Wasyl Skopenko

Wasyl Skopenko
Василь Федорович Скопенко
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia

1 stycznia 1912
Strugowka, gubernia czernihowska

Data i miejsce śmierci

27 stycznia 1945
k. Wrocławia

Przebieg służby
Lata służby

1939–1945

Siły zbrojne

Armia Czerwona

Jednostki

350 Dywizja Strzelecka

Stanowiska

dowódca 1180. pułku strzelców

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa:

Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Aleksandra Newskiego (ZSRR) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Medal „Za pracowniczą wybitność” (ZSRR)

Wasyl Fedorowycz Skopenko (ukr. Василь Федорович Скопенко, ros. Василий Фёдорович Скопенко, Wasilij Fiodorowicz Skopienko; ur. 1 stycznia?/14 stycznia 1912 we wsi Strugowka, w guberni czernihowskiej, zm. 27 stycznia 1945 k. Wrocławia) – radziecki pułkownik, od 1944 dowódca 1180 pułku strzelców w składzie 350 Dywizji Strzeleckiej i 1. Frontu Ukraińskiego.

Życiorys

Urodził się w Imperium Rosyjskim, we wsi Strugowka, leżącej na terenie ujezdu suraskiego, w ówczesnej guberni czernihowskiej (obecnie jest to obwód briański)[1]. Rodzina przeniosła się do Krzywego Rogu, gdzie Skopenko ukończył szkołę średnią[2]. Początkowo był górnikiem w kopalni imienia Karola Liebknechta w Krzywym Rogu, następnie rozpoczął studia na Uniwersytecie w Odessie, ale z powodów zdrowotnych ich nie ukończył[1]. W 1935 ukończył studia w Instytucie Pedagogicznym w Krzywym Rogu, po czym został nauczycielem matematyki i od 1937 dyrektorem jednej ze szkół średnich w rejonie kirowohradzkim[1]. Od 1940 należał do partii komunistycznej[1]. Do Armii Czerwonej wstąpił 15 marca 1939, brał udział w wojnie zimowej i w wielkiej wojnie ojczyźnianej[1]. W 1943 ukończył Akademię Wojskową im. M. Frunzego. Brał udział w wyzwalaniu Kijowa[3]. Zasłużył się w walkach o Sandomierz; po wojnie podkreślano, że jego manewr miał ocalić miasto od zniszczeń[4]. Za wyczyn ten otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. Poległ w styczniu 1945 w walkach o Wrocław, a pochowany został, wedle swojego życzenia, w Sandomierzu[2], na Cmentarzu Żołnierzy Radzieckich.

Walki o Sandomierz

Grób pułkownika Wasyla Skopenki na cmentarzu wojennym żołnierzy Armii Radzieckiej w Sandomierzu

W lipcu 1944 roku 350 dywizja, w skład której wchodził 1180 pułk dowodzony przez W. F. Skopenkę, jako jedna z pierwszych znalazła się na lewym brzegu Wisły, zdobywając przyczółek w okolicach Sandomierza. Przygotowywano się do odbicia Sandomierza z rąk hitlerowców. Stacjonując na lewym brzegu Wisły, Skopenko wielokrotnie oglądał przepiękną panoramę Sandomierza (zanim wstąpił do armii chciał zostać architektem). Wiedział, że niemalże całe Stare Miasto opanowane jest przez Niemców i próba odbicia miasta spowoduje zniszczenie wielu zabytków. Nie chciał do tego dopuścić i tak zorganizował ofensywę, aby nie dopuścić do zniszczeń. Zanim przypuszczono ofensywę Skopenko tak pisał do żony:

Podeszliśmy pod jedno z bardzo pięknych miast. Położone jest ono nad stromym brzegiem szerokiej rzeki. Ludzie tam, Aniu, ja wierzę, są dobrzy. Czegoż oni nie wycierpieli w tej niewoli. Faszyści tak łatwo stąd nie odejdą. A tak by się chciało, żeby piękne miasto nie było obiektem działań. W ogóle chciałoby się, żeby Ziemia nasza była nie w ogniu, lecz w kwiatach...[2]

Podpułkownik Skopenko nakazał, aby atakować nie od czoła, lecz zajść i atakować ze skrzydła. Jednocześnie ostrzał miasta miał być prowadzony przemyślnie i tak, aby nie uszkodzić żadnego z budynków, a jednocześnie zadać Niemcom straty[5]. Walka prowadzona była z zachowaniem ostrożności. W sierpniu 1944 roku mieszkańcy Sandomierza przywitali Skopenkę i jego oddział. Byli wdzięczni nie tylko za wyzwolenie i ocalenie miasta. Decyzją Prezydium Rady Najwyższej ZSRR 23 września 1944 Skopenko otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego, m.in. za bohaterstwo i umiejętne dowództwo podczas walk o Sandomierz[1]. Skopenko został komendantem tego miasta[5]. Dokonał m.in. otwarcia szkół[5]. Dowodzony przez niego 1180 pułk otrzymał miano „Sandomierskiego”. 24 stycznia 1945 otrzymał awans na stopień pułkownika[3]. Skopenko zginął 27 stycznia 1945 podczas walk o Wrocław. W szpitalu, konając, powiedział:

jeśli zginę od kuli wroga, gdzieś na froncie, proszę towarzyszy broni, ażeby moje ciało przewieźli do Sandomierza i tam pochowali, wśród moich przyjaciół – żołnierzy poległych w Sandomierzu[5].

Zgodnie z życzeniem, 2 lutego 1945 ciało Skopenki przewieziono do Sandomierza i pochowano na Rynku obok ratusza[5]. Władze miasta uczciły jego pamięć na specjalnej sesji[3]. W latach 50. XX wieku zmieniono nazwę ulicy Opatowskiej na Skopenki (w XXI wieku powrócono do dawnej nazwy). Obok Bramy Opatowskiej stał również jego pomnik, który w 1990 roku przeniesiono na cmentarz wojenny żołnierzy armii radzieckiej znajdujący się przy ulicy Mickiewicza w Sandomierzu[6]. Tu również przeniesiono ciało Skopenki.

Jego żoną była Anna, z którą miał córkę Ałłę i syna Grigorija[7], który był m.in. rektorem Uniwersytetu Kijowskiego[2][8].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Sandomierzu z 2 lutego 1945 dotychczasowa ulica Opatowska w tym mieście została przemianowana na ulicę pułkownika Wasyla Fiodorowicza Skopenki[5][9]. Ku jego pamięci od 1957 rozgrywany jest międzynarodowy wyścig kolarski[2]. W 1976 odbył się XX Międzynarodowy Wyścig Kolarski o Memoriał płk. Wasyla Skopenki[10]. Jego imieniem nazwano szkołę, której był dyrektorem[1]. Znajduje się tam także pamiątkowa tablica mu poświęcona[1]. Godność honorowych obywateli Sandomierza władze miasta nadały też jego żonie Annie oraz córce Nali i synom Wiktorowi i Jerzemu[11].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Warheroes.ru: Скопенко, Василий Фёдорович. [dostęp 2013-04-10]. (ros.).
  2. 1 2 3 4 5 Sevsk32.ru: От поля Победы – к полю памяти. [dostęp 2013-04-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-04)]. (ros.).
  3. 1 2 3 Kpu.krivbassinfo.com: …И помнит мир спасенный. [dostęp 2013-04-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-04)]. (ros.).
  4. ↑ Dolata i Jurga 1977 ↓, s. 458.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Emil Kardin: Odsłonięte skrzydło. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978, s. 225-226.
  6. ↑ Jak władze Sandomierza wyprzedziły historię. Z prof. Tomaszem Panfilem rozmawia Piotr Mazurek, „W Sieci Historii” nr 8/2014, s. 78-79
  7. ↑ Rodzina pułkownika Skopenki wśród sanoczan. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 12 (57) z 15-20 czerwca 1976. Sanocka Fabryka Autobusów.
  8. ↑ Kiev-necropol.narod.ru: Скопенко Виктор Васильевич. [dostęp 2013-04-10]. (ros.).
  9. ↑ Dolata i Jurga 1977 ↓, s. 449.
  10. ↑ Roman Rybicki. Sport. W Wyścigu W. F. Skopenki trzeci etap i trzeci lider. Jan Jankiewicz zwyciężył w Sanoku. „Nowiny-Stadion”, s. 1, Nr 24 z 14 czerwca 1976.
  11. ↑ Dolata i Jurga 1977 ↓, s. 459.

Bibliografia

  • Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939-1945. Warszawa: 1977.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.