W tumanie

W tumanie

Autor	Jacek Malczewski
Data powstania	1893–1894
Medium	olej na płótnie
Wymiary	78 × 150 cm
Miejsce przechowywania
Lokalizacja	Muzeum Narodowe w Poznaniu

W tumanie − to obraz olejny na płótnie autorstwa Jacka Malczewskiego, stworzony w latach 1893-94^[1] w Rogalinie^[2]. Obecnie dzieło znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu^[1], eksponowane w jego oddziale – pałacu w Rogalinie^[3].

Obraz (o wymiarach 78 cm × 150 cm^[1]) przedstawia surrealistyczne postacie unoszące się na tle wielkopolskiego krajobrazu. Ich symbolika jest interpretowana w rozmaity sposób: Być może to "centryfuga zdolna rozerwać kajdany, jakimi skute zostały zniewolone na mocy nieznanego wyroku postaci" tudzież postać "zwodniczej Południcy, w wierzeniach ludowych groźnego demona letniego skwaru, wywołującego pomieszanie zmysłów" albo personifikacja "Polonii w otoczeniu to wznoszącego się, to upadającego na ziemię jej potomstwa"^[2] lub zwracające się do niej "bezradne dusze zmarłych rodaków"^[4]. Według biografa, Adama Heydla, Malczewski wpadł na pomysł namalowania tego obrazu w związku z panującą wówczas epidemią cholery, więc grupa wirujących zjaw mogła symbolizować ofiary tej choroby i strach przed nią^[4].

Obraz ten został namalowany w Rogalinie i w 2026 r. stał się symbolem protestu przeciwko budowie nowej szosy w miejscu jego powstania. Na początku tego roku wyszło na jaw, że Zarząd Dróg Powiatowych (ZDP) w Poznaniu prowadzi zaawansowane prace projektowe w dotyczące budowy nowej szosy Babki–Świątniki, której dwa warianty naruszałyby chroniony jako pomnik historii obszar Majątku Rogalin (gospodarstwo rolne Fundacji im. Raczyńskich). Trzeci wariant, przebiegający poza tym obszarem, spowodowałby wycięcie 14 hektarów lasu, co wywołało ostry protest. Nowopowstałe Stowarzyszenie Troski o Przyrodę wraz z Majątkiem Rogalin złożyło wniosek o uzględnienie w konsultacjach społecznych alternatywnego, znacznie tańszego i mniej destrukcyjnego wariantu^{[5][6][7][8][9][10][11][11]}.