Wanda Daszkowska

Wanda Daszkowska
Data i miejsce urodzenia

26 sierpnia 1921
Włocławek

Data i miejsce śmierci

przed. 28 listopada 1942
Poznań

Zawód, zajęcie

harcerka

Wanda Daszkowska[a][1] pseud. „Wan” (ur. 26 sierpnia 1921 we Włocławku, zm. 1942 w Poznaniu) – polska działaczka konspiracji niepodległościowej podczas II wojny światowej, członkini Wysokiej Rady Kujawskiego Związku Polityczno-Literackiego „Zew” (KZPL)[2].

Życiorys

Pochodziła z Włocławka, gdzie po ukończeniu szkoły powszechnej, pracowała w bibliotece miejskiej jako goniec, a następnie była ekspedientką w sklepie kolonialnym. Należała również do harcerstwa[2] (ZHP) oraz Akcji Katolickiej. Była bliską przyjaciółką Janiny Lech[3].

W trakcie okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej, pozostawała na utrzymaniu rodziców[2]. Była członkiem Szarych Szeregów[4] w ramach I Drużyny Konspiracyjnej Harcerek z Harcerskiego Pogotowia Wojennego im. Romualda Traugutta[5]. Prawdopodobnie należała również do Bojowej Organizacji Ludowej (BOL) lub współpracowała z nią[6].

Należała do założycieli Kujawskiego Związku Polityczno-Literackiego „Zew” (KZPL). 24 marca 1940 został przyjęty statut organizacji, który zaprzysięgli współzałożyciele KZPL; Eugeniusz Karol Kłosowski, Janina Lech oraz Wanda Daszkowska[1]. Należała do Wysokiej Rady KZPL[2][7] i razem z Józefem Bieńkowskim kierowała działem technicznym organizacji. W ramach KZPL, prowadziła również archiwum organizacji, zawierające między innymi spisy członków, rotę przysięgi oraz listy wpłat na wydawnictwa[2], a także kierowała jedną z pięciu grup działania[8]. Brała również udział w redagowaniu gazety konspiracyjnej pod nazwą „Ogniwo”[9]. Do KZPL wprowadziła swojego brata Zygmunta[10].

Według historyka Tadeusza Jaszowskiego w sierpniu 1940 po rozłamie w KZPL, przeszła wraz z Janiną Lech do Kujawskiego Stowarzyszenia Społeczno-Literackiego[2]. Historyk Bogdan Ziółkowski wskazuje natomiast, iż Wanda Daszkowska poparła grupę rozłamową, ale pozostała w strukturach KZLP, a jej rola konspiracyjna uległa zmniejszeniu[11].

Gdy zaczęły się aresztowania wśród działaczy KZPL, znalazła się w gronie zatrzymanych przez gestapo[2]. Została aresztowana 3 lutego 1941 (tego samego dnia, gestapo zatrzymało Danutę Turczynowicz i Leona Spornego). Jej aresztowanie, poprzedziło zatrzymanie między innymi Eugeniusza Karola Kłosowskiego, Janiny Lech i Henryki Wojdyłło[12].

W ręce gestapo, dostało się również, tworzone przez Daszkowską, archiwum KZPL[2].

Więziona na Błoniach w Inowrocławiu (Więzienie Policji Bezpieczeństwa i Obóz Pracy Wychowawczej). Następnie została przewieziona do więzienia sądowego w Zwickau w Saksonii[2]. Prokuratura przy Wyższym Sądzie Krajowym (Kraju Warty) w Poznaniu, zaliczyła ją do grupy A, obejmującej siedmiu głównych oskarżonych – przywódców organizacji (W. Dszkowska, E. K. Kłosowski, W. Magielski, S. Mazurek, J. Lech, B. Lech i H. Wojdyłło)[13].

Wyrok śmierci na Wandzie Daszkowskiej został wykonany przez zgilotynowanie w 1942 w Poznaniu[2].

Upamiętnienie

Pomnik poległych harcerzy Szarych Szeregów z Włocławka, który znajduje się przy kościele pw. Wszystkich Świętych i klasztorze Franciszkanów reformatów we Włocławku
Pomnik poległych harcerzy Szarych Szeregów z Włocławka, który znajduje się przy kościele pw. Wszystkich Świętych i klasztorze Franciszkanów reformatów we Włocławku

Wanda Daszkowska wymieniona została na tablicy przy Pomniku Szarych Szeregów z Włocławka, który znajduje się przy kościele pw. Wszystkich Świętych we Włocławku[14][b].

Jej biogram ukazał się między innymi w Słowniku Biograficznym Konspiracji Pomorskiej 1939-1945. Część 5. Biogram opracował Tadeusz Jaszowski[c][4].

Uwagi

  1. ↑ W literaturze mylnie podawane jest nazwisko Daczkowska.
  2. ↑ Wymieniona na tablicy, błędnie jako Wanda Daczkowska.
  3. ↑ Biogram, błędnie jako Wanda Daczkowska.

Przypisy

  1. 1 2 Ziółkowski 2006 ↓, s. 133–134.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Słownik Biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945. Część 5 (Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, Toruń, 2001; ISBN: 83-88693-20-4) s. 39
  3. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 135–136.
  4. 1 2 Ziółkowski 2006 ↓, s. 135.
  5. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 149.
  6. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 168.
  7. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 136–137.
  8. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 139.
  9. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 145.
  10. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 159.
  11. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 150–151.
  12. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 174.
  13. ↑ Ziółkowski 2006 ↓, s. 211.
  14. ↑ Martyna Dębczyńska: 100. rocznica urodzin Marii Magdaleny Lech. biblioteka.wloclawek.pl. [dostęp 2024-03-15]. (pol.).

Bibliografia

  • Bogdan Ziółkowski: Kujawski Związek Polityczno-Literacki i Kujawskie Stowarzyszenie Społeczno-Literackie na Kujawach wschodnich w latach okupacji niemieckiej 1939-1945: (działalność i losy konspiratorów). Toruń: Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, 2006. ISBN 83-01-06109-X.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.