Waldemar Smaszcz

Waldemar Smaszcz
Ilustracja
Waldemar Smaszcz w trakcie prelekcji w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zofii Nałkowskiej w Sierpcu – 7.11.2007
Data i miejsce urodzenia

20 grudnia 1951
Gdańsk

Zawód, zajęcie

historyk literatury, krytyk, eseista, tłumacz, poeta

Alma Mater

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)

Waldemar Franciszek Smaszcz (ur. 20 grudnia 1951 w Gdańsku) – polski historyk literatury, krytyk[1], eseista, tłumacz.

Życiorys

Studiował filologię polską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu pod kierunkiem prof. Konrada Górskiego i prof. Artura Hutnikiewicza (1969–1974). Debiutował w 1975 w piśmie „Kontrasty”. Współpracował m.in. z „Inspiracjami”, „Ładem”, „Poezją”, „Literaturą”, „Tygodnikiem Kulturalnym”, „Kulturą”, „Kierunkami”, „Więzią”, „Znad Wilii”.

Autor kilkunastu książek autorskich oraz kilkudziesięciu wyborów wierszy poetów polskich we własnym wyborze i z autorskimi esejami. Zajmuje się poezją polską od Bogurodzicy po współczesność, publikuje też szkice poświęcone prozie polskiej, m.in. o ks. Jakubie Wujku, Henryku Sienkiewiczu, Bolesławie Prusie, Władysławie Stanisławie Reymoncie, Piotrze Choynowskim, Kazimierzu Wierzyńskim, Zofii Kossak, Romanie Brandstaetterze.

Tłumaczył poezję Siergieja Jesienina, Walerija Briusowa, Iosifa Brodskiego, Stanisława Szewczenki i innych współczesnych poetów ukraińskich. Opublikował (wraz ze Stanisławem Szewczenką) w lwowskim wydawnictwie „Kamieniar” cztery zbiory poetów polskich w wersji polsko-ukraińskiej, zaopatrując je w krytycznoliterackie słowo wstępne i komentarze: Dlatego, że są. Antologia współczesnej poezji polskiej, Wisława Szymborska, Pod jedną gwiazdką, Czesław Miłosz, Poezje wybrane, Karol Wojtyła, Człowiek, duszpasterz, poeta.

W 2021 obchodził jubileusz siedemdziesięciolecia i 45-lecia pracy[2].

Spośród opracowanych przez niego wyborów poezji Wiersze ks. Jana Twardowskiego uhonorowano nagrodą Warszawskiej Premiery Literackiej (styczeń 1993), Poezje zebrane Kazimierza Wierzyńskiego otrzymały Nagrodę Złotej Sowy na Targach Dobrej Książki w Warszawie (1994), antologia poezji eucharystycznej Światło pszennego chleba została wyróżniona na Targach Wydawców Katolickich w Warszawie (1997), a seria poetycka „Z listkiem” otrzymała w 1998 r. główną nagrodę; ukazało się w niej dwadzieścia przygotowanych przez Smaszcza tomów: Karol Wojtyła, Poezje wybrane (pięć wydań), Jan Twardowski, Blisko Jezusa (pięć wydań), Kazimierz Wierzyński, Biblia polska, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Świat na słomce Bożej, Jerzy Liebert, Poezje wybrane, Ernest Bryll, Kto chce znać wiatr, Jan Lechoń, Anioł polskiej doli, Krzysztof Kamil Baczyński, Noc wiary, Jerzy Braun, Tancerz otchłani i inne wiersze, Stanisław Baliński, Krajobrazy polskie, Zbigniew Jankowski, Morze przybywa z daleka, Kazimiera Iłłakowiczówna, Okruszynki nieba, Tadeusz Gajcy, Ojczyzna z drżącego płomienia, Jerzy Pietrkiewicz, Słowa są bez poręczy, Adam Mickiewicz, Rozum i wiara, Juliusz Słowacki, Przed Pańską błyskawicą, Franciszek Karpiński, Pieśni nabożne i inne wiersze, ks. Karol Antoniewicz, Drogą krzyża, Maciej Kazimierz Sarbiewski, Nad skarby wielkie, Julian Tuwim, Słowa modlitwą zrodzone.

Odznaczenia i wyróżnienia

Otrzymał dwukrotnie nagrodę rektora Uniwersytetu Warszawskiego za badania naukowe (1981 i 1991). Wielokrotny laureat Warszawskiej Jesieni Poezji w konkursie na esej. Dwukrotny laureat Nagrody im. Włodzimierza Pietrzaka (1984 – Nagroda Młodych, 1997 – Nagroda Literacka). W 1989 otrzymał Nagrodę Twórczą Wojewody Białostockiego, w 1999 – Nagrodę Literacką Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego, w 2000 – Nagrodę Twórczą Wojewody Podlaskiego oraz Ogólnopolską Nagrodę Literacką im. Franciszka Karpińskiego, w 2005 – Nagrodę im. Witolda Hulewicza. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2000)[3]. W 2000 papież Jan Paweł II przyznał mu odznaczenie Najczcigodniejszego Krzyża Pro Ecclesia et Pontifice. W 2020 odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[4][5]. W 2021 nagrodzony Nagrodą Marszałka Województwa Podlaskiego za całokształt „wybitnych osiągnięć literackich o istotnym znaczeniu dla kultury kraju i województwa podlaskiego”[6].

Twórczość

  • O poezji Karola Wojtyły (1991, współautor)
  • Jan Twardowski. Kapłan-poeta (1991)
  • Miłość bez jutra (1994)
  • Tarnów – domowa ojczyzna Romana Brandstaettera (1997) (ISBN 83-904551-0-2)
  • Adam i Ewa. Rzymska miłość Mickiewicza (1998) (ISBN 83-904551-2-9)
  • Słowo poetyckie Karola Wojtyły (1998),
  • „Obsypany twymi dary”. Rzecz o Franciszku Karpińskim (2000)
  • Ludzie, których spotkałem. Rozmowy z ks. Janem Twardowskim (2001, wyd. II poszerzone 2002)
  • Ks. Jan Twardowski. Poeta nadziei (2003) (ISBN 83-8923100-X)
  • „Fotografie prawdziwe, bo już niepodobne.” Ksiądz Jan Twardowski w dziewięćdziesiąte urodziny (2005) (ISBN 83-700949-2-9)

Opracowania edytorskie

Tłumaczenia

Przypisy

  1. ↑ Tadeusz Golecki, „Jest taka wdzięczność kiedy chcesz dziękować”, ze stwierdzeniem „piórem Smaszcza się namaszcza”, „Drogi Miłosierdzia”, nr 6(142), Archidiecezja Białostocka, czerwiec 2022, s. 32.
  2. ↑ Walentyna Szwed, „Piórem Smaszcza się namaszcza” – jubileusz siedemdziesięciolecia białostockiego krytyka, „epea”, nr 2/2021 (7), s. 93–95.
  3. ↑ M.P. z 2001 r. Nr 4, poz. 75 (ISAP).
  4. ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis [online], gov.pl [dostęp 2026-04-08].
  5. ↑ Benefis Waldemara Smaszcza [online], gov.pl, 27 kwietnia 2022 [dostęp 2026-04-08].
  6. ↑ Waldemar Smaszcz z Nagrodą Marszałka Województwa Podlaskiego [online], Książnica Podlaska, 21 grudnia 2021.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.