Wanda Telakowska

Wanda Telakowska
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 kwietnia 1905
Sosnowiec

Data i miejsce śmierci

15 stycznia 1985
Warszawa

Narodowość

polska

Alma Mater

Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie

Dziedzina sztuki

plastyka

Wanda Telakowska (ur. 20 kwietnia 1905 w Sosnowcu, zm. 15 stycznia 1985 w Warszawie) – polska artystka sztuk plastycznych, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego, profesor nadzwyczajny.

Życiorys

Wanda Telakowska – dziewiąta z lewej na zebraniu Wydziału Sztuki Ministerstwa W.R.i O.P. pod przewodnictwem ówczesnego naczelnika tego wydziału Władysława Zawistowskiego – w głębi na wprost (dziesiąty od lewej), Warszawa, 1938[a]
Tablica upamiętniająca Wandę Telakowską na budynku przy ul. Świętojerskiej 5/7 w Warszawie (od strony ulicy jej imienia)
Tablica upamiętniająca Wandę Telakowską na ścianie domu Pierwszej Spółdzielni Organizacji Inteligencji Polskiej, w którym w latach 1945–1985 mieszkała Wanda Telakowska, przy ul. Grójeckiej 45 róg ul. Wawelskiej w Warszawie.

Córka Edmunda (1867–1937)[1] i Marii ze Śniechowskich (1878–1949)[2][3]. W warszawskim Gimnazjum im. Cecylii Plater-Zyberkówny uczyła się m.in. pod kierunkiem Stanisława Noakowskiego[4]. Po maturze w 1923 rozpoczęła studia malarstwa i grafiki w Szkole Sztuk Pięknych, m.in. u prof. Edmunda Bartłomiejczyka[5]. Studia ukończyła w 1932[6]. W 1935 otrzymała złoty medal na konkursie we Florencji. W 1937 otrzymała złoty medal za drzeworyt Karuzela na Międzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika w Życiu Współczesnym w Paryżu[7]. Była zaprzyjaźniona z pisarzami: Jarosławem Iwaszkiewiczem, Antonim Słonimskim i Ireną Krzywicką[8].

W okresie okupacji niemieckiej pracowała jako nauczycielka liternictwa i technik reklamy w liceum handlowym im. Roeslerów[9]. W pierwszych latach powojennych wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego powstał w październiku 1950 Instytut Wzornictwa Przemysłowego (IWP) z siedzibą w Warszawie przy ul. Świętojerskiej 3/5[10]. W lipcu 1957 na wniosek Rady Naukowej Instytutu Wzornictwa Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki przyznała jej tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego[11]. 1 października 1968 została zmuszona do opuszczenia stanowiska dyrektora Instytutu Wzornictwa Przemysłowego[12]. Pozostała w Instytucie na stanowisku kierownika zespołów projektowych.

W 1977 została laureatką Nagrody im. Oskara Kolberga[13]. W 1977 doprowadziła do przekazania kolekcji wzorcowni IWP Muzeum Narodowemu w Warszawie[14].

W ostatnich latach życia utraciła wzrok. Miała siostrę Barbarę, po mężu Chojecką (1906–2003), plastyczkę, projektantkę galanterii skórzanej[15].

Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 188-1-9)[16].

Upamiętnienie

  • W 2011 ulicy w dzielnicy Śródmieście w Warszawie nadano nazwę Wandy Telakowskiej[17][18].
  • W 2016 powstał mural autorstwa Radka Skrzypczaka poświęcony Wandzie Telakowskiej, na podstawie drzeworytu Kajaki Wandy Telakowskiej, który znajduje się na budynku przy ul. Panieńskiej 3 w Warszawie[19].
  • W 2025 Senat RP upamiętnił 120. rocznicę urodzin Wandy Telakowskiej[20].

Uwaga

  1. ↑ Ponadto niektóre inne osoby wymienione na liście szczegółowej sporządzonej przez Armanda Vetulaniego: pierwszy z lewej – Armand Vetulani (historyk sztuki), druga z lewej – Monika Moraczewska, trzeci z lewej – Jerzy Szablowski (historyk sztuki), czwarta z lewej Jadwiga Mączewska (?- pisownia nieczytelna), piąty z lewej Maciej Masłowski (historyk sztuki), szósty z lewej Stanisław Furmanik (teoretyk literatury i krytyk literacki), siódma z lewej Michalina Chełmońska-Szczepankowska (?), ósmy z lewej "Mirski"? (brak imienia), jedenasty od lewej Jan Alfred Lauterbach (historyk sztuki i muzeolog), dwunasty od lewej Tadeusz Mayzner pedagog, kompozytor i dyrygent, a także popularyzator muzyki wśród dzieci i młodzieży, trzynasta od lewej Anna Sosińska ("Kropeczka"), czternasty od lewej Michał Rusinek (pisarz), piętnasta od lewej Hanna Garlińska-Walicka-Zebmrzuska (córka Czesława Garlińskiego założyciela znanego salonu sztuki w Warszawie, zamężna m.in. za Michałem Walickim), szesnasta od lewej Halina Balińska-Tabęcka, siedemnasty od lewej Karol Wilhelm Henneberg, osiemnasta od lewej Jadwiga Przeworska, dziewiętnasty od lewej Kazimierz? – lub Stanisław Golachowski, dwudziesty od lewej (pierwszy z prawej) – Michał Gabriel Karski (tłumacz i poeta) – zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Barbary Vetulani, żony Armanda Vetulaniego – zob. listę obecnych na zebraniu zanotowaną odręcznie przez Armanda Vetulaniego: na Commons.

Przypisy

  1. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 17, 62. ISBN 978-83-68549-66-9.
  2. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 19. ISBN 978-83-68549-66-9.
  3. ↑ Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Stanisław Łoza (red.). Warszawa: 1939, s. 314–315. [dostęp 2021-11-19].
  4. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 26. ISBN 978-83-68549-66-9.
  5. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 36. ISBN 978-83-68549-66-9.
  6. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 39. ISBN 978-83-68549-66-9.
  7. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 48–49. ISBN 978-83-68549-66-9.
  8. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 62. ISBN 978-83-68549-66-9.
  9. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 85. ISBN 978-83-68549-66-9.
  10. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 103, 157. ISBN 978-83-68549-66-9.
  11. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 204. ISBN 978-83-68549-66-9.
  12. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 225. ISBN 978-83-68549-66-9.
  13. ↑ prof. Wanda Telakowska – laureat Nagrody Kolberga 1977 [online], www.nagrodakolberg.pl [dostęp 2024-01-10].
  14. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 230. ISBN 978-83-68549-66-9.
  15. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 23. ISBN 978-83-68549-66-9.
  16. ↑ Cmentarz Stare Powązki: EDMUND TELAKOWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-24].
  17. ↑ Uchwała nr XXVI/530/2011 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 października 2011 r. w sprawie nadania nazwy ulicy w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 200, poz. 6020 [on-line]. 2 listopada 2011. [dostęp 2025-01-08].
  18. ↑ Ulica Wandy Telakowskiej w Warszawie w Targeo.
  19. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 43, 236–237. ISBN 978-83-68549-66-9.
  20. ↑ Senat upamiętnił 120. rocznicę urodzin Wandy Telakowskiej [online], dzieje.pl [dostęp 2025-04-23].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.