Wikibase

Wikibase
logo
Autor Wikimedia Deutschland
Pierwsze wydanie 2012
Język programowania PHP, JavaScript
System operacyjny wieloplatformowy
Strona internetowa

Wikibase – zbiór wolnego i otwartego oprogramowania służący do pracy z wersjonowanymi danymi częściowo ustrukturyzowanymi i danymi ustrukturyzowanymi w centralnym repozytorium. Jest rozwijany jako zbiór rozszerzeń i komponentów dla oprogramowania MediaWiki[1][2].

Wikibase zostało opracowane na potrzeby projektu Wikidane, który pozostaje jego najbardziej znanym zastosowaniem[3]. Wikibase nie jest jednak tym samym co Wikidane: Wikibase jest oprogramowaniem, natomiast Wikidane są jedną z instancji, która z niego korzysta[2][1].

Charakterystyka

Wikibase pozwala tworzyć współtworzone bazy wiedzy, w których informacje są zapisywane w formie danych ustrukturyzowanych zamiast zwykłego tekstu wiki. Dane mogą być opisywane w wielu językach, łączone z innymi zasobami i udostępniane do ponownego wykorzystania[1][2].

Oprogramowanie jest przeznaczone zarówno dla projektów Wikimedia, jak i dla zewnętrznych instytucji oraz społeczności tworzących własne bazy wiedzy. Oficjalna strona Wikibase wskazuje zastosowania między innymi w bibliotekach, badaniach naukowych, kolekcjach cyfrowych i projektach instytucji kultury[2]. Wikimedia Deutschland opisuje Wikibase jako wolne oprogramowanie umożliwiające tworzenie zewnętrznych baz danych i projektów połączonych danych otwartych, zwłaszcza w obszarze wiedzy, kultury i nauki[4].

Komponenty

Wikibase składa się przede wszystkim z dwóch rozszerzeń MediaWiki: Wikibase Repository i Wikibase Client[5][6].

Wikibase Repository pozwala używać wiki jako repozytorium danych ustrukturyzowanych. Rozszerzenie zapewnia między innymi interfejs użytkownika, obsługę API i mechanizmy przechowywania danych[5]. Wikibase Client umożliwia innym wiki korzystanie z danych przechowywanych w repozytorium Wikibase, między innymi przez moduły Lua oraz funkcje parsera[6].

Ważnym elementem ekosystemu jest usługa zapytań Wikibase Query Service (WDQS). Przechowuje ona dane w formie trójek RDF i umożliwia zadawanie złożonych zapytań przy użyciu języka SPARQL, co pozwala na filtrowanie, przeszukiwanie i wizualizację zgromadzonej wiedzy (np. w postaci grafów, map czy osi czasu)[7].

Ekosystem Wikibase obejmuje także narzędzia i usługi ułatwiające instalację, hosting oraz pracę z danymi, w tym gotowe pakiety Wikibase Suite oraz platformę hostingową Wikibase Cloud[1][2].

Model danych

Model danych Wikibase opiera się na bytach (ang. entities), do których należą przede wszystkim elementy (ang. items) i właściwości (ang. properties). Elementy reprezentują opisywane obiekty, pojęcia lub zjawiska, natomiast właściwości określają typy relacji i wartości, które można przypisywać elementom[8].

Elementy mogą mieć wielojęzyczne etykiety, opisy i aliasy. Informacje o elementach zapisywane są w formie deklaracji (ang. statements), które łączą właściwość z wartością. Stwierdzenia mogą zawierać także kwalifikatory, odwołania do źródeł oraz rangi, co pozwala doprecyzować znaczenie i wiarygodność danych[8].

W dokumentacji technicznej Wikibase opisano również kanoniczną reprezentację bytów w formacie JSON, używaną między innymi w API, zrzutach danych oraz przez stronę Special:EntityData[9].

Historia

Wikibase zostało opracowane przez Wikimedia Deutschland jako oprogramowanie obsługujące Wikidane. Wikidane uruchomiono w 2012 roku jako centralną, wielojęzyczną bazę wiedzy służącą projektom Wikimedia oraz zewnętrznym użytkownikom danych[3].

Po wdrożeniu w Wikidanych Wikibase zaczęto rozwijać również jako oprogramowanie dla niezależnych instancji. Umożliwia ono instytucjom i społecznościom tworzenie własnych baz wiedzy oraz łączenie ich z innymi zasobami w ramach ekosystemu Linked Open Data[4][2].

Zastosowania i federacja

Największym i najbardziej znanym zastosowaniem Wikibase są Wikidane[3]. Wikibase jest jednak używane także poza Wikidanymi. Przykładowo Wikimedia Commons wykorzystuje rozszerzenia Wikibase do obsługi danych strukturalnych[10].

Wikibase umożliwia również federację danych, co pozwala niezależnym instancjom oprogramowania na korzystanie z właściwości zdefiniowanych w Wikidanych (Federated Properties) lub wykonywanie zapytań łączących dane z wielu repozytoriów jednocześnie (Federated SPARQL queries)[2].

Wikibase znalazło zastosowanie także w innych projektach opartych na danych ustrukturyzowanych. Wiki OpenStreetMap używa elementów danych do dokumentowania metadanych OSM, takich jak klucze i tagi, w sposób zrozumiały dla ludzi i narzędzi programistycznych[11]. Wikimedia Deutschland wymienia wśród przykładów wykorzystania Wikibase między innymi projekty instytucji kultury, bibliotek i humanistyki cyfrowej, takie jak Lingua Libre i Enslaved.org[4][2].

W literaturze naukowej opisywano zastosowanie modelu danych Wikibase do tworzenia i udostępniania informacji bibliograficznych, w tym eksperyment wykorzystania modelu Wikibase dla danych w formacie UNIMARC[12].

Licencja i rozwój

Wikibase jest wolnym oprogramowaniem udostępnianym na licencji GNU GPL 2.0 lub nowszej[5][6]. Kod źródłowy rozszerzeń jest utrzymywany w infrastrukturze Wikimedia, w repozytorium Gerrit, z publicznymi kopiami i narzędziami zgłaszania zmian używanymi przez społeczność deweloperów[5][6].

Rozszerzenia Wikibase są rozwijane w powiązaniu z MediaWiki i projektami Wikimedia. Dokumentacja MediaWiki określa zarówno Wikibase Repository, jak i Wikibase Client jako rozszerzenia stabilne oraz używane w projektach Wikimedia[5][6].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Wikibase. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Wikibase – Open Source Knowledge Graph Software. Wikibase. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  3. 1 2 3 Denny Vrandečić. The Rise of Wikidata. „IEEE Intelligent Systems”. 28 (4), s. 90–95, 2013. DOI: 10.1109/MIS.2013.119. ISSN 1541-1672. (ang.).
  4. 1 2 3 Wikibase. Wikimedia Deutschland. [dostęp 2026-08-13]. (niem.).
  5. 1 2 3 4 5 Extension:Wikibase Repository. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 Extension:Wikibase Client. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  7. ↑ Wikibase/Query Service. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  8. 1 2 Wikibase/DataModel/Primer. MediaWiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  9. ↑ Wikibase: JSON. Wikimedia technical documentation. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  10. ↑ Version – SpecialPage. Wikimedia Commons. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  11. ↑ Data items. OpenStreetMap Wiki. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).
  12. ↑ Giovanni Bergamin; Cristian Bacchi. New ways of creating and sharing bibliographic information: an experiment of using the Wikibase Data Model for UNIMARC data. „JLIS.it”. 9 (3), s. 35–74, 2018-09-15. DOI: 10.4403/jlis.it-12458. ISSN 2038-1026. [dostęp 2026-08-13]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.