Wiktor Wielkopolanin-Nowakowski
 podpułkownik piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
15 października 1882 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
4 kwietnia 1936 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1930 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca pułku piechoty |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
       | |
Wiktor Wielkopolanin-Nowakowski vel Wiktor Pokrywka[a] (ur. 15 października 1882[2] w Poznaniu, zm. 4 kwietnia 1936 w Warszawie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Andrzeja i Katarzyny z domu Nowakowskiej[3]. Ukończył 6 klas gimnazjum realnego w Poznaniu, maturę zdał w Gimnazjum oo. Zmartwychwstańców w Krakowie. Tam też przez następne dwa i pół roku studiował filozofię[3] w seminarium duchownym. W latach 1904–1905 odbył służbę w niemieckim pułku artylerii polowej[4]. W 1912 roku został członkiem Związku Strzeleckiego w Krakowie[5]. Ukończył kurs oficerski[6].
W czasie I wojny światowej, 4 sierpnia 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do 1 pułku piechoty w składzie I Brygady[3]. 21 maja 1915 roku został ranny w bitwie pod Kozinkiem[3]. 2 lipca 1915 roku awansował na porucznika[7]. Był dowódcą 5. kompanii 5 pułku piechoty[3]. Po kryzysie przysięgowym w 1917 roku w Polskiej Organizacji Wojskowej[5] na terenie okręgu kieleckiego i lubelskiego[4].
Od 1 listopada 1918 służył w Wojsku Polskim[8]. Organizował i objął dowództwo I batalionu Chełmskiego Pułku, który później został przemianowany na 35 pułk piechoty. 20 maja 1920 roku przejął od podpułkownika Mieczysława Ryś-Trojanowskiego dowództwo 35 pp.
Po zakończeniu wojny z bolszewikami zweryfikowany został w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 162. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty. Obowiązki dowódcy 35 pułku piechoty w Brześciu pełnił ponad pięć lat[9]. 22 grudnia 1925 roku został przydzielony do dowództwa 26 Dywizji Piechoty w Skierniewicach na stanowisko oficera przysposobienia wojskowego[10]. 23 maja 1927 roku otrzymał przydział do Komendy Miasta Lwów na stanowisko komendanta[11]. Z dniem 1 lutego 1928 roku został przeniesiony w stan nieczynny na okres 32 miesięcy[12]. W 1928 roku był komisarzem rządowym w Tarnopolu, a następnie pełnił służbę w Straży Granicznej, w której od 22 stycznia 1929 roku do 7 maja 1930 roku był kierownikiem Wielkopolskiego Inspektoratu Okręgowego w Poznaniu. Z dniem 31 października 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku[6].
W okresie dwudziestolecia międzywojennego był wiceprezesem koła BBWR w Raciążu, a także należał do Koła 3 POW w Warszawie[5].
Pochowano go na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A5-6-13)[13].
Był żonaty i miał dwoje dzieci: Andrzeja Jana Wiktora (ur. 13 sierpnia 1925) oraz Katarzynę Annę Eugenię (ur. 11 października 1926)[3].
Awanse[4]
- podporucznik (1914)
- porucznik (1915)
- kapitan (1918)
- major (1920)
- podpułkownik (1920)
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 80 – 1921[14][15]
- Krzyż Niepodległości – 17 września 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[16][5]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 27 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy niepodległościowej”[17][5]
- Krzyż Walecznych czterokrotnie[5] (po raz 2, 3 i 4 w 1921[18])
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[5]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[5]
- Odznaka „Za wierną służbę”
- Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja)[5]
Zobacz też
Uwagi
- ↑ 18 maja 1923 prezydent RP Stanisław Wojciechowski zezwolił ppłk. Wiktorowi Pokrywce na zmianę rodowego nazwiska „Pokrywka” na przybrane nazwisko „Wielkopolanin-Nowakowski”[1].
Przypisy
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 34 z 29 maja 1923, s. 359.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1 – tu podano, że urodził się 5 października 1882.
- 1 2 3 4 5 6 Kolekcja ↓, s. 2.
- 1 2 3 Wiktor Nowakowski-Wielkopolanin (ur. 5 października 1882 w Poznaniu, zm. 4 kwietnia 1936 w Warszawie) – podpułkownik piechoty. [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2022-02-17] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kolekcja ↓, s. 3.
- 1 2 Wykaz Legionistów ↓.
- ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 8.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 5.
- ↑ Rocznik oficerski 1923 s. 227, 398. Rocznik oficerski 1924 s. 211, 342.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 135 z 22 grudnia 1925 roku, s. 732.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 148.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 26.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
- ↑ Dekret Wodza Naczelnego L. 2646 z 28 lutego 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 11 poz. 328)
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 217, poz. 249 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 71)
Bibliografia
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Władysław Brzychaczek: Zarys historii wojennej 35-go Pułku Piechoty. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Jerzy Kirszak, Wiktor Wielkopolanin-Nowakowski – oficer I Brygady Legionów, ppłk WP, „Niepodległość” 2006, t. LVI, Towarzystwo Przyjaciół Instytutów Józefa Piłsudskiego Zagranicą, ISBN 21-0272-0280.
- Wiktor Nowakowski. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2018-02-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-05)].
- Wielkopolanin-Nowakowski (Nowakowski) Wiktor. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.67-5936 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-19].