Widłozębowate

Widłozębowate
	; Widłoząb miotłowy
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	mchy
Klasa	prątniki
Podklasa	Dicranidae
Rząd	widłozębowce
Rodzina	widłozębowate
	Nazwa systematyczna
	Dicranaceae Schimp.; Coroll. Bryol. Eur. 11. 1856
	Typ nomenklatoryczny
	Dicranum Hedw.

Widłozębowate^[4] (Dicranaceae Schimp.) – rodzina mchów (prątników) z rzędu widłozębowców. Obejmuje 21 rodzajów^[2]^[3] spotykanych na całym świecie^[5]. Do polskiej flory należą trzy rodzaje z 22 gatunkami^[4], w tym dwa pospolite gatunki leśne – widłoząb miotłowy Dicranum scoparium i widłoząb kędzierzawy D. polysetum^[6].

Morfologia

Nibybielistka długolistna *Paraleucobryum longifolium*

Gametofit: Mchy różnej wielkości, często rosnące w gęstych darniach. Łodyżki są prosto wzniesione, pojedyncze lub rozgałęzione dychotomicznie lub nieregularnie, często owłosione. Listki wyrastają skrętolegle w kilku rzędach. Są lancetowate, proste lub wygięte, czasem pomarszczone, zwykle zaostrzone^[7]^[5].

Sporofit: Seta zwykle długa, prosta lub wygięta. Zarodnia jajowata lub walcowata, prosta lub wygięta. Perystom pojedynczy, składający się z 16 głęboko rozwidlonych ząbków. Czepek kapturkowaty, gładki i nagi^[7]^[5].

Zarodniki: Zwykle stosunkowo duże, kulistawe do jajowatych, rzadko nerkowate, zwykle wyraźnie urzeźbione na powierzchni^[5].

Systematyka

Rodzina z rzędu widłozębowców Dicranales z podklasy Dicranidae Doweld, klasy prątniki Bryopsida Rothm., podgromady Bryophytina Engler, gromady mchy Bryophyta Schimp.^[2] Do rodziny w ujęciu WFO, Goffineta i in. należy 21 rodzajów^[2]^[3]. Zaliczana tu w niektórych ujęciach podrodzina Dicranelloideae^[4] wyodrębniana jest w osobną rodzinę Dicranellaceae M.Stech^[2]^[3]. Poza tym zaliczane tu tradycyjnie takie rodzaje jak ściślik Arctoa i kiera Kiaeria^[4] przeniesione zostały do rodziny Rhabdoweisiaceae Limpr.^[2]^[3]

Podział rodzaje^[2]^[3]^[4]

Braunfelsia Paris
Brotherobryum M.Fleisch.
Chorisodontium (Mitt.) Broth.
Cryptodicranum E.B.Bartram
Dicnemon Schwägr.
Dicranoloma (Renauld) Renauld
Dicranum Hedw. – widłoząb
Eucamptodontopsis Broth.
Hollia Sieber ex Hoppe
Holomitrium Brid.
Leucoloma Brid.
Macrodictyum (Broth.) E.Hegewald
Mesotus Mitt.
Muscoherzogia Ochyra
Orthodicranum (Bruch & Schimp.) Loeske – prostoząbek
Paraleucobryum (Lindb. ex Limpr.) Péterfi – nibybielistka
Parisia Broth.
Phantomia S.He & W.R.Buck
Platyneuron (Cardot) Broth.
Pseudochorisodontium (Broth.) C.Gao, Vitt, X.Fu & T.Cao
Schliephackea Müll.Hal.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-12-12] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2025-12-12] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Dicranaceae Schimp., [w:] The World Flora Online [online], worldfloraonline.org [dostęp 2025-12-12] .
1 2 3 4 5 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 21. ISBN 83-85444-84-X.
1 2 3 4 Robert R. Ireland Jr.: Dicranaceae Schimper. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2025-12-12].
↑ J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 108.
1 2 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 183-184. ISBN 978-0-521-54672-0.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-12-12] (ang.).

[goffinet-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2025-12-12] (ang.).

[wfo-3] 1 2 3 4 5 6 Dicranaceae Schimp., [w:] The World Flora Online [online], worldfloraonline.org [dostęp 2025-12-12] .

[ochyra-4] 1 2 3 4 5 Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 21. ISBN 83-85444-84-X.

[america-5] 1 2 3 4 Robert R. Ireland Jr.: Dicranaceae Schimper. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2025-12-12].

[mickiewicz-6] J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 108.

[smith-7] 1 2 A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 183-184. ISBN 978-0-521-54672-0.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]