Wapiennik w Starej Morawie

Wapiennik w Starej Morawie (Wapiennik "Łaskawy Kamień")

nr rej. 869 z 5.05.1961
Zabytkowy Wapiennik w Starej Morawie
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Miejscowość	Stara Morawa
Typ budynku	wapiennik
Architekt	Karl Friedrich Schinkel
Rozpoczęcie budowy	1820
Ukończenie budowy	1850
Zniszczono	1920
Odbudowano	1978-
Kolejni właściciele	Jacek M. Rybczyński
Obecny właściciel	Rybczyński
Położenie na mapie gminy Stronie Śląskie Wapiennik w Starej Morawie (Wapiennik "Łaskawy Kamień")
Położenie na mapie Polski Wapiennik w Starej Morawie (Wapiennik "Łaskawy Kamień")
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Wapiennik w Starej Morawie (Wapiennik "Łaskawy Kamień")
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego Wapiennik w Starej Morawie (Wapiennik "Łaskawy Kamień")
50°16′04,415″N 16°52′50,124″E/50,267893 16,880590

Wapiennik w Starej Morawie – zabytkowy wapiennik z XIX w. we wsi Stara Morawa, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa dolnośląskiego^[1]; położony przy drodze Stronie Śląskie – Kletno^[2][3].

Zabytkowy^[1] wapiennik w Starej Morawie został zbudowany na początku XIX w., prawdopodobnie między 1820 a 1850 r., według projektu niemieckiego architekta Karla Friedricha Schinkla^[4].

Piec ten, podobnie jak inne tego typu obiekty, służył do wypalania skał wapiennych w celu uzyskania wapna palonego. Proces ten polegał na rozkładzie węglanu wapnia (CaCO₃) pod wpływem wysokiej temperatury (900–1000°C) na tlenek wapnia (CaO) i dwutlenek węgla (CO₂^[4]).

Wapno palone miało szerokie zastosowanie^[5]:

• Budownictwo: jako składnik zapraw murarskich i tynków.
• Rolnictwo: do odkwaszania gleb i poprawy ich struktury.
• Przemysł chemiczny: jako surowiec do produkcji wapna hydratyzowanego (wapna gaszonego), stosowanego m.in. w oczyszczaniu wody i produkcji farb.
• Przemysł metalurgiczny: jako topnik w procesach hutniczych, ułatwiający usuwanie zanieczyszczeń z metali.

Piece wapiennicze były kluczowe dla rozwoju przemysłu wapienniczego w XIX i XX w., dostarczając niezbędnego surowca dla wielu gałęzi gospodarki.

W takiej formie piec funkcjonował do około 1920 r., kiedy zakończyła się jego eksploatacja, po czym został opuszczony i popadł w ruinę. W 1978 r. obiekt został zakupiony przez prof. Jacka M. Rybczyńskiego i jego żonę Barbarę^[4], którzy podjęli się gruntownej renowacji obiektu, przekształcając go w centrum artystyczne^[6].

• 
  Wapiennik Łaskawy Kamień c.1970
• 
  Rybczyńscy z przyjaciółmi
• 
  Ruiny pochylni i pieca wapienniczego
• 
  Jacek i Barbara Rybczyńscy

Wapiennik jest przykładem pieca szybowego o podstawie sześciokąta, co czyni go unikalnym i innowacyjnym rozwiązaniem w dobie industrializacji. Jest to jeden z nielicznych zachowanych tego typu obiektów w Europie, a jedyny tak dobrze odrestaurowany w Polsce^[7].

Dziś wnętrza Wapiennika zajmują pracownie artystyczne grafiki oraz galeria sztuki, w tym galeria grafik i obiektów artystycznych prof. J.M. Rybczyńskiego. W ramach zwiedzania poznać można tajniki różnych rodzajów druku artystycznego, a nawet (w ramach warsztatów organizowanych przez Wapiennik), wypróbować swoich sił w świecie sztuki^[8].

Wapiennik można zwiedzać jako zabytkowy kompleks techniki; znajdują się tutaj również: obserwatorium nietoperzy i ogród japoński^[9].

• 
  Tablica informacyjna przy wapienniku
• 
  Spotkanie z Karolem Maliszewskim
• 
  Michał Rybczyński
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

• Słownik geografii turystycznej Sudetów, t. 16, Masyw Śnieżnika i Góry Bialskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, Warszawa 1993, ISBN 83-7005-341-6.