Urani Rumbo
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
dziennikarka, feministka, nauczycielka |
| Narodowość | |
| Odznaczenia | |
| Mësuese e Popullit | |
Urani Spiro Rumbo (ur. w grudniu 1895 we wsi Stegopuli k. Gjirokastry, zm. 26 marca 1936 we Wlorze[1]) – albańska dziennikarka, nauczycielka, działaczka feministyczna.
Życiorys
Była córką nauczyciela Spiro i Athinaji[1]. Ukończyła szkołę w Filiates, gdzie pracował jej ojciec. W tym czasie nawiązała kontakty ze środowiskiem albańskich folklorystów i pisarzy, zaczęła też interesować się historią literatury albańskiej. Od 1910 uczęszczała do szkoły średniej w Janinie, ale jej naukę przerwał wybuch I wojny bałkańskiej.
W latach 1916–1917 pracowała we wsi Dhoksat (południowa Albania) jako nauczycielka w miejscowej szkole, a następnie w szkołach w Mingul i Nokovë[1]. W 1919 została skierowana do pracy w szkole w Gjirokastrze. Rok później założyła pięcioletnią szkołę dla dziewcząt im. Koto Hoxhi (pełniła funkcję jej dyrektorki), uruchomiła także kursy zawodowe dla kobiet[1]. W tym samym czasie zaczęła publikować serię artykułów w lokalnych czasopismach (Drita, Demokratia), poświęconych problemom edukacji kobiet[1].
23 listopada 1920 wraz z Hashibe Harshova i Xhemile Balili zakładała Związek Kobiet (alb. Lidhja e Gruas), jedną z pierwszych organizacji kobiecych w Albanii[2]. Organizacja miała na celu zwalczanie dyskryminacji społecznej kobiet. Deklarację programową stowarzyszenia opublikowano w piśmie Drita[1]. W 1923 organizacja działała na rzecz umożliwienia dziewczętom nauki w liceum w Gjirokastrze. 25 lipca 1924 Rumbo powołała do życia organizację Postęp (alb. Përmirësimi), organizującej kursy dokształcające dla kobiet[3].
W 1930 została oskarżona przez władze o przygotowywanie wraz z dziewczętami ze szkoły im. Koto Hoxhi sztuk teatralnych, które miały kwestionować istniejący porządek społeczny. Rumbo odpowiedziała na te oskarżenia artykułem w piśmie Demokratia, uważając je za absurdalne. Mimo to przeniesiono ją do Wlory, gdzie pracowała w miejscowej szkole do końca życia.
1 marca 1961 została uhonorowana pośmiertnie tytułem Nauczyciela Ludu (alb. Mësuese e Popullit)[1]. Jej imię nosi szkoła podstawowa w Gjirokastrze. W 1977 ukazała się pierwsza biografia Urani Rumbo pióra Valentiny Mosko, a kolejna w 2008 autorstwa Iljaza Gogaja[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Urani Rumbo – feministe shqiptare para 100 viteve. demokracia.com. [dostęp 2025-01-06]. (alb.).
- ↑ Drita Siliqi: Gruaja shqiptare probleme të gruas në shtypin e Rilindjes dhe të Pavarësisë. Tirana: 2003, s. 25. (alb.).
- ↑ Kristaq Prifti: Historia e popullit shqiptar në katër vëllime: Periudha e pavarësisë: 28 nëntor 1912-7 prill 1939. Tirana: 2002, s. 411. ISBN 978-99943-1-269-6. (alb.).
Bibliografia
- Valentina Mosko: Urani Rumbo: mësuese e popullit. Tirana: 1977. (alb.).
- Franciska Haan: Biographical dictionary of women's movements and feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th centuries. Central European University Press: 2008, s. 475-477. ISBN 963-7326-39-1.
- Iljaz Gogaj: Urani Rumbo punëtore e shquar e shkollës shqiptare. Tirana: 2008. (alb.).