Wieluciany

Wieluciany
Vėliučionys
Ilustracja
Zakład Wychowawczo-Poprawczy w Wielucianach
Państwo

 Litwa

Okręg

 wileński

Rejon

wileński

Gmina

Szaterniki

Populacja
• liczba ludności


581
(2001)

Położenie na mapie rejonu wileńskiego
Mapa konturowa rejonu wileńskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Wieluciany”
Położenie na mapie Litwy
Mapa konturowa Litwy, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Wieluciany”
Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Wieluciany”
Ziemia54°39′29″N 25°26′46″E/54,658000 25,446000

Wieluciany[1][2] (lit. Vėliučionys) – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Szaterniki, przy drodze krajowej 101.

Znajduje się tu szkoła podstawowa nauczająca w językach polskim i litewskim.

Historia

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XVIII w.[3] W Rzeczypospolitej Obojga Narodów leżały w województwie wileńskim, w powiecie wileńskim.

W XIX i w początkach XX w. położone były w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie wileńskim. Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich. W latach 1920–1922 w składzie Litwy Środkowej.

Od 11 kwietnia 1922[4] majątek ziemski leżący w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockim[a], w gminie Mickuny[5]. W 1931 miejscowość liczyła 189 mieszkańców, zamieszkałych w 9 budynkach[5].

22 września 1941 Niemcy zamordowali tu 1159 Żydów z okolicznych miejscowości[6].

Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 na niepodległej Litwie.

Zakład Wychowawczo-Poprawczy w Wielucianach

W latach 1899-1900 w Wielucianach wybudowano Zakład Wychowawczo-Poprawczy dla Chłopców, który rozpoczął działalność w 1901 i z krótkimi przerwami w okresach wojen działa do dziś. Po zajęciu Wielucian przez bolszewików w 1919, zakład został splądrowany przez komunistów. Zakład posiadał własne gospodarstwo rolne, w okresie międzywojennym o powierzchni 286 000 ha, w którym przyuczano wychowanków do zawodów rolnika i sadownika[3][7].

Zakład wychowawczo-poprawczy składał się z kompleksu budynków, z których część została wyburzona i zastąpiona nowymi w okresie sowieckim. Z oryginalnego kompleksu do czasów współczesnych przetrwały gmach główny, łaźnia i kaplica[3].

Kaplica przyzakładowa, pierwotnie prawosławna, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przekazana katolikom. W ZSRR przebudowana na cele świeckie. Funkcje sakralne, w obrządku katolickim, odzyskała po włączeniu Wileńszczyzny do Republiki Litewskiej. Obecnie jest to publiczna kaplica Naszego Pana Jezusa Chrystusa Dobrego Pasterza, będąca filią parafii w Nowej Wilejce[3][8].

Ludzie związani z miejscowością

Uwagi

  1. ↑ Przynależność wojewódzka i powiatowa zmieniała się. W Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich miejscowość leżała w okręgu wileńskim; w Polsce w Ziemi Wileńskiej (1922 - 1926), następnie w województwie wileńskim (1926 - 1945). W ZCZW, na Litwie Środkowej i w początkach przynależności do Polski miejscowość należała do powiatu wileńskiego, następnie do powiatu wileńsko-trockiego.

Przypisy

  1. ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019. ISBN 978-83-254-2578-4.
  2. ↑ Antanas Salys: Raštai, II tomas: tikriniai vardai. Rzym: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 1983.
  3. 1 2 3 4 Wileńszczyzna w obiektywie – Wieluciany i Szaterniki. Znad Wilii. [dostęp 2025-09-01]. (pol.).
  4. ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 (ISAP)
  5. 1 2 Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.. T. I. Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1938.
  6. ↑ Žydų žudynės Vėliučionyse. holocaustatlas.lt. [dostęp 2025-09-01]. (pol.).
  7. ↑ Krystian Bedyński. Więzienna Kolonia Rolnicza w Mrowinie (1933-1969). „Przegląd Więziennictwa Polskiego”. 87, s. 121, 2015. Warszawa: Wydawnictwo Centralnego Zarządu Służby Więziennej Ministerstwa Sprawiedliwości. ISSN 1230-4433.
  8. ↑ Naujoji Vilnia – parafia p.w. Najświętszej Maryi Panny Królowej Pokoju. Archidiecezja wileńska. [dostęp 2025-09-01]. (pol. • lit.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.