Wilgotnica ozdobna
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
wilgotnica ozdobna |
| Nazwa systematyczna | |
| Hygrocybe aurantiosplendens R. Haller Aar. Schweiz. Z. Pilzk. 32: 86-89 (1954) | |
Wilgotnica ozdobna (Hygrocybe aurantiosplendens R. Haller Aar.) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrocybe, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1]. Synonimy naukowe[2]:
- Godfrinia aurantiosplendens (R. Haller Aar.) Herink 1958
- Hygrocybe aurantiosplendens R. Haller Aar. 1954 f. aurantiosplendens
- Hygrocybe aurantiosplendens f. luteosplendens Bon 1979
- Hygrophorus aurantiosplendens (R. Haller Aar.) P.D. Orton 1960
Nazwę polską podała Barbara Gumińska w 1997 r.[3]
Morfologia
Średnica od 2 do 8 cm. Kształt początkowo kulistosklepiony, później szeroko rozpostarty z dzwonkowatym lub wypukłym szczytem, nigdy jednak nie jest on ostro zakończony. Powierzchnia gładka, błyszcząca, lepka. Brzeg nieznacznie prążkowany, ale tylko u wilgotnych okazów. Młode okazy mają szkarłatnoczerwoną barwę, szybko jednak blakną i stają się pomarańczowożółte lub złocistożółte, a w niektórych miejscach ochrowożółte[4].
Szerokie, dość gęste, średniej grubości, wolne lub wąsko przyrośnięte. Mają różną długość, nierówne brzegi, u starszych okazów czasami przy trzonie zrastają się zmarszczkami. Barwa cytrynowo- lub złotożółta, na brzegu jaśniejsza[4].
Wysokość 3–9 cm, grubość 0,6–1,5 cm, kształt cylindryczny, czasami spłaszczony i nieregularnie powyginany. Wewnątrz pusty. Jest dość głęboko wrośnięty w podłoże. Powierzchnia u młodych okazów wilgotna, ale nie lepka, u starszych sucha. Barwa od cytrynowożółtej do ochrowożółtej, czasami z pomarańczowym odcieniem[4]. U podstawy białawy. Początkowo jest nagi, z wiekiem staje się włókienkowaty[5].
Miąższ – cytrynowożółty, tylko pod skórką kapelusza czerwonopomarańczowy, kruchy, cienki. Nie zmienia barwy po uciśnięciu. Smak i zapach łagodny[4].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Zarodniki nieamyloidalne, gładkie, elipsoidalne, niektóre lekko przewężone w połowie. Mają rozmiar 8–10 × 6–7 μm. W KOH są bezbarwne. Podstawki 4-zarodnikowe, o długości do około 60 μm. W hymenium brak cystyd, trama równoległa lub niemal równoległa[5].
- Gatunki podobne
W Polsce występuje wiele gatunków wilgotnic o czerwonej barwie[4]. Najbardziej podobna jest wilgotnica ostrostożkowata (Hygrocybe acutoconica). Odróżnia się stożkowym i zdecydowanie bardziej suchym kapeluszem oraz większymi zarodnikami (ich długość z reguły przekracza 10 μm)[5]. Podobna jest także wilgotnica czerniejąca (Hygrocybe conica), ale jej miąższ czernieje po uszkodzeniu[4].
Występowanie i siedlisko
Wilgotnica ozdobna notowana jest w wielu krajach Europy i w dwóch tylko miejscach w USA[6]. W polskim piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano jej występowanie tylko na 3 stanowiskach w Tatrzańskim i Pienińskim Parku Narodowym[3]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w wielu krajach Europy[3].
Od 2014 r. w Polsce jest objęta ochroną częściową grzybów, wcześniej podlegała ochronie ścisłej[8].
Rośnie wśród traw i mchów. W górach Polski sięga do wysokości 1800 m n.p.m.[3]
Przypisy
- 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2016-09-12] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2016-09-12] (ang.).
- 1 2 3 4 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 306, ISBN 83-89648-09-1, OCLC 749547600.
- 1 2 3 4 5 6 B. Gumińska, Flora Polska (Flora of Poland). Grzyby (Mycota). Tom XXVI. Wodnichowate (Hygrophoraceae), Kraków: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Botaniki, 1997.
- 1 2 3 Michael Kuo, Hygrocybe aurantiosplendens [online], Mushroonm Expert [dostęp 2016-09-12].
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2016-09-12].
- ↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 65, ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Dz. U. z 2014 r. poz. 1409 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.