Wełniaczek

Wełniaczek
	Kerivoula
	J.E. Gray, 1842
	; Wełniaczek filipiński (K. whiteheadi)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	wełniaczki
Rodzaj	wełniaczek
	Typ nomenklatoryczny
	Vespertilio pictus Pallas, 1767
Synonimy
	Kirivoula: P. Gervais, 1849; Kerivoulha: Kelaart, 1852; Nyctophylax Fitzinger, 1860; Cerivoula: Blanford, 1891;
	Kirivoula: P. Gervais, 1849; Kerivoulha: Kelaart, 1852; Nyctophylax Fitzinger, 1860; Cerivoula: Blanford, 1891;
Gatunki
	28 gatunków – zobacz opis w tekście
	28 gatunków – zobacz opis w tekście

Wełniaczek^[6] (Kerivoula) – rodzaj ssaków z podrodziny wełniaczków (Kerivoulinae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej i południowo-wschodniej Azji oraz Afryce^[7]^[8]^[9].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 28,2–53,6 mm, długość ogona 27,7–61 mm, długość ucha 6,2–18 mm, długość tylnej stopy 4,9–10 mm, długość przedramienia 25–49 mm; masa ciała 2–13 g^[8]^[10].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Opisy kilku nowych rodzajów i pięćdziesięciu niezarejestrowanych gatunków ssaków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”^[1]. Gray wymienił kilka gatunków – Vespertilio hardwickii Horsfield, 1824, Vespertilio pictus Pallas, 1767, Kerivoula poensis J.E. Gray, 1842, Kerivoula griseus J.E. Gray, 1842 (= Vespertilio pipistrellus von Schreber, 1774) i Vespertilio tenuis Temminck, 1840 – nie wskazując gatunku typowego; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie)^[11] Vespertilio pictus Pallas, 1767 (wełniaczek malowany).

Etymologia

Kerivoula (Kirivoula, Kerivoulha, Cerivoula): epitet gatunkowy Vespertilio kerivoula F. Cuvier, 1832; prawdopodobnie od kehelvoulha (kehe wawula lub kiri wawula) oznaczającego w języku syngaleskim ‘bananowego nietoperza’^[12]^[13].
Nyctophylax: gr. νυξ nux, νυκτος nuktos ‘noc’; φυλαξ phulax ‘obserwator, strażnik’, od φυλασσω phulassō ‘czuwać’^[14].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[15]^[10]^[7]^[6]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[6]	Podgatunki^[8]^[7]^[10]	Rozmieszczenie geograficzne^[8]^[7]^[10]	Podstawowe wymiary^[8]^[10]^[c]	Status IUCN^[16]
Kerivoula hardwickii	(Horsfield, 1824)	wełniaczek orientalny	gatunek monotypowy	południowa Tajlandia, południowy Laos, południowy Wietnam, Kambodża, półwyspowa Malezja, Singapur, Wielkie Wyspy Sundajskie, Lombok, Sumba i przybrzeżne wyspy; zakres wysokości: 60–1600 m n.p.m.	DC: 3,9–4,1 cm DO: 3,5–5 cm DP: 2,6–3,6 cm MC: 2,9–6 g	LC
Kerivoula depressa	G.S. Miller, 1906		gatunek monotypowy	wschodnia Mjanma, Laos, północny i południowy Wietnam oraz zachodnia i północno-wschodnia Kambodża; prawdopodobnie występuje w dużej części Indochin	DC: około 3,3 cm DO: około 4,3 cm DP: 3,2–3,3 cm MC: brak danych	LC
Kerivoula malpasi	W.W.A. Phillips, 1932		gatunek monotypowy	endemit Sri Lanki: centralne wyżyny, 1 zapis z północno-wschodniej części wyspy; zakres wysokości: 500–1100 m n.p.m.	DC: 3,9–5,5 cm DO: 3,5–4,3 cm DP: 3,3–3,6 cm MC: brak danych	NE
Kerivoula crypta	Wroughton & Ryley, 1913		gatunek monotypowy	endemit Indii: znany z miejsca typowego w Shivamogga (Karnataka)	DC: około 4,4 cm DO: około 4,2 cm DP: około 3,1 cm MC: brak danych	LC
Kerivoula furva	Kuo Haochih, Soisook, Ho Yingyi, Csorba, Wang Chunneng & Rossiter, 2017		gatunek monotypowy	północny Pakistan, północno-zachodnie i północno-wschodnie Indie, północna Mjanma, południowo-środkowe i południowo-wschodnie Chiny (wraz z wyspą Hajnan), Tajwan oraz północny Wietnam; zakres wysokości: do 2100 m n.p.m.	DC: 3,5–4,5 cm DO: 3–3,7 cm DP: 3,2–7 cm MC: brak danych	LC
Kerivoula kachinensis	P.J.J. Bates, Struebig, Rossiter, Kingston, Sai Sein Lin Oo & Khin Mya Mya, 2004	wełniaczek birmański	gatunek monotypowy	północna Majnma, północna Tajlandia, Laos, północne i środkowe Chiny oraz południowo-wschodnia Kambodża; zakres wysokości: 100–1300 m n.p.m.	DC: 4,5–5,4 cm DO: 5,2–6,1 cm DP: 4–4,3 cm MC: 6,3–9,5 g	LC
Kerivoula dongduongana	Vuong Tan Tu, Hassanin, Furey & Nguyen Truong Son & Csorba, 2018		gatunek monotypowy	Góry Annamskie we wschodnim Laosie, Wietnamie i wschodniej Kambodży; zakres wysokości: 1115–1535 m n.p.m.	DC: brak danych DO: około 3 cm DP: 3–3,3 cm MC: około 4,5 g	LC
Kerivoula krauensis	C.M. Francis, Kingston & Zubaid, 2007	wełniaczek malajski	gatunek monotypowy	rozproszony w skrajnie południowej Tajlandii, półwyspowej Malezji, środkowej i południowej Sumatrze oraz zachodnio-środkowym i wschodnio-środkowym Borneo; zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.	DC: 3,8–4 cm DO: 3,4–4,3 cm DP: 2,8–3,4 cm MC: 2–4,5 g	NT
Kerivoula titania	P.J.J. Bates, Struebig, Hayes, Furey, Khin Mya Mya, Vu Dinh Thong, Pham Duc Tien, Nguyen Truong Son, D.L. Harrison, C.M. Francis & Csorba, 2007	wełniaczek nimfowy	gatunek monotypowy	wschodnia Mjanma, północna Tajlandia, Laos, Wietnam i wschodnia Kambodża; zakres wysokości: 260–1600 m n.p.m.	DC: 3,8–4,1 cm DO: 4,6–5,3 cm DP: 3,2–3,6 cm MC: 4–7,9 g	LC
Kerivoula minuta	G.S. Miller, 1898	wełniaczek najmniejszy	gatunek monotypowy	skrajnie południowa Tajlandia, półwyspowa Malezja oraz północne, południowo-zachodnie i południowo-wschodnie Borneo (wraz z wyspą Balambangan); zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.	DC: 2,8–3,9 cm DO: 2,7–4,3 cm DP: 2,5–3 cm MC: 2,5–3,5 g	NT
Kerivoula intermedia	J. Edwards Hill & C.M. Francis, 1984	wełniaczek mały	gatunek monotypowy	rozproszony w półwyspowej Malezji oraz północnym i południowo-wschodnim Borneo; prawdopodobnie na całym Półwyspie Malajskim i Borneo; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.	DC: 3,4–3,6 cm DO: 3,3–4,2 cm DP: 2,6–3,1 cm MC: 2,9–4,2 g	NT
Kerivoula papillosa	(Temminck, 1840)	wełniaczek brodawkowaty	2 podgatunki	zachodnio-środkowa i południowa Tajlandia, północno-wschodni Laos, Wietnam, środkowa Kambodża, półwyspowa Malezja, Sumatra, północne i zachodnie Borneo, Jawa, północny i południowy Celebes oraz Filipiny (Luzon i Bohol); zakres wysokości: 0–1050 m n.p.m.	DC: 4–5,2 cm DO: 4,7–5,6 cm DP: 3,9–4,9 cm MC: 6–13 g	LC
Kerivoula lenis	O. Thomas, 1916	wełniaczek hinduski	gatunek monotypowy	północno-wschodnie i południowe Indie (Bengal Zachodni i Tamilnadu), półwyspowa Malezja oraz północne i południowo-środkowe Borneo	DC: 4,8–4,9 cm DO: 4,7–5,3 cm DP: 3,7–4,1 cm MC: 6,7–6,9 g	LC
Kerivoula pellucida	(G.R. Waterhouse, 1845)	wełniaczek przezroczysty	gatunek monotypowy	Półwysep Malajski, Sumatra, Borneo (za wyjątkiem wschodnio-środkowej i południowo-wschodniej części wyspy), Jawa oraz Filipiny (Palawan, Cebu, Bohol, Mindanao i Jolo); zakres wysokości: 0–1200 m n.p.m.	DC: 3,5–4,1 cm DO: 4–5,2 cm DP: 2,9–3,2 cm MC: 3,5–5,5 g	NT
Kerivoula picta	(Pallas, 1767)	wełniaczek malowany	2 podgatunki	Indie, Sri Lanka, południowy Nepal, Bangladesz, południowo-wschodnie Chiny (wraz z wyspą Hajnan), kontynentalna Azja Południowo-Wschodnia, Sumatra, Jawa, Bali, Lombok oraz północne i środkowe Moluki; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.	DC: 4–4,8 cm DO: 3,7–4,8 cm DP: 3,1–3,9 cm MC: 4,5–5,5 g	NT
Kerivoula whiteheadi	O. Thomas, 1894	wełniaczek filipiński	gatunek monotypowy	endemit Filipin: Luzon, Mindoro, Palawan, Panay, Cebu, Bohol i Mindanao; zakres wysokości: 0–1490 m n.p.m.	DC: 3,6–4,9 cm DO: 2,9–4,3 cm DP: 2,8–3,5 cm MC: 2,5–5,7 g	LC
Kerivoula pusilla	O. Thomas, 1894		2 podgatunki	skrajnie południowa Tajlandia, środkowa część półwyspowej Malezji oraz północne Borneo	DC: około 3,3 cm DO: około 3,9 cm DP: około 2,8 cm MC: brak danych	NE
Kerivoula flora	O. Thomas, 1914	wełniaczek floreski	gatunek monotypowy	północne Borneo (Sabah) i Małe Wyspy Sundajskie (Bali, Lombok, Sumbawa, Flores i Sumba); zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.	DC: około 4,3 cm DO: około 4,9 cm DP: 3,8–3,9 cm MC: około 6,4 g	VU
Kerivoula muscina	Tate, 1941	wełniaczek papuaski	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: niziny; być może w prowincji Papua (Indonezja); zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.	DC: 3,5–4,3 cm DO: 3,3–4,4 cm DP: 3,2–3,6 cm MC: 4–5,4 g	LC
Kerivoula agnella	O. Thomas, 1908	wełniaczek trąbkouchy	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: Fergusson, Woodlark, Misima i Sudest; zakres wysokości: 0–700 m n.p.m.	DC: 4,2–4,4 cm DO: około 4,8 cm DP: 3,4–3,8 cm MC: brak danych	EN
Kerivoula myrella	O. Thomas, 1914	wełniaczek melanezyjski	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: Manus, Nowa Brytania, Duke of York i Umboi; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.	DC: 3,3–4 cm DO: 3,4–4,6 cm DP: 3,1–3,8 cm MC: 3,5–6,5 g	VU
Kerivoula lanosa	(A. Smith, 1847)	wełniaczek mniejszy	4 podgatunki	rozproszony w Gwinei i Liberii na wschód do Kamerunu, Gambia i Republika Środkowoafrykańska i od Etiopii, Demokratycznej Republiki Konga na południe do Eswatini i Południowej Afryki	DC: 4,4–4,8 cm DO: 3–4,2 cm DP: 3–3,4 cm MC: 4,5–8 g	LC
Kerivoula eriophora	(von Heuglin, 1877)	wełniaczek samotny	gatunek monotypowy	endemit Etiopii: znany z miejsca typowego (dolina Belegaz, Begemder)	DC: około 5,3 cm DO: około 3,2 cm DP: 2,8–3,2 cm MC: brak danych	DD
Kerivoula africana	Dobson, 1878	wełniaczek tanzański	gatunek monotypowy	endemit Tanzanii: przybrzeżne lasy Morogoro, Genda Genda i Tong’omba	DC: około 3,5 cm DO: około 3,4 cm DP: około 2,8 cm MC: brak danych	EN
Kerivoula smithii	O. Thomas, 1880	wełniaczek równikowy	gatunek monotypowy	rozproszone zapisy od Nigerii i Kamerunu na wschód przez Demokratyczną Republikę Konga do Ugandy i Kenii; zakres wysokości: 900–2800 m n.p.m.	DC: 3,9–4,4 cm DO: 4–4,9 cm DP: 3,2–3,6 cm MC: 5,9–7 g	LC
Kerivoula cuprosa	O. Thomas, 1912	wełniaczek miedziany	gatunek monotypowy	rozproszony w Gwinei, Liberii, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Kamerunie i Demokratycznej Republice Konga; być może Ghana; zakres wysokości: do 600 m n.p.m.	DC: 3,4–3,9 cm DO: 4–4,4 cm DP: 3–3,3 cm MC: 4–4,5 g	DD
Kerivoula phalaena	O. Thomas, 1912	wełniaczek dżunglowy	gatunek monotypowy	Gwinea, Liberia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Kamerun, Demokratyczna Republika Konga i zachodnia Uganda; zakres wysokości: 450–2400 m n.p.m.	DC: 3,1–3,7 cm DO: 3,2–4,2 cm DP: 2,5–3 cm MC: 2,2–5 g	LC
Kerivoula argentata	Tomes, 1861	wełniaczek sawannowy	3 podgatunki	środkowa i południowa Demokratyczna Republika Konga, południowo-wschodnia Kenia, południowa Tanzania, Zambia, Malawi, Mozambik, Zimbabwe, wschodnia Południowa Afryka (KwaZulu-Natal) i północna Namibia; prawdopodobnie Angola	DC: 3,4–5 cm DO: 4–5,2 cm DP: 2,8–3,9 cm MC: 5,5–10 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

1 2 3 Niepoprawna późniejsza pisownia Kerivoula J.E. Gray, 1842.
↑ Nowa nazwa dla Kerivoula J.E. Gray, 1842 ze względu na puryzm.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 J.E. Gray. Descriptions of some new genera and fifty unrecorded species of Mammalia. „The Annals and magazine of natural history”. 10, s. 258, 1842. (ang.).
↑ P. Gervais: Vespertilion. W: Ch. d’Orbigny: Dictionnaire universel d’histoire naturelle résumant et complétant tous les faits présentés par les Encyclopédies, les anciens dictionnaires scientifiques, les Œuvres complètes de Buffon, et les meilleurs traités spéciaux sur les diverses branches des sciences naturelles; – Donnant la description des êtres et des divers phénomènes de la nature, l’étymologie et la définition des noms scientifiques, et les principales applications des corps organiques et inorganiques à l’agriculture, à la médecine, aux arts industriels, etc. Cz. 13. Paris: Au bureau principal des éditeurs, 1849, s. 213. (fr.).
↑ E.F. Kelaart: Prodromus Faunæ Zeylonicæ; being Contributions to the Zoology of Ceylon. London: Printed for the Author, 1852, s. 24. (ang.).
↑ L. Fitzinger. Die Ausbeute der österreichischen Naturforscher an Säugethieren und Reptilien während der Weltumsegelung Sr. Majestät Fregatte Novara. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 42, s. 390, 1860. (niem.).
↑ T. Blanford: Mammalia. London: Taylor and Francis, 1891, s. 338, seria: Fauna of British India. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 131, 132. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 252–256. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 896–904. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Kerivoula. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-13]. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 551–553. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ G.H.H. Tate. Notes on vespertilionid bats of the subfamilies Miniopterinae, Murininae, Kerivoulinae, and Nyctophilinae. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 78 (9), s. 584, 1941. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 357.
↑ Ch. Srinivasulu: South Asian Mammals: An updated Checklist and Their Scientific Names. Boca Raton: CRC Press, 2019, s. 142–143. ISBN 978-1-1386-0926-6. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 467.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).
↑ Taxonomy: Kerivoula – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).

Bibliografia

T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[uwaga1-2] 1 2 3 Niepoprawna późniejsza pisownia Kerivoula J.E. Gray, 1842.

[5] Nowa nazwa dla Kerivoula J.E. Gray, 1842 ze względu na puryzm.

[18] DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Gray-1] 1 2 J.E. Gray. Descriptions of some new genera and fifty unrecorded species of Mammalia. „The Annals and magazine of natural history”. 10, s. 258, 1842. (ang.).

[ger-3] P. Gervais: Vespertilion. W: Ch. d’Orbigny: Dictionnaire universel d’histoire naturelle résumant et complétant tous les faits présentés par les Encyclopédies, les anciens dictionnaires scientifiques, les Œuvres complètes de Buffon, et les meilleurs traités spéciaux sur les diverses branches des sciences naturelles; – Donnant la description des êtres et des divers phénomènes de la nature, l’étymologie et la définition des noms scientifiques, et les principales applications des corps organiques et inorganiques à l’agriculture, à la médecine, aux arts industriels, etc. Cz. 13. Paris: Au bureau principal des éditeurs, 1849, s. 213. (fr.).

[kel-4] E.F. Kelaart: Prodromus Faunæ Zeylonicæ; being Contributions to the Zoology of Ceylon. London: Printed for the Author, 1852, s. 24. (ang.).

[Fitzinger-6] L. Fitzinger. Die Ausbeute der österreichischen Naturforscher an Säugethieren und Reptilien während der Weltumsegelung Sr. Majestät Fregatte Novara. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 42, s. 390, 1860. (niem.).

[Blanford-7] T. Blanford: Mammalia. London: Taylor and Francis, 1891, s. 338, seria: Fauna of British India. (ang.).

[Cichocki&inni-8] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 131, 132. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-9] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 252–256. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Moratelli&inni-10] 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 896–904. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-11] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Kerivoula. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-13]. (ang.).

[amw-12] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 551–553. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[tate-13] G.H.H. Tate. Notes on vespertilionid bats of the subfamilies Miniopterinae, Murininae, Kerivoulinae, and Nyctophilinae. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 78 (9), s. 584, 1941. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/365/mode/1up_357]-14] Palmer 1904 ↓, s. 357.

[sri-15] Ch. Srinivasulu: South Asian Mammals: An updated Checklist and Their Scientific Names. Boca Raton: CRC Press, 2019, s. 142–143. ISBN 978-1-1386-0926-6. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/475/mode/1up_467]-16] Palmer 1904 ↓, s. 467.

[mdd-17] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).

[19] Taxonomy: Kerivoula – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-16]. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[b]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[c]

[16]