Velomobil

Velomobil (także: welomobil; ang. velomobile) – pojazd napędzany siłą mięśni o konstrukcji roweru poziomego (leżącego lub półleżącego), wyposażony w pełną lub częściową owiewkę/nadwozie w celu poprawy aerodynamiki i ochrony użytkownika przed warunkami atmosferycznymi^[1][2]. W praktyce velomobile są najczęściej konstrukcjami trójkołowymi, projektowanymi jako kompromis między efektywnością energetyczną roweru a funkcjami użytkowymi kojarzonymi z pojazdami samochodowymi (np. osłonięta kabina, miejsce na bagaż)^[3][4].

Za jeden z ważnych prekursorów współczesnych velomobili uznaje się napędzany pedałami „Vélocar” konstruowany i wytwarzany we Francji przez Charles’a Mocheta; według opracowania historycznego Hadlanda i Lessinga wyprodukowano ok. 6000 takich pojazdów (w wariantach trzy- i czterokołowych) w latach 1925–1944^[5].

velomobil jest zwykle budowany na bazie układu roweru poziomego (dwu-, trój- lub czterokołowego), a kluczowym elementem odróżniającym go od typowych rowerów poziomych jest owiewka (częściowa lub pełna), która:

• zmniejsza opór aerodynamiczny,
• ogranicza wpływ wiatru, deszczu i niskiej temperatury na użytkownika,
• bywa integrowana z elementami poprawiającymi funkcjonalność (np. schowki, oświetlenie, lusterka).^[6]

W literaturze technicznej wskazuje się również na podział na konstrukcje nastawione na rekordy prędkości (o maksymalnie zoptymalizowanej aerodynamice, często z całkowicie zamkniętą kabiną) oraz konstrukcje rekreacyjno-użytkowe, projektowane m.in. z myślą o ergonomii, „prowadzeniu” i bezpieczeństwie w ruchu drogowym.^[7]

Owiewka i opływowy kształt velomobilu mogą istotnie redukować opór aerodynamiczny w porównaniu z rowerem w pozycji wyprostowanej; w badaniach tunelowych przywoływano m.in. wartości współczynnika oporu aerodynamicznego rzędu ok. 0,16 dla wybranych velomobili, wobec ok. 0,9–1,1 dla rowerzysty na rowerze klasycznym (zależnie od pozycji)^[8]. Jednocześnie – ze względu na większą masę i gabaryty – velomobile mogą gorzej sprawdzać się przy częstych zatrzymaniach/rozpędzaniach oraz na podjazdach, a użytkownicy wskazują też na podatność na boczny wiatr (duża powierzchnia boczna).^[9][10]

velomobile są używane m.in. do:

• dojazdów na średnich dystansach (zwłaszcza w warunkach chłodu i opadów),
• turystyki i rekreacji,
• amatorskich i sportowych prób długodystansowych oraz bicia rekordów (w odmianach o ekstremalnie zoptymalizowanej aerodynamice).^[11][12]

W polskich przepisach nie funkcjonuje odrębna definicja „velomobilu”; klasyfikacja zależy od spełnienia warunków definicji ustawowych (np. „rower” oraz „wózek rowerowy”)^[13] W szczególności znaczenie mogą mieć m.in. ograniczenia dotyczące dopuszczalnej szerokości oraz sposób napędu określone w ustawie (w tym regulacje dot. napędu elektrycznego wspomagającego)^[14].

• Rower poziomy
• Owiewka
• Rower trójkołowy
• Rower elektryczny