Wanda Treumann

Wanda Treumann
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

17 listopada 1883
Wodzisław Śląski

Data i miejsce śmierci

29 kwietnia 1963
Melbourne

Zawód

aktorka, producentka filomowa

Lata aktywności

1910–1922

Wanda Treumann, zdjęcie Alexandra Bindera, 1920

Wanda Treumann (ur. 17 listopada 1883 w Wodzisławiu Śląskim, zm. 29 kwietnia 1963 w Melbourne) – niemiecka aktorka teatralna i filmowa, międzynarodowa gwiazda kina niemego, producentka filmowa[1].

Życiorys

Wanda Treumann urodziła się w Wodzisławiu Śląskim (niem. Loslau), w Cesarstwie Niemieckim, jako Wanda Reich w rodzinie żydowskiej[2]. Jej ojciec Salomon Reich należał do finansowej i intelektualnej elity miasta[2]. Matka Amalia Reich pochodziła z rodziny Trumannów. Wanda Reich mieszkała i wychowywała się w górnośląskim mieście do 1903 r.[2] Miała czworo rodzeństwa: Elise (1876), Feliksa Maxa (1878), Arnolda (1879) i Betti (1885). Wszystkie dzieci otrzymały gruntowne wykształcenie, najpierw uczyły się w wielowyznaniowej, siedmioklasowej szkoły powszechnej w Wodzisławiu, a następnie kontynuowały naukę w ewangelickim gimnazjum w Raciborzu[3].

17 lutego 1903 r. Wanda wyszła za mąż za majętnego kupca z Lipska, starszego od niej o 19 lat, Carla Traumanna, który pochodził z wodzisławskiej rodziny żydowskiej Treumannów i był spokrewniony z matką Wandy[2]. Po ślubie Wanda Traumann przeniosła się z mężem najpierw do Lipska, gdzie urodził się w 1904 r. syn pary – Herbert, a następnie do Berlina, gdzie ukończyła szkołę teatralną Emanuela Reichera[3][4].

Zadebiutowała w 1910 r. w berlińskim teatrze Trianon. W tym samym roku rozpoczęła występy również w Königgrätzer, Neue Theater, Berliner Lustspielhaus i zagrała w pierwszym filmie Uniewinniona (Entsühnt), który powstał w wytwórni Vitascope GmbH. W Berliner Lustspielhaus poznała Viggo Larsena, uznanego już wówczas aktora, z którym stworzyła duet w kilku kolejnych produkcjach filmowych. W 1912 r. jej mąż Carl założył w Berlinie własne studio filmowe Treumann Larsen Film GmbH, w którym przez następne dziesięć lat powstało kilkadziesiąt filmów. W wielu z nich Wanda była główną aktorką i producentką[4][5][6]. W 1922 r. wystąpiła w swoim ostatnim filmie Cnotliwa tancerka (Die tugendhafte Tänzerin) i skupiła się na występach teatralnych. Na początku 1925 r. wystąpiła we wrocławskim Cyrku Buscha, w wodnym przedstawieniu (Wasser-Manege-Schaustück) Hrabia Monte Christo, jako Mercedes u boku Kurta Hallensteina, odtwórcy głównej roli męskiej. W maju 1925 r. spłonęło studio filmowe Treumann Larsen. W 1927 r. została wdową. W 1931 r. zakupiła kino na przedmieściach Berlina przy Elsasser Strasse, z którego zysków utrzymywała się. W 1932 r. wyszła ponownie za mąż, za wydawcę Hansa Brennera, z którym rozwiodła się w 1937 r.[2][4][7]

Na fali wzrastającego antysemityzmu w hitlerowskich Niemczech w 1938 r. wyjechała razem z synem do Australii[2][4]. Osiadła w Melbourne, gdzie związana była ze społecznością żydowską miasta[6]. Zmarła w 1963[6].

Wanda Treumann, zdjęcie Alexandra Bindera, 1920

Filmografia

Występowała w takich filmach jak[1][4][5]:

  • Uniewinniona, oryg. Entsühnt (1910)
  • Biała niewolnica, oryg. Die weiße Sklavin III (1912)
  • Przysięga Stephena Hullera, oryg. Der Eid des Stephan Huller (1912) (1912)
  • Bagienny kwiat, oryg. Die Sumpfblume (1913)
  • Tajemnica promieni M, oryg. Das Geheimnis der M-Strahlen (1914)
  • Wampirzyca, oryg. Vampirette (1916)
  • Ofiara Yelly Rogesius, oryg. Das Opfer der Yella Rogesius (1917)
  • Wielu mężczyzn!, oryg. Los vom Mann! (1917)
  • Die Erzkokette (1917)
  • Złodziej, oryg. Der Dieb (1918)
  • Helga, oryg. Helga (1918)
  • Der nicht vom Weibe Geborene (1918)
  • W zamku nad jeziorem, oryg. Im Schloß am See (1918)
  • Pieśń czarownicy, oryg. Das Hexenlied (1919)
  • Salome, oryg. Salome (1919)
  • Das Geheimnis des Schafotts (1919)
  • Eine Nacht, gelebt im Paradiese (1919)
  • Das Geheimnis der Wera Baranska (1919)
  • Il colonello Chabert (1920)
  • Cnotliwa tancerka, oryg. Die tugendhafte Tänzerin (1922)

Przypisy

  1. 1 2 Elsaesser Thomas, Wedel Michael, A Second Life: German Cinema’s First Decades, [w:] „Amsterdam University Press”, Amsterdam 1996.
  2. 1 2 3 4 5 6 Piotr Hojka, Sebastian Rosenbaum. Następnym razem chciałabym zagrać lepiej. „Czasypismo. O historii Górnego Śląska”, s. 156–163, 2025. Katowice: Instytut Pamięci Narodowej Katowice. ISSN 2299-2812. (pol.).
  3. 1 2 Sławomir Kulpa, Wanda Treumann – gwiazda europejskiego kina [online], Muzeum w Wodzisławiu Śląskim [dostęp 2026-03-12].
  4. 1 2 3 4 5 Kinga Kłosińska, Śląska Pola Negri z Wodzisławia. Wanda Treumann była gwiazdą przedwojennego kina [online], Wyborcza.pl, 6 stycznia 2025 [dostęp 2026-03-12].
  5. 1 2 Treumann-Larsen-Film-Vertriebs-GmbH (Berlin) | filmportal.de [online], www.filmportal.de [dostęp 2026-03-12].
  6. 1 2 3 Heiratsregister Standesamt Wilmersdorf. ancestry.de. [dostęp 2026-02-11]. (niem.).
  7. ↑ Zirkus Busch. Gastspiel Wanda Treumann, „Schlesische Theater- u[nd] Musik-Woche”, Śląska Biblioteka Cyfrowa, 7 lutego 2025, s. 12,14 [dostęp 2026-03-13] (niem.).

Bibliografia

  • Elsaesser Thomas, Wedel Michael, A Second Life: German Cinema’s First Decades, [w:] „Amsterdam University Press”, Amsterdam 1996
  • Piotr Hojka, Sebastian Rosenbaum, Następnym razem chciałabym zagrać lepiej, [w:] „Czasypismo” nr 1-2/2025, Katowice 2025.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.