Walenty Uberfeldt

Walenty Uberfeldt (niem. Valentin Überfeldt, także: Uberfelt, Uberfeld, Oberfeldt, Iberfeld; XVI w.) - sekretarz królewski, pisarz i sekretarz miejski Gdańska, urzędnik skarbowy Zygmunta II Augusta, członek Komisji Morskiej, namiestnik Parnawy, starosta daleński.

Od 1557 r. był pisarzem miejskim w Gdańsku[1]. Na początku lat 60. jako sekretarz Gdańska reprezentował interesy miasta na dworze królewskim[2][3]. 10 października 1563 r. przekazał królowi w imieniu miasta 8666 florenów należnego podatku[4]. W dokumencie z 1563 jest określany mianem sekretarza królewskiego[5], na pewno w służbie królewskiej był w roku 1565[6][7]. W lipcu 1567 roku występuje już w roli komisarza królewskiego wraz z Andrzejem Swarożyńskim[8]. 24 marca 1568 roku został członkiem Komisji Morskiej powołanej przez Zygmunta II Augusta[9]. Nadzorował handel zbożem pochodzącym z królewszczyzn, pełnił też funkcję zarządcy królewskich towarów leśnych na Litwie[10]. Wraz z Izaakiem Brodawką i Mendlem Isajkowiczem z Brześcia dzierżawił komorę celną w Kownie, a ponadto był kontrolerem mennicy wielkoksiążęcej w Wilnie[11]. W 1569 r. wspólnie z Izaakiem Brodawką otrzymał prawo bicia dwudenarów w Wilnie[12]. W drugiej połowie 1569 roku został namiestnikiem Parnawy[13]; Zygmunt August polecił mu współpracę ze szwedzkim komendantem Rewla i działania przeciwko Danii[14][15]. Zajmował się też spłatą królewskiego długu wobec garnizonu w Parnawie[16][17]. 20 czerwca 1569 r. otrzymał w zastaw[13] zamek Dalen w Inflantach[11] (niem. Dahlen, obecnie Dole, Łotwa), gdzie nadzorował funkcjonującą tam w latach 1572-73 mennicę[12]. W źródłach jest poświadczony jako starosta Dalen ponownie 22 maja 1582 r.[13]. 15 lutego 1571 otrzymał zabezpieczone na sumę 8000 florenów nadanie starostwa rzeżyckiego (Rositten, łot. Rezekne) wraz z jego przynależnościami i jurysdykcją. Prawdopodobnie nie objął jednak starostwa, pozostającego w posiadaniu Jerzego von Altenbokuma[13]. Uberfeldt był uważany za szlachcica i posługiwał się herbem, którego w 1563 roku użyczył nobilitowanemu Eliaszowi Arcopaeusowi. Nie wiadomo jednak, aby zabiegał o formalne uznanie swojego szlachectwa w Polsce[18].

Przypisy

  1. ↑ Markus A. Denzel, Die Rechnungsbücher der Danziger Loitz 1566–1570, Stuttgart 2024, s. 519
  2. ↑ Stanisław Bodniak, Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, 1939-1946, t. 3, s. 76
  3. ↑ Stanisław Bodniak, Pierwsi strażnicy morza, w: Księga pamiątkowa ku czci profesora dra Wacława Sobieskiego, t. 1, Kraków 1932, s. 46-50
  4. ↑ Dokumenty skarbowe prowadzone przez Stanisława Włoszka oraz dokumenty z czasów Zygmunta III Wazy. Sygn. BK 250, https://platforma.bk.pan.pl/pl/search_results/213152 [dostęp 2026-08-20]
  5. ↑ W Metryce Koronnej, MK 96, k. 143–145, w regestrze nobilitacji Eliasza Arcopaeusa zapisano, że ten został wcześniej adoptowany do rodziny Walentego Uberfeldta, sekretarza królewskiego - https://agad.gov.pl/szukaj/?data_do=&data_od=&q=&s=Poka%C5%BC+wszystko&zbior=63 [dostęp 2026-08-21]
  6. ↑ Stanisław Bodniak w Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, 1939-1946, t. 3, s. 84, przyp. 4
  7. ↑ Adolf Pawiński (wyd.), Sprawy Prus Książęcych za Zygmunta Augusta w r. 1566–1568. Dyaryusz trzykrotnego poselstwa komisarzy królewskich, Źródła Dziejowe, t. VII, Warszawa 1879, s. 56
  8. ↑ Paul Simson, Danziger Inventar 1531-1591, München 1913, n. 5174, s. 395
  9. ↑ Stanisław Bodniak, Komisja morska Zygmunta Augusta, Rocznik Gdański, R. 4-5, 1930-1931, s. 8
  10. ↑ Stanisław Bodniak, Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, 1939-1946, t. 3, s. 110
  11. 1 2 Laurynas Šedvydis, Marius Sirutavičiuss, All The Grand Duke’s Lenders: Creditors of the Grand Duchy of Lithuania from 1555 to 1569, Lithuanian Historical Studies 26(1), s. 16, 20
  12. 1 2 Ivar Leimus, Die Münzbeziehungen zwischen Livland und seinen Nachbarn im 16. Jahrhundert, w: Die baltischen Länder und Europa in der Frühen Neuzeit, red. N. Angermann, K. Brüggemann, I. Põltsam-Jürjo, Köln–Weimar–Wien 2015, s. 198–199
  13. 1 2 3 4 Urzędnicy inflanccy XVI-XVIII wieku, w: Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku. Spisy, t. IX, red. Antoni Gąsiorowski, Kórnik 1994, s. 177, 196, 200
  14. ↑ Stanisław Bodniak, Kongres szczeciński na tle bałtyckiej polityki polskiej, Prace Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego nr 3, Kraków 1929, s. 28
  15. ↑ O tej funkcji Uberfelda (capitaneus Parnaviensis) mówi też dokument z Metryki Koronnej, z 7 marca 1571, MK 108, f. 434-435, MRPS V, nr 10586
  16. ↑ Ivar Leimus, О чеканке монет в Долеском (Даленском) замке в 1572 и 1573 годах, Proceedings of the Estonian Academy of Sciences Humanities and Social Sciences 37(1), 1988, s. 88-89
  17. ↑ Ignacy Zagórski, Monety dawnej Polski, Warszawa 1845, s. 125-127
  18. ↑ Józef Szymański, Indygenat czy nobilitacja, "Acta Universitatis Nicolai Copernici. Historia", t. 26, z. 240, 1992, s. 194
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.