykańska[6] (Melanitta perspicillata) – gatunek dużego lub średniego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Amerykę Północną. Nie wyróżnia się podgatunków[7][8].
Zasięg występowania
Zamieszkuje Amerykę Północną od zachodniej Alaski przez środkową Kanadę po półwysep Labrador[9]. Zimuje na wybrzeżach Ameryki Północnej – zachodnim od Aleutów i południowej Alaski po Kalifornię Dolną (Meksyk) i na wschodnim po Karolinę Południową[9], rzadko dalej na południe po Florydę i północne wybrzeża Zatoki Meksykańskiej oraz nad Wielkimi Jeziorami[10]. Okazyjnie pojawia się w północno-wschodniej Syberii, w głębi lądu w USA i Meksyku, na Antylach, Grenlandii, Hawajach, Bermudach, Azorach, Japonii oraz w północnej i środkowej Europie. W Polsce nie pojawia się.
Morfologia
- Cechy gatunku
- Samiec czarny, z białymi plamami na czole i potylicy. Dziób duży, z pomarańczowoczerwonym grzbietem, żółtym końcem, białymi bokami. Po bokach dzioba czarne plamy. Samica brązowa z szarą plamą na podgardlu, jaśniejszą u nasady dzioba i za okiem, brzuch szarawy. Dziób szary z czarną plamą na boku.
- Wymiary średnie[11]
- długość ciała ok. 45–55 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 80–90 cm
masa ciała ok. 800–1200 g
Tryb życia
- Biotop
- Śródlądowe zbiorniki wodne lasotundry. Podczas przelotów zatrzymuje się nad rzekami i jeziorami. Zimuje w estuariach i płytkich zatokach.
- Gniazdo
- Zagłębienie w ziemi na suchym lądzie, nieraz w znacznej odległości od wody.
- Lęgi
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju–lipcu 5 do 9 kremowych lub różowawych jaj o średnich wymiarach 67 × 53 mm i średniej masie 80 g. Jaja wysiadywane są przez okres około 27–28 dni przez samicę. Pisklęta wkrótce po wykluciu opuszczają gniazdo i udają się na wodę; są wodzone przez samicę, ale pokarm zdobywają samodzielnie[10].
- Pożywienie
- Drobne zwierzęta (głównie mięczaki, ale też skorupiaki, owady wodne, szkarłupnie, morskie robaki czy małe rybki), z małą domieszką roślin[9][10]. Pokarm zdobywa, głównie nurkując[9].
Status zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje uhlę pstrodziobą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji w 2006 roku szacowano na około 250 000 – 1 300 000 osobników. Globalny trend liczebności populacji jest malejący[4][9].
Przypisy
- ↑ Melanitta perspicillata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 622, ISBN 84-87334-10-5.
- 1 2 3 4 D. Lepage, Surf Scoter Melanitta perspicillata, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- 1 2 Melanitta perspicillata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1819 - kaczki (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-01].
- ↑ Zygmunt Czarnecki: Ptaki Europy: przewodnik terenowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982. ISBN 83-0100-229-8.
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
- 1 2 3 4 5 Species factsheet: Surf Scoter Melanitta perspicillata [online], BirdLife International, 2018 [dostęp 2026-08-01] (ang.).
- 1 2 3 Surf Scoter Melanitta perspicillata. [w:] Audobon. Guide to North American Birds [on-line]. National Audubon Society. [dostęp 2020-07-28]. (ang.).
- ↑ Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i materiały multimedialne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).