Umbilicaria

Kruszownica
Ilustracja
Kruszownica wielolistkowa (Umbilicaria polyphylla)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

kruszownicowce

Rodzina

kruszownicowate

Rodzaj

kruszownica

Nazwa systematyczna
Umbilicaria Hoffm.
Descr. Pl. Cl. Crypt. 1: 8 (1789)
Typ nomenklatoryczny

Umbilicaria hyperborea (Ach.) Hoffm. 1796

Kruszownica zwyczajna (Umbilicaria cylindrica)

Umbilicaria Hoffm. (kruszownica) – rodzaj grzybów z rodziny kruszownicowatych (Umbilicariaceae). Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest także do porostów[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Umbilicariaceae, Umbilicariales, Incertae sedis, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[2].

Rodzaj Umbilicaria utworzył Georg Franz Hoffmann w 1789 r. Gatunkiem typowym jest Umbilicaria hyperborea (Ach.) Hoffm[2]. Nazwa polska według Wiesława Fałtynowicza[1]. Synonimy naukowe[3]: Actinogyra Schol., Agyrophora (Nyl.) Nyl., Gyromium Wahlenb., Gyrophora Ach., Gyrophoromyces E.A. Thomas ex Cif. & Tomas., Gyrophoropsis Elenkin & Savicz, Llanoa C.W. Dodge, Merophora Clem., Omphalodiscus Schol., Omphalodium Rabenh., Omphalosia Neck. ex Kremp., Parmophora M. Choisy.

Gatunki występujące w Polsce:

  • Umbilicaria aprina Nyl. 1863 – kruszownica matowa
  • Umbilicaria cinerascens (Nyl.) Nyl. 1869[4] – kruszownica szarawa
  • Umbilicaria cinereorufescens (Schaer.) Frey 1932[4] – kruszownica szaroczerwowawa
  • Umbilicaria crustulosa (Ach.) Lamy 1879 – kruszownica skórzasta
  • Umbilicaria cylindrica (L.) Delise 1830 – kruszownica zwyczajna
  • Umbilicaria decussata (Vill.) Zahlbr. 1932 – kruszownica żeberkowana
  • Umbilicaria dendrophora (Poelt) Hestmark 1990[4] – kruszownica niezwykła
  • Umbilicaria deusta (L.) Baumg. 1790 – kruszownica strojna
  • Umbilicaria hirsuta (Sw. ex Westr.) Ach. 1794 – kruszownica szorstka
  • Umbilicaria hyperborea (Ach.) Hoffm. 1796 – kruszownica północna
  • Umbilicaria leiocarpa DC. 1805[4] – kruszownica popękana
  • Umbilicaria lyngei Schol. 1934[4] – kruszownica Lyngego
  • Umbilicaria maculata Krzew., M.P. Martín & M.A. García 2009 – kruszownica plamista
  • Umbilicaria microphylla (Laurer) A. Massal. 1852[4] – kruszownica drobnolistkowata
  • Umbilicaria nylanderiana (Zahlbr.) H. Magn. 1937 – kruszownica Nylandera
  • Umbilicaria polyphylla (L.) Baumg. 1790 – kruszownica wielolistkowa
  • Umbilicaria polyrhizos (L.) Stenh. 1825[5] – kruszownica rzęsista
  • Umbilicaria proboscidea (L.) Schrad. 1794 – kruszownica pomarszczona
  • Umbilicaria rhizinata (Frey & Poelt) Krzew. 2010 – kruszownica chwytniczka
  • Umbilicaria schaereri J.C. Wei 2024 – kruszownica gładka[6]
  • Umbilicaria spodochroa (Ehrh. ex Hoffm.) DC. 1805 – kruszownica rdzawa
  • Umbilicaria subglabra (Nyl.) Harm. 1910 – kruszownica wygładzona
  • Umbilicaria torrefacta (Lightf.) Schrad. 1794 – kruszownica postrzępiona
  • Umbilicaria umbilicarioides (Stein) Krog & Swinscow 1986 – kruszownica pokruszona
  • Umbilicaria vellea (L.) Ach. 1794 – kruszownica sztywna

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[7]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist[8] oraz W. Fałtynowicza[1].

Przypisy

  1. 1 2 3 Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 315–319, ISBN 83-89648-06-7.
  2. 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  3. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 Według Index Fungorum takson niepewny.
  5. ↑ Przez W. Fałtynowicza i w Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist opisana jako Umbilicaria polyrrhiza (L.) Ach. (synonim).
  6. ↑ Przez W. Fałtynowicza i w Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist opisana jako Umbilicaria laevis (Schaer.) Frey (synonim).
  7. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
  8. ↑ Wiesław Fałtynowicz i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 534–541, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).