Wagon z Compiègne

Wagon z Compiègne (fr. Wagon de l’Armistice) – wagon kolejowy, w którym podpisano pierwszy oraz drugi rozejm w Compiègne.

Wagon zbudowano w warsztatach Saint-Denis jako restauracyjny i w tej roli był używany do sierpnia 1918 r.^[1]. W październiku 1918 r. przebudowano go na salonkę marszałka Ferdinanda Focha, który 11 listopada 1918 razem z niemieckim ministrem bez teki Matthiasem Erzbergerem ratyfikował w nim zawieszenie broni na froncie zachodnim^[2].

Po podpisaniu pierwszego rozejmu w lesie Compiègne, wagon powrócił do CIWLT, gdzie był używany do 1921 r. Następnie przekazano go do Musée de l’Armée i w latach 1921–1927 był wystawiony na placu Inwalidów w Paryżu^[3].

Po całkowitej klęsce Francji w kampanii francuskiej, Niemcy odnaleźli wagon i zmusili pokonanych do podpisania rozejmu właśnie w nim, co uwypuklało fakt, jak bardzo odwróciły się role względem pierwszego rozejmu. Minęło tylko jedno pokolenie, więc nie brakowało ludzi pamiętających rok 1918. 22 czerwca 1940 w wagonie podpisano rozejm francusko-niemiecki, po czym został on przebazowany do Berlina, jako wyjątkowo cenna zdobycz wojenna oddziałująca na morale Niemców i symbol przewagi nad Francją. Stanął przed Berlińską Katedrą jako pomnik zwycięstwa^[3].

W 1944 r. przebazowano go w rejon Crawinkel, gdzie stacjonował w specjalnie zbudowanym tunelu. Podejrzewa się, iż został on zniszczony podczas alianckiego nalotu na miasto Ohrdruf w 1944 r. lub spalony przez SS w 1945 r.^[3].

Istnieje niepotwierdzona teoria, że rama wagonu prawdopodobnie przetrwała pożar i wagon odbudowano pod koniec lat 40. XX w. jako wagon roboczy. Ponownie przebudowano go w 1970 r. i był on używany jako wagon zakładowy w Weichenwerk Gotha. Nazywano go kanapą, ze względu na jego miękkie zawieszenie. Jedyne wskazanie pochodzenia stanowiły odlane litery na maźnicach wagonu. Po wypadku miał zostać zezłomowany w 1986 r.^[4].