Ur (superkontynent)
• Kalahari (Kaapvaal, Zimbabwe)
• Madagaskar
• Dharwar
• Bastar
• Singhbhum
• Pilbara
Ur – jeden z najwcześniejszych kontynentów w historii Ziemi, prawdopodobnie uformował się około 3 miliardów lat temu w środkowym Archaiku. Powstał prawdopodobnie w wyniku zderzenia kilku łuków wysp pochodzenia wulkanicznego[1][2][3].
Historia
We wczesnym okresie swojego istnienia był prawdopodobnie jedynym kontynentem na Ziemi. Ur jest uznawany za superkontynent, choć był prawdopodobnie mniejszy od dzisiejszej Australii. Około 1 miliarda lat temu Ur połączył się z kontynentami Neną i Atlantiką, tworząc razem superkontynent Rodinię. Ur przetrwał przez bardzo długi czas jako cześć składowa kolejnych superkontynentów, aż został ostatecznie rozerwany, gdy superkontynent Pangea rozpadł się około 208 milionów lat temu na Laurazję i Gondwanę. Dziś fragmenty tego prehistorycznego kontynentu są częścią Afryki, Australii, Antarktydy, Indii i Madagaskaru[4][5][6].
Poprzedzał go tylko jeden znany paleokontynent, Walbara, o którym uważa się, że istniał około 3,6 do 3,1 miliarda lat temu[7]. Tak jak Walbara, Ur składał się m.in. Kratonów Kaapvaal w południowej Afryce i Pilbara w zachodniej Australii[3].
Chronologia
- ~ 3 miliardy lat temu – narodziny Ur jako jedyny wówczas kontynent na Ziemi
- ~ 2,8 miliarda lat temu – Ur staje się częścią superkontynentu Kenorland
- ~ 2 miliardy lat temu – Ur staje się częścią superkontynentu Kolumbia (Nuna)
- ~ 1 miliard lat temu – Ur staje się częścią superkontynentu Rodinia
- ~ 550 milionów lat temu – Ur staje się częścią superkontynentu Pannocja
- ~ 300 milionów lat temu – Ur staje się częścią superkontynentu Pangea
- ~ 208 milionów lat temu – Ur zostaje rozdarty z powodu rozpadu Pangei na Laurazję i Gondwanę
- ~ 65 milionów lat temu – afrykańska część Ur oddzieliła się, tworząc część Indii
- Obecnie pozostałości Ur znajdują się częściowo w Australii, Afryce, Indiach i Madagaskarze
Zobacz też
Przypisy
- ↑ de Kock, Evans i Beukes 2009 ↓, s. 145.
- ↑ Sankaran 2003 ↓, s. 1121–1122.
- 1 2 John J.W. Rogers, M. Santosh. Supercontinents in Earth History. „Gondwana Research”. 6 (3), s. 357–368, lipiec 2003. DOI: 10.1016/S1342-937X(05)70993-X. ISSN 1342-937X. Bibcode: 2003GondR...6..357R. [dostęp 2016-03-01]. (ang.).
- ↑ S. N. Mahapatro, N. C. Pant, S. K. Bhowmik, A. K. Tripathy i inni. Archaean granulite facies metamorphism at the Singhbhum Craton–Eastern Ghats Mobile Belt interface: implication for the Ur supercontinent assembly. „Geological Journal”, 2012. DOI: 10.1002/gj.1311. ISSN 0072-1050. OCLC 5151565975. [dostęp 2016-03-01]. (ang.).
- ↑ S. Mondal, J. D. A. Piper, L. Hunt, G. Bandyopadhyay i inni. Palaeomagnetic and rock magnetic study of charnockites from Tamil Nadu, India, and the 'Ur'protocontinent in Early Palaeoproterozoic times. „Journal of Asian Earth Sciences”. 34 (4), s. 493–506, 2009. DOI: 10.1016/j.jseaes.2008.08.004. Bibcode: 2009JAESc..34..493M. [dostęp 2016-03-01]. (ang.).
- ↑ Elizabeth Zubritsky: In the beginning, there was Ur. Endeavors, 1997. [dostęp 2012-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-27)]. (ang.).
- ↑ Lerner, K. Lee; Lerner, Brenda Wilmoth, eds.: Supercontinents. Gale Cengage/eNotes.com, 2003. [dostęp 2012-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-27)]. (ang.).
Bibliografia
- M. O. de Kock, D. A. Evans, N. J. Beukes. Validating the existence of Vaalbara in the Neoarchean. „Precambrian Research”. 174 (1), s. 145–154, 2009. Elsevier. DOI: 10.1016/j.precamres.2009.07.002. ISSN 0301-9268. Bibcode: 2009PreR..174..145D. OCLC 5866568954. [dostęp 2025-02-28]. (ang.).
- A. V. Sankaran. The supercontinent medley: Recent views. „Current Science”. 85 (8), s. 1121-1123, 2003. ISSN 0011-3891. JSTOR: 24108606. [zarchiwizowane z adresu 2011-06-05]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- In the beginning, there was Ur. research.unc.edu. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-13)]. (ang.).
- Carl Zimmer | In times of Ur - The Top 100 Science Stories of 1996 - Earth's first continent | Discover | Jan, 1997 (ang.)