Vigdis Hjorth

Vigdis Hjorth
Ilustracja
Vigdis Hjorth, 2023
Data i miejsce urodzenia

19 lipca 1959
Oslo

Narodowość

norweska

Język

norweski

Dziedzina sztuki

literatura

Nagrody

Nagroda Doblouga, Bokhandlerprisen

Vigdis Hjorth (ur. 19 lipca 1959 w Oslo) – norweska pisarka, autorka powieści, książek dla dzieci i zbiorów esejów.

Życiorys

Urodziła się 19 lipca 1959 w Oslo, tam się także wychowała. Studiowała historię idei, literaturoznawstwo i nauki polityczne[1].

Mieszkała w Kopenhadze, w Bergen, w Szwajcarii i Francji[2]. Obecnie mieszka w Asker, pod Oslo[3].

Zadebiutowała w 1983 książką dla dzieci Pelle-Ragnar i den gule gården, którą wyróżniono Nagrodą Norweskich Krytyków[1], a kolejna, Jørgen + Anne er sant (1984), otrzymało nagrodę norweskiej Rady Kultury. W 2011 roku Jørgen + Anne er sant doczekała się ekranizacji[4][1][5].

Jej pierwszą powieścią dla dorosłych była Gjennom skogen z 1986 roku, a uznanie przyniosła jej kolejna, Drama med Hilde, która ukazała się w 1987. Szereg kolejnych powieści Hjorth opisuje kobiety, które próbują sobie poradzić z rolami społecznymi i oczekiwaniami otoczenia, jak i siebie.

Spadek (norw. Arv og miljø) czyli dwudziesta powieść Hjorth, która ukazała się w 2016, wywołała wiele kontrowersji w Norwegii. Jej główna bohaterka, Bergljot, dwadzieścia lat wcześniej zerwała wszelkie kontakty z rodzicami i rodzeństwem[6]. Śmierć ojca i konflikt w rodzinie o to, kto przejmie domek letniskowy zmusza ją do powrotu do dzieciństwa, w których kryje się wspomnienie możliwego przestępstwa popełnionego wobec niej przez ojca, o którym nigdy nie rozmawiała z rodziną. Powieść staje się próbą bolesnego rozrachunku z przeszłością, jako że rodzina odrzuca relację Bergljot, wybierając milczenie i zaprzeczenie. Spadek wywołał kontrowersje w Norwegii, jako że historia głównej bohaterki została odczytana jako tożsama z biografią samej Hjort. Siostra pisarki Helge Hjort napisała powieść, w której przedstawiła swoją wersję wydarzeń[7]. Autorce zarzucano, że wplatając wątki autobiograficzne, pośrednio stawia zarzut swojej rodzinie o molestowanie seksualne dziecka. Spadek zdobył dużą popularność w kraju; po roku od premiery, książka rozeszła się w 140 000 egzemplarzach w Norwegii, zdobyła także Nagrodę Norweskich Księgarzy i Nagrodę Krytyków, została także nominowana do Nagrody literackiej Rady Nordyckiej oraz National Book Award[1][5][8].

W 2023 roku ukazała się powieść Gjentakelsen, która tematycznie nawiązuje do Spadku. Hjort otrzymała za nią po raz kolejny Nagrodę Krytyków.

Książki Hjort przetłumaczono na 27 języków obcych[9].

Twórczość

Dla dorosłych

  • 1987: Drama med Hilde
  • 1989: Med hånden på hjertet
  • 1990: Tungekysset og Drømmen (opowiadania)
  • 1990: Et dikt til mormor
  • 1992: Fransk åpning
  • 1995: Død sheriff
  • 1995: Ubehaget i kulturen (współautor)
  • 1996: Hysj
  • 1998: Takk, ganske bra
  • 1999: En erotisk forfatters bekjennelser (artykuły)
  • 1999: Den første gangen
  • 2000: Hva er det med mor
  • 2001: Om bare – pol. Gdyby tylko. Katarzyna Mosek (tłum.). Wydawnictwo Pi, 2014. ISBN 978-83-7836-343-9.
  • 2003: 17.15 til Tønsberg
  • 2005: Fordeler og ulemper ved å være til
  • 2007: Hjulskift – pol. Wbrew regułom. Katarzyna Mosek (tłum.). Wydawnictwo Pi, 2014. ISBN 978-83-7836-371-2.
  • 2008: Tredje person entall
  • 2010: Snakk til meg
  • 2011: Tredve dager i Sandefjord
  • 2012: Leve posthornet – pol. Niech żyje trąbka pocztyliona!. Katarzyna Tunkiel (tłum.). GlowBook, 2024. ISBN 978-83-67503-76-1.
  • 2012: Hysj
  • 2014: Et norsk hus
  • 2016: Arv og miljø – pol. Spadek. Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska (tłum.). Wydawnictwo Literackie, 2018. ISBN 978-83-08-06491-7.
  • 2018: Lærerinnens sang – pol. Song nauczycielki. Maria Gołębiewska-Bijak (tłum.). Wydawnictwo Literackie, 2020. ISBN 978-83-08-07007-9.
  • 2020: Er mor død
  • 2022: Femten år. Den revolusjonære våren
  • 2023: Gjentakelsen
  • 2025: Det gode mennesket i Sandvika

Dla dzieci i młodzieży

  • 1983: Pelle-Ragnar i den gule gården
  • 1984: Jørgen + Anne er sant
  • 1985: Råtne Rikard
  • 1986: Gjennom skogen
  • 1987: På hjørnet om kvelden
  • 2002: Lesebok for levende (wraz z Lillian Hjorth)

Nagrody

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Vigdis Hjorth [online], Store norske leksikon, 24 listopada 2018 [dostęp 2019-08-10] (norw.).
  2. ↑ Vigdis Hjorth [online], Cappelen Damm [dostęp 2026-08-18] (norw. bokmål).
  3. ↑ Elise Hellem Ratvik, – Alle var forelsket i Jonas [online], NRK, 22 października 2014 [dostęp 2026-08-18] (norw. bokmål).
  4. ↑ Vigdis Hjorth [online], www.wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2019-08-10] (pol.).
  5. 1 2 Meet the Author Vigdis Hjorth [online], Norræna Húsið [dostęp 2019-08-10] (ang.).
  6. ↑ Vigdis Hjorth | Nordisk samarbeid [online], www.norden.org [dostęp 2026-08-18] (norw. bokmål).
  7. ↑ Caroline Bergli Tolfsen, Helga Hjorth: Utgir bok som tilsvar [online], NRK, 9 sierpnia 2017 [dostęp 2026-08-18] (norw. bokmål).
  8. ↑ Vigdis Hjorth [online], National Book Foundation [dostęp 2019-09-21] (ang.).
  9. ↑ Janne Stigen Drangsholt, Vigdis Hjorth [online], Store norske leksikon, 9 czerwca 2026 [dostęp 2026-08-18] (norw.).
  10. 1 2 3 n, Kritikerprisen til Vigdis Hjorth [online], Den norske Forfatterforening, 7 marca 2024 [dostęp 2026-08-18] (norw. bokmål).
  11. ↑ Stein Østbø, Hederspris til Vigdis Hjorth [online], VG, 18 listopada 2014 [dostęp 2026-08-18] (norw.).
  12. ↑ Christian Ingebrethsen, Vigdis Hjorth vinner Bokhandlerprisen [online], NRK, 15 listopada 2016 [dostęp 2026-08-18] (norw. bokmål).