Vincenzo Gioberti

Vincenzo Gioberti

Vincenzo Gioberti
Data i miejsce urodzenia	5 kwietnia 1801 Turyn
Data i miejsce śmierci	26 października 1852 Paryż
Premier Królestwa Sardynii
Okres	od 16 grudnia 1848 do 21 lutego 1849
Poprzednik	Ettore Perrone di San Martino
Następca	Agostino Chiodo

Vincenzo Gioberti (ur. 5 kwietnia 1801 w Turynie, zm. 26 października 1852 w Paryżu) – kapłan katolicki, włoski filozof, teolog i polityk.

Ukończył studia teologiczne i został wyświęcony na księdza w 1825. Pracował na Uniwersytecie Turyńskim, gdzie wykładał teologię.

W latach 1831-1833 był nadwornym kapelanem króla Sardynii Karola Alberta. Został nagle aresztowany za swoje liberalne poglądy i skazany na wygnanie. Wyjechał do Paryża, gdzie Victor Cousin zaoferował mu stanowisko nauczyciela. Odmówił jego przyjęcia i wyjechał do Brukseli, gdzie był nauczicielem w prywatnym instytucie (1834-1843). Zdobył wtedy rozgłos jako filozof i pisarz polityczny, dzięki któremu powrócił w sławie do Włoch, witany także przez papieża Piusa IX. Został ministrem (1848), a później premierem (1849) Królestwa Sardynii. Po kilku miesiącach został wysłany jako ambasador Wiktora Emanuela II do Paryża. Wkrótce zrezygnował z tego stanowiska, zdystansował się od polityki rządu i do śmierci wiódł prywatne życie^[1].

Był jednym z głównych ideologów neogwelfizmu i Risorgimenta. Uważał, że Włochy powinny się zjednoczyć pod władzą papieża, o czym pisał w swojej książce O moralnym i politycznym prymacie Włochów (Del primato morale e civile degli Italiani, 1843). Uzyskała ona dużą popularność dzięki temu, że wzbudzała dumę narodową Włochów.

W filozofii był jednym z głównych przedstawicieli ontologizmu: chrześcijańskiego nurtu filozoficznego wyrastającego z okazjonalizmu Nicolasa Malebranche'a. Zgodnie z nim działania i poznanie biorą swoje źródło w bycie absolutnym, który był utożsamiany z chrześcijańskim Bogiem^[2].

Gioberti krytykował psychologizm i eklektyzm Victora Cousina i ontologizm Antonio Rosminiego^[3]. W swojej wersji ontologizmu rozwinął szeroko problematykę etyczną i filozoficznopolityczną^[4]. Jego pobyt w Brukseli zaowocował zainteresowaniem jego ideami na Uniwersytecie w Lowanium i myślą ontologiczną Gérarda Ubaghsa^[5].

W 1861 Kongregacja Świętego Oficjum oficjalnie potępiła doktrynę ontologizmu, a w szczególności tezy głoszone przez Giobertiego^[5]. W 1849 na Indeksie ksiąg zakazanych umieszczono jego wszystkie dzieła. W 1900 z indeksu ściągnięto Il gesuita moderno^[6].

Wydane za życia^[1]:

• 1838 Teorica del soprannaturale, o sia Discorso sulle convenienze della religione rivelata colla mente umana e col progresso civile delle nazioni;
• 1839–1840 Introduzione allo studio della filosofia;
• 1840 Considerazioni sopra le dottrine religiose di Vittorio Cousin;
• 1841 Lettre sur les doctrines philosophiques et politiques de M. de Lamennais;
• 1841 Del bello;
• 1841 Degli errori filosofici di Antonio Rosmini;
• 1843 Del buono;
• 1843 Del primato morale e civile degli Italiani;
• 1845 Prolegomeni del Primato;
• 1846–1847 Il gesuita moderno;
• 1848 Apologia del libro intitolato «Il gesuita moderno», con alcune considerazioni intorno al Risorgimento italiano;
• 1848 I due programmi del ministero Sostegno;
• 1851 Operette politiche;
• 1851 Del rinnovamento civile d'Italia;
• 1852 Ultima replica ai municipali;
• 1852 Preambolo

Dzieła wydane pośmiertnie^[1]:

• 1856 Della riforma cattolica della Chiesa
• 1857 Della filosofia della rivelazione
• 1857 Protologia;
• 1910 Rosmini e i rosminiani, Della libertà cattolica, Teorica della mente umana;
• 1947 Cours de philosophie

Wydania zbiorowe^[1]:

• 1938 Opere complete di V. Gioberti, 38 tomów;
• 1927-1937 Epistolario, 11 tomów.

• E.E. Gilson E.E., T.T. Langan T.T., A.A.A.A. Maurer A.A.A.A., Historia filozofii współczesnej, Warszawa: PAX, 1979 .