Vorderer Gosausee
 Vorderer Gosausee z widokiem na masyw Dachstein | |
| Położenie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Lokalizacja | |
| Region | |
| Wysokość lustra |
933 m n.p.m. |
| Morfometria | |
| Powierzchnia |
52 ha |
| Wymiary • max długość • max szerokość |
|
| Głębokość • maksymalna |
|
| Objętość |
23 mln m³ |
| Hydrologia | |
| Cieki zasilające |
źródła podziemne |
| Cieki wypływające |
Gosaubach |
| Rodzaj jeziora |
jezioro polodowcowe, zbiornik retencyjny |
| Dorzecze | |
Położenie na mapie Austrii  | |
 47°31′43″N 13°30′23″E/47,528611 13,506389 | |
Vorderer Gosausee – jezioro górskie i zbiornik retencyjny w Austrii, położony w kraju związkowym Górna Austria, na obszarze gminy Gosau, w regionie Salzkammergut. Leży u północnych podnóży masywu Dachstein, pomiędzy grzbietem Gosaukamm a grupą Dachsteinu. Należy do zespołu jezior gosauskich, obejmującego także Gosaulacke i Hinterer Gosausee. Odpływem jeziora jest potok Gosaubach, należący do dorzecza Traun i Dunaju[1].
Jezioro jest jednym z charakterystycznych punktów krajobrazowych regionu Dachstein-Salzkammergut. Z jego północnego brzegu rozciąga się widok na masyw Dachsteinu i Gosaukamm. Ze względu na dostępność oraz sąsiedztwo szlaków turystycznych stanowi popularny cel wycieczek pieszych i punkt wyjścia w kierunku pozostałych jezior doliny Gosau[2].
Położenie
Vorderer Gosausee leży w południowej części gminy Gosau, na końcu doliny Gosau, w obrębie Alp Salzburskich. Od północy prowadzi do niego droga dojazdowa z miejscowości Gosau. W rejonie północnego brzegu znajdują się parkingi, zaplecze turystyczne oraz dolna stacja kolei linowej Gosaukammbahn, prowadzącej w kierunku obszaru Zwieselalm i schroniska Gablonzer Hütte[2].
Po zachodniej stronie jeziora wznoszą się ściany Gosaukammu, natomiast na południu widoczny jest masyw Dachsteinu. Z okolic jeziora prowadzą szlaki piesze w kierunku Gosaulacke i Hinterer Gosausee oraz trasy wykorzystywane przez turystów i alpinistów udających się w wyższe partie grupy Dachsteinu[2].
Charakterystyka
Jezioro ma około 1,8 km długości i do około 500 m szerokości. Jego powierzchnia wynosi około 52 ha, a maksymalna głębokość przy wysokim stanie wody dochodzi do około 75 m. Pojemność zbiornika wynosi około 23 mln m³, natomiast lustro wody znajduje się na wysokości około 933 m n.p.m.[1].
Jezioro jest zasilane głównie przez podziemne źródła znajdujące się w południowej części jego misy. Odpływ wód odbywa się częściowo podziemnie w kierunku cieków doliny Gosau, natomiast powierzchniowym odpływem jest Gosaubach. Ze względu na wykorzystanie zbiornika do celów energetycznych poziom wody ulega sezonowym zmianom, szczególnie w okresie zimowym[1].
Geneza i przekształcenia
Vorderer Gosausee powstało jako jezioro polodowcowe, ukształtowane w wyniku działalności lodowców podczas plejstoceńskich zlodowaceń. Naturalna misa jeziorna została następnie przekształcona w związku z wykorzystaniem wód doliny Gosau do produkcji energii elektrycznej[1].
Na początku XX wieku jezioro włączono do systemu energetyki wodnej. W latach 1910–1911 zbudowano urządzenia piętrzące, a w ramach prac przy systemie elektrowni wykonano również drogę techniczną biegnącą wzdłuż zachodniego brzegu[3].
Budowa urządzeń hydrotechnicznych zwiększyła możliwości retencyjne jeziora i spowodowała okresowe wahania jego poziomu. Współcześnie pełni ono jednocześnie funkcję naturalnego elementu krajobrazu, zbiornika retencyjnego i części systemu energetyki wodnej doliny Gosau[1][3].
Turystyka
Wokół jeziora prowadzi łatwa trasa spacerowa, której przejście zajmuje zwykle około 1–1,5 godziny. Szlak biegnący wokół zbiornika jest wykorzystywany przez turystów pieszych, a jego południowa część umożliwia kontynuowanie wędrówki w kierunku pozostałych jezior gosauskich[2].
W rejonie jeziora uprawiane są turystyka piesza, wspinaczka, nurkowanie, kąpiele i niezmotoryzowane sporty wodne. Przy wschodnim brzegu, na skalnych ścianach Lärchkogel, znajduje się via ferrata Laserer-Alpin-Klettersteig[4].
Położenie przy dolnej stacji Gosaukammbahn sprawia, że okolice jeziora stanowią także punkt rozpoczęcia wycieczek w kierunku Zwieselalm, Gablonzer Hütte oraz obszaru turystycznego Dachstein West[2].
Energetyka
Vorderer Gosausee jest częścią systemu energetyki wodnej doliny Gosau, rozwijanego od początku XX wieku. Zgromadzona w zbiorniku woda jest wykorzystywana w łańcuchu elektrowni obejmującym m.in. zakłady Gosau, Gosauschmied i Steeg[1].
Wykorzystanie jeziora jako zbiornika retencyjnego powoduje sezonowe wahania poziomu lustra wody. W okresach zwiększonego poboru, szczególnie zimą, poziom jeziora może znacznie się obniżać, odsłaniając fragmenty żwirowych i skalistych brzegów[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Amt der Oö. Landesregierung, Direktion Umwelt und Wasserwirtschaft, Abteilung Oberflächengewässerwirtschaft: Seenaufsicht in Oberösterreich. Gewässerschutzbericht 43. Linz: 2010. [dostęp 2026-07-06]. (niem.).
- 1 2 3 4 5 Die Gosauseen. Salzkammergut Tourismus – Destination Dachstein. [dostęp 2026-07-06]. (niem.).
- 1 2 Statistik 1961. T. 12. Wien: Österreichische Staubeckenkommission, Österreichischer Wasserwirtschaftsverband, 1962, s. 38–41, seria: Die Talsperren Österreichs. (niem.).
- ↑ Laserer-Alpin-Klettersteig. bergsteigen.com. [dostęp 2026-07-06]. (niem.).