Wiktor Sadowniczi
![]() | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| doktor nauk fizyczno-matematycznych | |
| Specjalność: matematyka | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1967 |
| Habilitacja |
1974 |
| Zatrudnienie | |
| Rektor | |
| Uczelnia |
Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa |
| Okres spraw. |
od 1992 |
| Poprzednik | |
| Odznaczenia | |
Wiktor Antonowicz Sadowniczi (ros. Ви́ктор Анто́нович Садо́вничий, ur. 3 kwietnia 1939 we wsi Krasnopawliwka w obwodzie charkowskim) – radziecki i rosyjski matematyk, doktor nauk fizyczno-matematycznych, rektor Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego (od 1992), członek partii Jedna Rosja.
Życiorys
Syn robotnika i kołchoźniczki. Zamierzał wstąpić do Białoruskiej Państwowej Akademii Gospodarstwa Wiejskiego, ale przyjaciel doradził mu Wydział Matematyczno-Mechaniczny Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego, który Sadowniczi ukończył z wyróżnieniem w 1963 roku[1]. W latach 70. i 80. XX wieku piastował czołowe stanowiska w komisji rekrutacyjnej (ros. приёмная комиссия) Wydziału Matematyczno-Mechanicznego i, jak utrzymuje wielu matematyków (Aleksandr Szeń, George Szpiro i in.), był jedną z głównych osób, którzy ugruntowywali politykę antysemityzmu na tym wydziale[2][3][4][5][6]. Ponieważ za czasów ZSRR był aktywnym działaczem Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, ówczesny prezydent kraju Borys Jelcyn był przeciwny mianowaniu Sadowniczego na stanowisko rektora Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego[7].
W 1997 roku został członkiem rzeczywistym Rosyjskiej Akademii Nauk[1]. 19 listopada 2004 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski, przyjął w Pałacu Prezydenckim Profesora Wiktora Sadowniczego, aby porozmawiać o współpracy między środowiskami naukowymi Federacji Rosyjskiej i Rzeczypospolitej Polskiej oraz o współpracy Uniwersytetu im. M. Łomonosowa z polskimi ośrodkami akademickimi[8]. Od roku 2008 Sadowniczi był wiceprezydentem Rosyjskiej Akademii Nauk[1]. Jest członkiem Rady Powierniczej Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego[9]. Podczas pandemii COVID-19 zaproponował prognozę opartą na matematycznym modelu rozwoju tej pandemii[10]. 6 marca 2022 podpisał oświadczenie Związku Rektorów Federacji Rosyjskiej (ros. Российский союз ректоров) o poparciu inwazji Rosji na Ukrainę[11][12][13].
Jego nazwiskiem została nazwana planetoida (7075) Sadovnichij.
Odznaczenia i wyróżnienia
Rosyjskie
- Bohater Pracy Federacji Rosyjskiej (2024)[14][15]
- Order „Za zasługi dla Ojczyzny” I (2019), II (2005), III (1999) i IV klasy (2009)[15][16]
- Order Aleksandra Newskiego (2014)[15][17]
- Złoty Medal Mstisława Kiełdysza[15]
- Złoty Medal Lwa Nikołajewa[15]
Sowieckie
Zagraniczne
- Medal Manas-1000 (Kirgistan, 1995)[18]
- Komandor Legii Honorowej (Francja, 1997)[15]
- Order „Przyjaźń” II klasy (Kazachstan, 1998)[15][19]
- Order „Za zasługi” I (2009)[15][20], II (2002)[15][21] i III klasy (1999)[15][22] (pozbawiony w 2025)[23]
- Order Franciszka Skaryny (Białoruś, 2001)[15][24]
- Order „Danaker” (Kirgistan, 2003)[15][25]
- Order Fidokorona xizmatlari uchun (Uzbekistan, 2006)[26]
- Order Zasługi Dyplomatycznej (Korea Południowa)[15]
- Złota i Srebrna Gwiazda Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia, 2008)[15][27]
- Order „Lampart” III klasy (Kazachstan, 2011)[15][28]
- Medal „25 Lat Niepodległości Republiki Kazachstanu” (Kazachstan, 2017)[15][29]
- Order Przyjaźni (Uzbekistan, 2019)[30]
- Medal Pamiątkowy na 60-lecie Chin (Chińska Republika Ludowa)[15]
- Order Przyjaźni (Wietnam)[15]
- Doktor honoris causa Uniwersytetu Świętych Cyryla i Metodego w Skopju (2013)[31]
Niepaństwowe oraz państw nieuznawanych
- Order Republiki (Naddniestrzańska Republika Mołdawska, 2000)[32]
- Order Zasługi I klasy (Naddniestrzańska Republika Mołdawska, 2009)[32]
- Order Honoru i Chwały I klasy (Abchazja, 2010)[33]
- Order Przyjaźni (Osetia Południowa, 2015)[34]
- Order Świętego Księcia Daniela Moskiewskiego I i II klasy (Rosyjski Kościół Prawosławny)[15]
- Order Świętego Innocentego, Metropolity Moskwy i Kołomny (Rosyjski Kościół Prawosławny)[15]
- Order Świętego Sergiusza Radoneżskiego I i II klasy (Rosyjski Kościół Prawosławny)[15]
Przypisy
- 1 2 3 Садовничий, Виктор. Lenta.ru. [dostęp 2022-04-18].
- ↑ Ю. Лукьянова: Возведенный в степень. Портрет Виктора Садовничего, математика, который не просчитался. Проект, 2019-07-03. [dostęp 2020-04-25].
- ↑ A. Shen. Entrance Examinations to the Mekh-mat. „Mathematical Intelligencer”. 4 (16), s. 6—10, 1994. ISSN 0343-6993. Cytat: Przekład na rosyjski. (ang.).
- ↑ George G. Szpiro. Bella Abramovna Subbotovskaya and the «Jewish People’s University». „Notices of the American Mathematical Society”. 10 (54), s. 1326, 2007. ISSN 0002-9920. (ang.).
- ↑ Б. А. Каневский, В. А. Сендеров: Интеллектуальный геноцид. Экзамены для евреев: МГУ, МФТИ, МИФИ. 1980. [dostęp 2022-04-20]. (ros.).
- ↑ Ткачук В. В.: Математика – абитуриенту. Wyd. 14-е изд. испр. и доп. Moskwa: МЦНМО, 2007. ISBN 978-5-94057-298-5.
- ↑ Альма-Патер. Moskiewski Uniwersytet Państwowy, 05/04/12. (ros.).
- ↑ Spotkanie Prezydenta RP z Rektorem Moskiewskiego Uniwersytetu im. M. Łomonosowa. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Rok 2004. [dostęp 2022-04-18]. (pol.).
- ↑ Попечительский Совет. Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne. [dostęp 2022-04-18]. (ros.).
- ↑ Rektor uniwersytetu w Moskwie wyliczył, że w 2023 r. COVID będzie łagodny. Rzeczpospolita, 18.01.2022 14:25. [dostęp 2022-04-18]. Cytat: oświadczył rektor moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa, Wiktor Sadowniczy (pol.).
- ↑ Piotr Cieśliński: Rektorzy rosyjskich uczelni za Putinem. Polska zrywa związki z rosyjską nauką. Gazeta Wyborcza, 12 marca 2022. [dostęp 2022-04-20]. (pol.).
- ↑ Андрей Никитин. В Днепре за поддержку армии Путина ректора МГУ лишили докторского звания. „Відкритий”, 2022-03-14. (ros.).
- ↑ Харківський університет Каразіна позбавив почесного звання ректора МГУ. „Суспільне Новини”, 2022-03-16. (ukr.).
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 03.04.2024 № 233 ∙ Официальное опубликование правовых актов [online], publication.pravo.gov.ru [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2024-04-03] (ros.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Награды [online], msu.ru [dostęp 2025-09-05].
- ↑ Официальный интернет-портал правовой информации [online], publication.pravo.gov.ru [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-17].
- ↑ Официальный интернет-портал правовой информации [online], pravo.gov.ru [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-16].
- ↑ Распоряжение Президента КР от 27 октября 1995 года РП №215 "О награждении медалью "Манас-1000" [online], cbd.minjust.gov.kg [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2019-08-28].
- ↑ Указ Президента Республики Казахстан от 22 октября 1998 года № 4124 О награждении государственными наградами Республики Казахстан группы работников [online], Информационная система ПАРАГРАФ [dostęp 2025-09-04] (ros.).
- ↑ УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 187/2009 - Офiцiйне представництво Президента України [online], www.president.gov.ua [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2009-04-08].
- ↑ Про відзначення державними нагородами України [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2025-09-04] (ukr.).
- ↑ Про нагородження відзнакою Президента України - орденом "За заслуги" [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2025-09-04] (ukr.).
- ↑ Указ Президента України № 978/2004 «Про присвоєння Ю. Бойку звання Герой України» [online], rada.gov.ua, 22 sierpnia 2004 [dostęp 2020-10-21] (ukr.).
- ↑ Президент Республики Беларусь - Аб узнагароджаннi Г.М.Селязнёва, [online], old.bankzakonov.com [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-08] (ros.).
- ↑ Министерство юстиции, цбд, Минюст, сбд, цбд минюст [online], cbd.minjust.gov.kg [dostęp 2025-09-04] (ang.).
- ↑ Президент Узбекистана наградил орденами помощника президента России и ректора МГУ [online], regnum.ru [dostęp 2025-09-04] (ros.).
- ↑ 2008 Autumn Conferment of Decorations on Foreign Nationals [online], mofa.go.jp [dostęp 2025-09-04] (ang.).
- ↑ В.А. Садовничий удостоен ордена Барыс III степени [online], msu.ru [dostęp 2025-09-04].
- ↑ Посол Казахстана в России Марат Тажин вручил юбилейные медали 25-летие Независимости РК | Номад | 12.01.2017 [online], nomad.su [dostęp 2025-09-04].
- ↑ Ректору МГУ Садовничему вручили орден «Дружбы» Узбекистана, „Mir24” [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-20] (ros.).
- ↑ Honorary Professors & Doctors Honoris Causa [online], archive.ukim.edu.mk [dostęp 2025-12-09] (ang.).
- 1 2 Минюст ПМР: № 13 САЗ ПМР [online], minjust.org [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-22].
- ↑ Садовничему присвоена высшая награда Абхазии [online], ВЗГЛЯД.РУ, 6 sierpnia 2010 [dostęp 2025-09-04] (ros.).
- ↑ » Указ «О награждении Орденом Дружбы Садовничего В.А.» Официальный сайт Президента Республики Южная Осетия [online], presidentruo.org [dostęp 2025-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-07] (ros.).
- ISNI: 0000000082950958
- ORCID: 0000-0003-1133-1940
- VIAF: 109422676
- LCCN: n86139800
- GND: 1017832552
- SELIBR: 89001
- SUDOC: 18035759X
- NKC: mzk2010607286
- RSL: 000078060
- NTA: 08974733X
- CiNii: DA02029706
- PLWABN: 9810687884905606
- NUKAT: n96030528
- J9U: 987007444913005171
- LNB: 000029073
- CONOR: 30407011
- WorldCat: E39PBJrrwVp9YqbqpBPtKv4yVC
